Έτσι στην κρατική τηλεόραση έβλεπες είτε κάτι σαν το «Κόκκινοι Γίγαντες – Άσπροι Νάνοι», είτε έλυνες μαζί με τους παίκτες σταυρόλεξα, είτε καθόσουν αραχτός βλέποντας τους άλλους να τρέχουν πάνω-κάτω στο «Παιχνίδια Χωρίς Σύνορα». Το τελευταίο είναι ότι πιο κοντινό (να μην πώ το ίδιο) στο SURVIVOR θα μπορούσε μέχρι σήμερα (ποτέ μη λες ποτέ) να φιλοξενήσει η κρατική τηλεόραση. Κομμάτι της καθημερινότητας μας (είτε θετικά είτε αρνητικά) είναι το τελευταίο τρίμηνο το τηλεπαιχνίδι «επιβίωσης» στη φύση SURVIVOR.

Πολλοί εξαιτίας της πολύ μεγάλης του τηλεθέασης (γιατί αν δεν το έβλεπε κανείς δεν θα υπήρχε λόγος να το σχολιάσουν αρνητικά) έχουν ξιφουλκήσει εναντίον του. Όλοι τους κατατάσσονται (ή θα ήθελαν) στους «ποιοτικούς» κάθε επαγγελματικού τομέα. Τραγουδιστές, δημοσιογράφοι κ.α. «τηλεπερσόνες» (με τον τρόπο τους) κατέληξαν ότι το SURVIVOR είναι «τηλεσκουπίδι» και σας καλούν να μην το παρακολουθείτε. Απορούν, δε, και εξίστανται σχετικά με το ενδιαφέρον του κόσμου γι’ αυτό∙ ένα ενδιαφέρον που δεν δείχνετε για άλλα ζητήματα όπως το Μνημόνιο-4 που ήδη εφαρμόζεται.

Πριν προχωρήσω πρέπει να θυμηθούμε μια «ευαγγελική» φράση η οποία ταιριάζει στην περίπτωση μας «γάντι»:

«Ούκ επ’ άρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος.»

Ας δούμε τώρα το επιχείρημα περί «τηλεσκουπιδιού». Αυτοί που το χρησιμοποιούν προφανώς στην προσωπική τους ζωή καταναλώνουν μόνο «ποιότητα»∙ είτε αυτή έχει να κάνει με τον «πολιτισμό» είτε με την τροφή (για παράδειγμα δεν τρώνε σουβλάκια και από καντίνες ή πλανόδιους). Επίσης επειδή ως καταναλωτές «ποιότητας» είναι προφανώς περιορισμένοι στην «ζωή στο άστυ» ΔΕΝ γνωρίζουν ότι τα οικόσιτα γουρούνια καταναλώνουν τ’ αποφάγια των εκτροφέων τους ή με άλλα λόγια τα «σκουπίδια» τους∙ αυτά που κάθε άνθρπος που σέβεται τον εαυτό του θα ντρεπόταν να κατανάλωσει (εκτός αν πεινάει τόσο που δεν ντρέπεται να το κάνει).

Άρα αυτό περί «τηλεσκουπιδιού» δεν φαίνεται να είναι, τελικά, τόσο καλό επιχείρημα. Ίσως καταλάβουμε καλύτερα τον προβληματισμό όσων κατηγορούν το SURVIVOR παρακολουθώντας τον συλλογισμό μιας από τις πλέον εμβληματικές φιγούρες της πρωϊνής ενημέρωσης τον Γ. Παπαδάκη. Ο Γ. Παπαδάκης σχολίασε επικριτικά το ενδιαφέρον (που αποδεικνύεται τόσο από την τηλεθέαση όσο και από τα σχόλια στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και τις «ψηφοφορίες») του κόσμου για το SURVIVOR, ενδιαφέρον που θα όφειλε να δείχνει (αλλά δεν το κάνει) και για όσα διαδραματίζονται στην Χώρα μας σήμερα.

Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω γιατί πολλοί παραξενεύονται με την επιτυχία του SURVIVOR. Αφήνω στην άκρη το γεγονός ότι είχαμε μια δεκαετία να το δούμε στο «χαζοκούτι» (οπότε και μας είχε λείψει). Θεωρώ ότι η μεγάλη του επιτυχία έχει να κάνει κυρίως με τους παρακάτω ψυχολογικής φύσεως λόγους:

• Επειδή ταιριάζει στο Ελληνικό DNA. Θα μπορούσε να είναι η ιστορία της Χώρας μας. Μιας Χώρας που συνεχώς και διαμέσου των αιώνων ΕΠΙΒΙΩΝΕΙ σε πείσμα όλων των προβλέψεων. Δηλαδή, μιας Χώρας SURVIVOR.  
• Επειδή όλοι μας έχουμε σκεφτεί τον εαυτό μας σε μια αντίστοιχα δύσκολη θέση όπου η επιβίωση είναι η πρώτη και η μόνη προτεραιότητα. Επιπρόσθετα το SURVIVOR είναι της ίδιας τάξης θέαμα όπως και μια αθλητική αναμέτρηση, όπου ο θεατής πληρώνει για να δει κάποιους να κάνουν για λογαριασμό του όσα κάποτε αυτός ονειρευόταν αλλά τελικά δεν μπορεί να κάνει. Αφήστε που όλες οι αθλητικές αναμετρήσεις έχουν ως επιδίωξη την επικράτηση/επιβίωση επί του αντιπάλου (καμιά φορά με οποιονδήποτε τρόπο).
• Επειδή ως παιχνίδι είναι εμφανώς «ταξικό». Οι «Διάσημοι» ανταγωνίζονται τους «Μαχητές». Άνετα θα μπορούσαν οι «Διάσημοι» να ταυτιστούν με τους «Αστούς» και οι «Μαχητές» με τους «Προλετάριους». Οι δύο ομάδες ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τους φυσικούς πόρους που θα τους εξασφαλίσουν την επιβίωση και επειδή είμαστε πλέον πιο «πολιτισμένοι» από το παρελθόν τους παρέχεται και κάποια ποσότητα τροφής. Η σύλληψη του SURVIVOR θα μπορούσε να έχι γίνει στα χρόνια της Τρομοκρατίας είτε από τον Μαρά είτε από τον Ροβεσπιέρο.
• Όπως και τα «Παιχνίδια Χωρίς Σύνορα» το SURVIVOR είναι στην ουσία απομίμηση μιας στρατιωτικής μονάδας (σ’ επίπεδο Λόχου). Οι παίκτες κάθε ομάδας συμβιώνουν στον ίδιο «θάλαμο» και διαμορφώνουν υποομάδες των οποίων τα μέλη «δένουν» διαφορετικοί και περισσότερο στενοί δεσμοί από ότι σ’ επίπεδο ομάδας. Τα δε αγωνίσματα είναι στην ουσία ένας «στίβος μάχης», ο οποίος ως τέτοιος είναι σίγουρα μια ενδιαφέρουσα εμπειρία για τις γυναίκες που δεν υπηρετούν στον στρατό.
• Μπορείς να ταυτιστείς με κάποιον από τους συμμετέχοντες εκτονώντας έτσι (αναλόγως των «παθών» του)μέρος της οργής σου αντί να «κατεβάζεις» βιτρίνες και να σπας τα μάρμαρα στις στάσεις του Μετρό ή να γράφεις συνθήματα στους τοίχους.
• Επιπλέον θα μπορούσε να θεωρηθεί (αν δεν υπήρχαν οι ψηφοφορίες για αποχώρηση) πείραμα στο οποίο μετρώνται οι αντιδράσεις δύο ομάδων οι οποίες καλούνται να επιβιώσουν (αλλά και να συμβιώσουν) σ’ ένα σχετικά αφιλόξενο περιβάλλον μ’ ελάχιστα μέσα.

Τελικά το SURVIVOR είναι για τον καθένα ότι αυτός αποφασίσει ή φαντασιωθεί. Για κάποιους είναι μια ευκαιρία να δουν γυμνασμένα γυνακεία και ανδρικά σώματα μόνο με τ’ απαραίτητα, ν’ ασχοληθούν με τις ίντριγκες επιχειρηματολογώντας γι’ αυτούς που τους ενδιαφέρουν. Ή από την άλλη αποτελεί πηγή έμπνευσης για ομάδες παιδιών τα οποία αθλούνται παίζοντας «SURVIVOR» παιχνίδια αντίστοιχα μ’ αυτά που βλέπουν στο «χαζοκούτι». Ακόμα όμως και για τα μοναχοπαίδια (ή αυτά που είναι μόνα τους εκείνη την ώρα) μπορεί ν’ αποτελέσει κίνητρο για παιχνίδι και άθληση. Για παράδειγμα ένα 5χρονο γύριζε γύρω-γύρω από τον καναπέ με τα μάτια κλειστά και μόνο οδηγό του τις οδηγίες του συμπαίκτη του μ’ αντικειμενικό σκοπό να φτάσει στο τέρμα όπως είχε δεί στην τηλεόραση.

Προσωπικά θεωρώ ότι το SURVIVOR είναι ένα ενδιαφέρον από κοινωνιολογικής άποψης πρόγραμμα καθώς τα συνδυάζει όλα. Σ’ αυτό βλέπουμε μια μικρογραφία της Ελληνικής κοινωνίας. Βλέπουμε: έναν «καθωσπρεπισμό» (όταν είναι ανοικτές οι κάμερες), ένα «ξεκατίνιασμα» (το οποίο είναι «κυριλέ» μπροστά στις κάμερες και «κανονικό» όταν αυτές δεν «γράφουν»), τις «κωλοτούμπες» και φυσικά το απαραίτητο «ρουφιανιλίκι» («ο τάδε μου είπε ότι εσύ και εκείνος...»).

Ειλικρινά, πέστε (ή γράφτε) μου τι από τα προηγούμενα ΔΕΝ συναντάμε στην πολιτική και οικονομική μας καθημερινότητα. Μήπως άλλα δεν έλαγαν στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. μπροστά από τις κάμερες για το «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» που θα εφάρμοζαν ως κυβέρνηση και άλλα πίσω όταν διαβεβαίωναν τον Βαρουφάκη ότι δεν θα το εφάρμοζαν ως κυβέρνηση; Μήπως το «ΟΧΙ « που έγινε «ΝΑΙ» αφού πρώτα είχαν λασπωθεί και λοιδωρηθεί όσοι υποστήριζαν το «ΝΑΙ» δεν βρίσκει την «θέση» του στο SURVIVOR (ή το ανάποδο); Δεν πιστεύω ότι χρειάζεται να επεκταθώ.

Είναι από την άποψη αυτή ένας καθρέπτης∙ και επειδή ένας καθρέπτης είναι το μέσον αποκλείεται εξ’ ορισμού να είναι είτε «καλός» είτε «κακός». Είναι αυτό που είναι. Ακόμα και όταν είναι «παραμορφωτικός» είναι επειδή έτσι κατασκευάστηκε και «δεν έγινε από μόνος του». Μας δείχνει τα πλεονεκτήματα και τις παθογένειες της κοινωνίας που ανέθρεψε τους διαγωνιζόμενους.

Βέβαια ο Γ. Παπαδάκης ως μετέχων στους αγώνες της γενιάς του ανησυχεί προφανώς για την προϊούσα αποπολιτικοποίηση της σημερινής νεολαίας. Μιας νεολαίας που δεν ξεσηκώνεται παρά τα όσα συμβαίνουν. Ωστόσο, αδυνατεί ν’ αναγνωρίσει και τις δικές τους ευθύνες. Ειδικά αυτές ως τηλεοπτικού αστέρα-δημοσιογράφου που τα τελευταία χρόνια κατηύθυνε τα πράγματα εκεί που αυτός και κάποιοι άλλοι ήθελαν.

Είτε ως «μεσάζων» του τηλεθεατή που έχει κάποιο πρόβλημα με το κράτος, είτε ως «αντικειμενικός» δημοσιογράφος που έκανε σκριν στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. («να τους δούμε και αυτούς») έχει «εκπαιδεύσει» και αυτός το κοινό στην «Τηλεοπτική Δημοκρατία». Στο εικονικό εκείνο σύμπαν που ΜΟΝΟ ότι εμφανίζεται στο «χαζοκούτι» είναι αληθινό και αξιόπιστο και όπου ο αδικημένος μπορεί να βρεί το δίκιο του. Οτιδήποτε ΔΕΝ είναι στο «χαζοκούτι» ΔΕΝ υφίσταται. Εκεί και για ότι αυτό περιέχει αξίζει (και πρέπει) να δίνονται οι «μάχες» (πάντα επιβίωσης) με «όπλα» τις «θετικές» και «αρνητικές» ψήφους.

Ο Γ. Παπαδάκης και όλοι οι επικριτές του SURVIVOR έχουν πάθει vertigo. Έχουν, δηλαδή, αποπροσανατολιστεί. Την πάτησαν όπως όλοι όσοι αναφέρονται στην «πραγματική οικονομία» την οποία αντιδιαστέλλουν από κάποια άλλη «εικονική» (π.χ. το Χρηματιστήριο ή το αντίστοιχο του το καζίνο), επειδή στην «πραγματική» συναλλάσσονται με λεφτά και στην άλλη με μάρκες. Παραβλέπουν το γεγονός ότι και οι μάρκες αγοράστηκαν με λεφτά και στο τέλος θ’ ανταλλαχθούν πάλι με λεφτά.

Μας πειράζει το SURVIVOR και όχι το άλλο το αθλητικό ή πολιτικό SURVIVOR. Μιλάω για την επικράτηση με οποιονδήποτε τρόπο σε βάρος του μισητού αντιπάλου (στον αθλητισμό) ή για την επιβίωση σε βάρος του συνυποψήφιου μου στην ίδια Περιφέρεια (πρώτη προτεραιότητα) και του κόμματος μου σε βάρος των άλλων. Στο «αθλητικό» SURVIVOR η «ασυλία» αντιστοιχεί στην ειδική (ιδιαίτερη) αντιμετώπιση από διαιτητές και Ομοσπονδία, ενώ στο «πολιτικό» από την εύνοια της «κομματικής γραμμής» και το πλήθος του κρατικού χρήματος για ξόδεμα.

Αυτό που πρέπει να πειράξει (αν δεν τον έχει ήδη πειράξει) τον Γ. Παπαδάκη και όλους όσους τα ‘χουν βάλει με το πρόγραμμα του ΣΚΑΪ είναι η παντοδυναμία της φήμης. Μιας φήμης/διάδοσης σχετικά με το ποιός θ’ αποχωρούσε από το παιχνίδι. Σύμφωνα με την φήμη από το SURVIVOR θ’ αποχωρούσε η αθλητικογράφος του σταθμού. Μέχρι εκείνη τη στιγμή όλες οι εκτιμήσεις/διαρροές (spoilers για τους Ελληνάρες) είχαν επιβεβαιωθεί, οπότε...

Ωστόσο το αποτέλεσμα ΔΕΝ επιβεβαίωσε την εκτίμηση. Από το πρόγραμμα αποχώρησε άλλη παίκτρια. Δεδομένου ότι παρέμεινε η αθλητικογράφος του σταθμού, αυτό για όσους παρακολουθούν τις εξελίξεις στο SURVIVOR ήταν απόδειξη της χειραγώγησης της ψηφοφορίας από τον ΣΚΑΪ. Ξαφνικά η άμεμπτη φήμη της «Τηλεοπτικής Δημοκρατίας» κηλιδώθηκε και η αξιοπιστία της αμφισβητήθηκε έντονα, όπως όταν ΔΕΝ επιβεβαιώθηκαν τα exit polls το 2000 (δεν είχαν ακόμα ξεπέσει όπως τώρα) που «έβγαζαν» κυβέρνηση την Ν.Δ. Και τότε και τώρα ο συνειρμός είναι ιδιαίτερα απλοϊκός (γι’ αυτό και ακαταμάχητος):

Αφού υπήρχε η φήμη (και μέχρι τότε όλες οι φήμες είχαν αποδειχθεί σωστές) ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΗ. ΑΦΟΥ ΤΟ ΕΛΕΓΑΝ ΤΑ EXIT POLLS ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΝΙΚΗΣΕΙ Η Ν.Δ. Οι εκλογές ήταν απλώς το περιτύλιγμα, ήταν αν θέλετε η ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΓΚΑΛΟΠ. Το μόνο που έλειπε ήταν η «επίσημη» ανακοίνωση. Στη μια περίπτωση του ΣΚΑΪ∙ στην άλλη του Υπουργείου Εσωτερικών.

