Font Size

SCREEN

Cpanel

Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΑΝΟΥΔΗΣ – ΜΕΡΟΣ 11ο (ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΧΗΝΑ)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΑΝΟΥΔΗΣ – ΜΕΡΟΣ 11ο
(ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΧΗΝΑ)

Πιστοί στο εβδομαδιαίο μας ραντεβού δημοσιεύουμε σήμερα από το βιβλίο-βιογραφία του Κυριάκου Χήνα για τον Κωνσταντίνο Σπανούδη την 11η συνέχεια. Το σημερινό απόσπασμα αφορά την συμμετοχή του Κ. Σπανούδη στην οργάνωση της Κωνσταντινούπολης «Εθνική Άμυνα». Για το κείμενο σε pdf πατήστε εδώ αλλιώς συνεχίστε παρακάτω την ανάγνωση. 

Ακολουθούν οι σύνδεσμοι ανά ενότητα:

1ο. ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΤΑΡΙ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΒΕΡΑΝΖΕΡΟΥ 24 - Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ Α.Ε.Κ.
2ο. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΑΝΟΥΔΗΣ - Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΤΗΣ Α.Ε.Κ.
3ο. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΑΝΟΥΔΗΣ - Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΠΡΟΟΔΟΣ»
4ο. ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Κ. ΣΠΑΝΟΥΔΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΙΩΑΚΕΙΜ Γ'
5ο. Η ΠΟΛΥΣΧΙΔΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΠΑΝΟΥΔΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

6ο. Η ΑΠΕΛΑΣΗ ΤΟΥ ΙΚ. ΣΠΑΝΟΥΔΗ
7ο. Ο Κ. ΣΠΑΝΟΥΔΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1922
8ο. Η ΠΡΟΦΗΤΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΙΩΑΚΕΙΜ Γ' ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΤΟΥΡΚΟΥΣ
9ο. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ
10ο. Ο Κ. ΣΠΑΝΟΥΔΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ (1919)

«Απόσπασμα από το βιβλίο (σελ. 50-52) του φιλόλογου – ιστορικού Κυριάκου Χήνα,
για τον Κωνσταντίνο Σπανούδη»

ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ

Παρατηρείται μια σύγχυση, στο θέμα της συμμετοχής του Σπανούδη, στην οργάνωση «Εθνική Άμυνα». Στα περισσότερα δημοσιεύματα, ταυτίζεται αυτή η οργάνωση της Πόλης, με την πολύ πιο γνωστή και εμβληματική οργάνωση, με το ίδιο όνομα, που είχε συστήσει ο Ελευθέριος Βενιζέλος και διενήργησε το Κίνημα του Αυγούστου 1916. Αυτό είχε ορκίσει προσωρινή κυβέρνηση, στη Θεσσαλονίκη, η οποία αναγνωρίστηκε, από την Αντάντ και κήρυξε τον πόλεμο, κατά της Γερμανίας και της Βουλγαρίας, ενώ, παράλληλα, υπήρχε φιλοβασιλική κυβέρνηση, στην Αθήνα, με ουδετερόφρονα ή φιλογερμανικό προσανατολισμό, στην πιο εκρηκτική περίοδο του ολέθριου εσωτερικού Διχασμού. Επί σειρά ετών, θρυμμάτισε την Ελλάδα αυτός ο ολετήρας, με ένθεν και ένθεν διώξεις, φυλακίσεις, εκτοπίσεις, εξορίες, αποτάξεις στρατιωτικών και αποσχηματισμούς κληρικών. Η θυμόσοφη ρήση του Δημόκριτου υπενθύμιζε, από τον 5ο αι. π.Χ. ότι στις εμφύλιες διαμάχες οι νικητές και οι ηττημένοι έχουν «ομοίη φθορή» αφού, βέβαια, η αιμάσσουσα χώρα πρέπει να αναδημιουργηθεί, από τα ερείπια.

Ο Σπανούδης μετέχει στην οργάνωση «Εθνική Άμυνα», η οποία δημιουργήθηκε, στην Πόλη στις 9 Νοεμβρίου 1920, εννιά ημέρες μετά την καθοριστική ήττα των Φιλελεύθερων, στις ελληνικές βουλευτικές εκλογές. «Ο μέγας ηγέτης, ο σωτήρ της φυλής, ο δημιουργός της κραταιάς Ελλάδος έπεσε.» και οι απογοητευμένοι και εξοργισμένοι υποστηρικτές του συγκεντρώθηκαν, στην αίθουσα του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου. Ύστερα από ευρεία διαβούλευση, αποφάσισαν να συστήσουν 12μελή «Επιτροπή Εθνικής Άμυνας», με στόχο να απευθυνθεί στις Μεγάλες Δυνάμεις, υποδηλώνοντας την πρόθεσή της να κινηθεί, δυναμικά, απέναντι στο νέο καθεστώς της Αθήνας, που δεν είχε την πλειοψηφία του λαού. Να σημειωθεί, ότι, πράγματι, σε αριθμό ψήφων, οι Φιλελεύθεροι υπερτέρησαν (375.000 έναντι 368.000), αλλά, με το δεδομένο εκλογικό σύστημα (Πλειοψηφικό, με ευρεία περιφέρεια), συνετρίβησαν, στην κατανομή εδρών, ενώ ο Βενιζέλος δεν εξελέγη βουλευτής, στην Αθήνα, γιατί όλες οι έδρες αυτής της περιφέρειας πήγαν στους αντιβενιζελικούς, που πρώτευσαν, στην περιοχή.

Η Επιτροπή απαρτίστηκε από τους διευθυντές εφημερίδων: «Πρόοδος» - Κωνσταντίνος Σπανούδης, «Χρόνος» - Νικόλαος Μαργαρίτης, «Πρωΐα» - Αριστόδημος Καλοταίος, «Νεολόγος» - Νικόλαος Αιγίδης και Κωνσταντίνος Μακρίδης, «Ταχυδρόμος» - Κ. Α. Γεράρδος, καθώς και από εκπροσώπους των τεσσάρων βενιζελικών οργανώσεων της Πόλης. Συμμετείχαν οι: Αλέξανδρος Βουτυράς, Αλέξανδρος Παππάς - Γεώργιος Αρβανιτίδης - Ι. Φιλικός - Ιωάννης Κεχαγιόγλου. Μάλιστα, με πρόταση της Σοφίας Σπανούδη, όλοι έδωσαν όρκο πίστης και αφοσίωσης, στον «Μέγα Σωτήρα της Φυλής».

«Στις 18 Νοεμβρίου 1920 η Επιτροπή της Εθνικής Αμύνης συνέταξε ψήφισμα, προς τον Βενιζέλο, στο οποίο δήλωνε, ξεκάθαρα, τους πολιτικούς στόχους της :

«Διαδηλούμεν το ομόφωνον φρόνημά μας, εδώ, εις την μεγάλην πρωτεύουσαν του Ελληνισμού, έτοιμοι εις κάθε αγώνα σου, πρόθυμοι εις πάσαν θυσίαν... Αν σήμερον αι Αθήναι, ο εγκέφαλος της Ελευθέρας Ελλάδος, παρεφρόνησαν, η Κωνσταντινούπολις, η μεγάλη καρδία του Ελληνισμού, πάλλεται και δονείται από τα αγνότερα αισθήματα του ενθουσιασμού και της λατρείας προς σε τον μεγάλον Πατριώτην, προς σε τον Κήρυκα της Εθνικής αληθείας.». Από το παραπάνω παράθεμα γίνεται φανερό ότι τα μέλη της Επιτροπής οραματίζονταν έναν ηγετικό ρόλο, με την Κωνσταντινούπολη ως μοναδικό εθνικό κέντρο του Ελληνισμού».

Σταδιακά, η Οργάνωση στελεχώθηκε με τούς στρατιωτικούς, οι οποίοι είχαν καταφύγει στην Κωνσταντινούπολη, μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου 1920, φοβούμενοι ποικίλες διώξεις, από τη νέα αντιβενιζελική κυβέρνηση. Επρόκειτο, για τον Γεώργιο Κονδύλη, τον Γεώργιο Κατεχάκη, τον Επαμεινώνδα Ζυμβρακάκη, τον Παυσανία Κατσώτα, τον (γνωστό αντιστασιακό στη Γερμανική Κατοχή) Ναπολέοντα Ζέρβα, 150 περίπου αξιωματικούς και 220 περίπου εφέδρους. Από τους αντιβενιζελικούς θεωρήθηκαν ως λιποτάκτες, γιατί είχαν εγκαταλείψει, παράνομα, την ενεργό στρατιωτική θέση τους.