Κλείνοντας το σχόλιο αυτό και επειδή κάποιοι θ’ απορείτε με τα κριτήρια που εφαρμόζει το κοινό που ασχολείται με το SURVIVOR (και δεν ασχολείται με την ίδια ζέση με την πολιτική και οικονομική πραγματικότητα) θα σας δώσω μια ένδειξη. Φανταστείτε ότι υπάρχουν γυναίκες ψηφοφόροι που ψηφίζουν Τσίπρα (και κατ’ επέκταση ΣΥ.ΡΙΖ.Α. και Φλαμπουράρη) επειδή ο Αλέξης είναι «ωραίος γκόμενος» (κάποτε ήταν ο Κων/νος Καραμανλής) και προφανώς θα ήθελαν να τον πηδήξουν. Αφού, λοιπόν, κάτι τέτοιο ΔΕΝ γίνεται τον ψηφίζουν παρά το γεγονός (και προφανώς γι’ αυτό) ότι μας «πηδάει» όλους (μ’ αυτά που κάνει, αλλά κυρίως που ΔΕΝ κάνει). Άρα Γ. Παπαδάκη τι μπορείς να περιμένεις όταν κάποιοι ψηφίζουν έτσι;

Τέλος Γ. Παπαδάκη ο λαός ΔΕΝ ξεσηκώνεται μ’ όσα γίνονται για δύο λόγους:

• Γιατί αν ξεσηκωθεί θα πρέπει ο ίδιος ν’ αναλάβει την ευθύνη για την ζωή του και που να μπλέκει κανείς. Άλλωστε με το σύστημα της «Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας» μπορείς απλά να τους βρίζεις ως «άχρηστους» και «ψεύτες», ενώ όπως σου λένε οι υπόλοιποι υποψήφιοι: αν ψηφίσεις αυτούς διορθώνεις το λάθος σου και εξιλεώνεσαι.
• Επειδή αν ξεσηκωθείς και ΔΕΝ αναλάβεις ο ίδιος τις τύχες σου θα πρέπει να βάλεις κάποιον στη θέση αυτού που κατέλυσες. Και εσύ -μεταξύ άλλων- Γ. Παπαδάκη φρόντισες με τον «τηλεοπτικό» τρόπο που διαχερίστηκες τα προηγούμενα χρόνια την επικαιρότητα να μην αφήσεις καμία άλλη επιλογή. Όσο για το μονίμως «επαναστατικό κόμμα» αυτό όταν «ο κόμπος φτάνει στο χτένι» αποφασίζει ότι «οι συνθήκες ΔΕΝ είναι επαναστατικές» και σ’ ότι το αφορά «καθαρίζει». Στο κάτω-κάτω στην πραγματικότητα ΠΟΤΕ δεν ήταν να καταλάβει την εξουσία. Σκοπός της ύπαρξης του ήταν να είναι το πολιτικό «σκιάχτρο», ο «μπαμπούλας» που χρησιμοποιώντας τον έντεχνα το πιο αντιδραστικό κομμάτι της Δεξιάς θα παρέμενε για χρόνια στην εξουσία. Γι’ αυτό όταν δεν μπορούσε άλλο να επιτελέσει αυτό τον ρόλο το νομιμοποίησε.  

Ο Ουμπέρτο Έκο σε κείμενο του για την «μαζική κουλτούρα» και την «δύναμη της διαφήμισης» είχε «προβλέψει» ότι μέσω της διαφήμισης (ή πιο σωστά με «όπλο» την διαφήμιση) και των Μ.Μ.Ε. (συμπεριλαμβανομένου και του κινηματογράφου) θα επιτυγχανόταν η δημιουργία μιας παγκόσμιας και ενιαίας κουλτούρας. Αρκετά χρόνια αργότερα επανήλθε με νεότερο κείμενο του με το οποίο αναγνώρισε ότι λάθεψε και πως η «πρόβλεψη» του ΔΕΝ επαληθεύτηκε. Την αποτυχία του την απέδωσε στον διαφορετικό τρόπο που κάθε άτομο εσωτερικεύει τα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον του. Ο διαφορετικός βαθμός εσωτερίκευσης έχει να κάνει με το πολιτισμικό υπόβαθρο τόσο μεταξύ λαών όσο και ατόμων του ίδιου λαού. Όπως ακριβώς ένα φάρμακο ή ένα δηλητήριο (από μια άποψη είναι το ίδιο) ΔΕΝ έχουν το ίδιο αποτέλεσμα σ’ όλους όσους χρησιμοποιούνται, έτσι και «τηλεσκουπίδια» όπως το SURVIVOR ή οποιουδήποτε άλλου τύπου και ονόματος ΔΕΝ μπορούν να μας μετατρέψουν όλους στο ίδιο άτομο.

18 Μάη 2017
παρατηρητής 1.