'Οπως αναφέρει ο Σωτήρης Νοτάρης, «οι προσπάθειες της οργάνωσης αυτής είχαν επικεντρωθεί στη δημιουργία ενός αυτόνομού «Ιωνικού κράτους» (με την Αγγλική υποστήριξη ), το οποίο, σύμφωνα με την βενιζελική πτέρυγα του κινήματος, θα επανασυνδεόταν, την κατάλληλη στιγμή, με την «Παλαιά Ελλάδα», κάτω από φιλελεύθερη ηγεσία. 'Ετσι, με τη μεσολάβηση τον Βενιζέλου, ο Κ. Σπανούδης, ο Γ. Στανρίδης και ο Π. Ιασωνίδης είχαν συναντηθεί, στο Λονδίνο, τον Ιανουάριο του 1921, με τον Άγγλο πρωθυπουργό Λόυδ Τζωρτζ. Αυτή η πληροφόρηση επικυρώνεται, πλήρως, σε επιστολή του Σπανούδη, προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο, στην οποία αναφέρει, ότι «Προ δέκα ετών, ένα εσπέρας, εις το Rίtz Hotel του Λονδίνου, σάς έκαμα λόγο...».

Ενώ διαφαίνεται η μεταβολή της στάσης των Μεγάλων Δυνάμεων, που θα ανατρέψει την ελληνική υπεροπλία, στη Μικρασία, η «Εθνική Άμυνα», στις 23 Απριλίου 1921, παρά την οργή, για την εκλογική καταψήφιση του Βενιζέλου, με συναίσθηση της κρισιμότητας των στιγμών «μελετήσασα την σημερινήν θέσιν των εθνικών ζητημάτων, απεφάσισεν, ότι ο εν Μ. Ασία διεξαγόμενος αγών δέον πάση Θυσία να υποστηριχθή υπό σύμπαντος τον ελληνισμού, εκπληρούντος το προς την πατρίδα καθήκον». Αν και ο Σπανούδης καταγράφει, στην εφημερίδα, τη διαμαρτυρία των Αμυνιτών, ότι, τελικά, η κυβέρνηση της Αθήνας αξιοποίησε μόνο τους κατώτερους αντιπολιτευόμενους αξιωματικούς, ενώ, για τούς ανώτερους αποφάσισε, ότι θα στελεχώσουν το στράτευμα «όταν είναι εφικτό», γράφει, με υπερηφάνεια, στις 18 Ιουλίου, ότι, από τους 45 'Ελληνες αξιωματικούς, οι οποίοι νοσηλεύονται τραυματισμένοι, στο Νοσοκομείο Σμύρνης, οι 43 είναι Αμυνίτες.

Πρόκειται και για μια άμεση απάντηση, στις σφοδρές κατηγορίες, που είχε δεχθεί η οργάνωση, ότι διαχέει το διχασμό, την ώρα πού απαιτούνταν αρραγής ενότητα, στο πολεμικό Μέτωπο, ενώ, παράλληλα, δεν κινητοποιεί τούς Κωνσταντινουπολίτες να στείλουν εθελοντικό στρατό, στη Μικρά Ασία. Σχετική είναι και η μομφή του Σαράντον Καργάκου: «Όντως, οι ευθύνες των Αμυνιτών, για την παθητικοποίηση των Κωνσταντινονπολιτών, είναι μεγάλες. Δεν βάρεσαν συναγερμό. Δεν κινητοποίησαν τον πληθυσμό. Η πόλη, που αριθμούσε τον μεγαλύτερο όγκο ελληνικού κόσμου, δεν σχημάτισε ούτε μία μεραρχία, που, κατά την κρίσιμη στιγμή, να ριχθεί στον αγώνα, υπό την ηγεσία των ίδιων των Αμυνιτών. Ας σκεφθούμε τη διαφορά: Τα αγνοημένα Βουρλά έδωσαν 4.000 στρατιώτες.». Ο ίδιος διανοητής επισημαίνει: «Η αφαίμαξη των ελληνικών δυνάμεων είχε επέλθει, εξ αιτίας των πέρα από κάθε όριο λιποταξιών, πού οφείλονταν και στην προπαγάνδα, κυρίως των «Αμυνιτών» και εν μέρει της μέτριας ακόμη επιρροής κομμουνιστών. Το άσκοπο της περαιτέρω παραμονής, η ψυχική κόπωση, η νοσταλγία της πατρίδας και της οικογενείας ήσαν οι κύριοι παράμετροι της λιποταξίας».

Στα τέλη Ιουλίου 1921, ενώ έχουν βαλτώσει οι προσπάθειες διπλωματικής λύσης για το Μικρασιατικό, η Άμυνα της Πόλης επιδιώκει μια λυσιτελή διέξοδο, με την παραίτηση του Βασιλιά, θεωρώντας, ότι, έτσι, θα διαμορφωθεί μια φιλελληνική στάση των Μεγάλων. Ο Γεώργιος Κονδύλης ενημερώνει τούς Αμυνίτες (μεταξύ των οποίων και ο Σπανούδης), για το σχετικό ταξίδι του, στο Παρίσι και το Λονδίνο, κινητοποιούνται σημαντικοί παράγοντες της ομογένειας, αλλά η κυβέρνηση της Αθήνας εξακολουθεί να στηρίζει τον Βασιλιά και η σύνολη διεργασία αποδυναμώνεται.

Οι Αμυνίτες επιχειρούν μία ύστατη απόπειρα, για τη σωτηρία του Ελληνισμού της Ανατολής, από το Δεκέμβριο του 1921, προτείνοντας: «Ο αγώνας θα έπρεπε να λάβει άλλο χαρακτήρα, αυτονομιακό, κι έτσι να έχει τη στήριξη των Ευρωπαίων και των Αμερικανών. Το αυτονομιακό κίνημα θα πλαισιωνόταν από αποταχθέντες ή παραιτηθέντες υπαλλήλους και στρατιωτικούς, ενώ ο σχηματιζόμενος στρατός θα απετελείτο από εθελοντές προερχομένους από την Κωνσταντινούπολη, την Αίγυπτο, την Αμερική και, φυσικά, από Μικρασιάτες.», με το σκεπτικό, ότι, με τον Κωνσταντίνο και αυτή την κυβέρνηση θα ερχόταν η καταστροφή. Οι διεργασίες, για την υλοποίηση αυτής της πρωτοβουλίας, που δεν ήταν ρεαλιστική, δεν ευοδώθηκαν. 'Υστερα από τόσο αίμα, σφαγές και διώξεις, ήταν ουτοπική μια πολυφυλετική συνύπαρξη και Αυτονόμηση της Μικράς Ασίας, τη στιγμή, μάλιστα, που ο Κεμάλ ετοίμαζε την τελική αντεπίθεση, από θέση στρατιωτικής και διπλωματικής ισχύος. Τώρα, ήταν αυτός, που απέρριπτε κάθε διπλωματικό σχέδιο εξομαλυντικής συμφωνίας.

Δεν καταγράφεται, σε πηγές που μελετήσαμε, η στάση του Σπανούδη, τόσο απέναντι σε αυτή την απόπειρα της Ιωνικής Αυτονομίας, όσο και στην «Παμμικρασιατική Άμυνα», την τελευταία απεγνωσμένη, αλλά ανεπιτυχή, απόπειρα των Σμυρνιών, για να οργανωθεί ένοπλη απόκρουση του Κεμάλ, αλλά και στο σπασμωδικό σχέδιο του αναιμικού αρχιστράτηγου Γεωργίου Χατζανέστη, τον Ιούλιο του 1922, να εκβιάσει, άμεσα, μια διεθνή διπλωματική λύση, με την ...κατάληψη της Κωνσταντινούπολης (το οποίο, φυσικά, απαγόρευσαν οργισμένοι οι Μεγάλοι).

Βέβαια, είναι συνεχείς οι μύδροι Σπανούδη, για τη διπλωματική κωλυσιεργία και αναποτελεσματικότητα της ελληνικής κυβέρνησης, από τις εκλογές του 1920, μέχρι τις 13 Αυγούστού 1922, οπότε άρχισε η τουρκική αντεπίθεση, με την κατάληψη του Αφιόν Καραχισάρ και την εφιαλτική εισβολή στην «Γκιαούρ Ιζμίρ» των 165.000 Ελλήνων κατοίκων (26 Αυγούστου). 'Ηταν το χρονικό ενός προδιαγεγραμμένου τέλους.

02 Ιούλη 2022
«πουθενάδες».

Διαβάστηκε 247 φορές
 
 
   
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Παρατηρητηρίου Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΠΑΝΟΥΔΗΣ – ΜΕΡΟΣ 11ο (ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΧΗΝΑ)