Προτού αναμετρηθούμε με τις δύο απόψεις πρέπει για μια ακόμη φορά να σημειώσουμε ότι «Οικονομία» σημαίνει επί της ουσίας «Οικονομική Δραστηριότητα». Η «Οικονομική Δραστηριότητα» είναι η καταγραφή του οικονομικού αποτελέσματος των αποφάσεων (και των μη αποφάσεων) που λαμβάνουμε καθημερινά. Συνεπώς, η «Οικονομία» είναι κάθε στιγμή μια «φωτογραφία» των επιλογών μας και για τον λόγο αυτό είναι αφ’ εαυτή ουδέτερη. Η «Οικονομία» προσαρμόζεται σχεδόν αυτόματα στις ποσοτικές και ποιοτικές πληθυσμιακές μεταβολές δημιουργώντας ή καταργώντας θέσεις εργασίας στους αντίστοιχους κλάδους. Γνωρίζουμε ότι κάθε δράση παράγει αντίδραση. Άρα, οποιαδήποτε αύξηση ή μείωση του ύψους των συντάξεων παράγει αποτέλεσμα τόσο στις δαπάνες όσο όμως και στην κατανάλωση.

Η «χαζομάρα» του Αλέξη για τις περικοπές στις συντάξεις.

Ο «Πρωθυπουργός» δήλωσε στην 83η Δ.Ε.Θ. ότι τα επόμενα χρόνια οι περικοπές στις συντάξεις θα βαίνουν μειούμενες καθώς θα πεθαίνουν οι σημερινοί συνταξιούχοι και έτσι θα μειώνεται ο αριθμός τους. Είναι προφανές πως ο Τσίπρας αντιμετωπίζει το ύψος των συντάξεων ως δαπάνη του Κρατικού Προϋπολογισμού και μόνο.

Είναι, όμως, έτσι; Όλοι μας έχουμε έναν ή μια συνταξιούχο στην οικογένεια. Γνωρίσουμε, λοιπόν, πως από τη σύνταξη λίγα λεφτά του έμεναν. Εκτός από τα μηνιαία έξοδα του νοικοκυριού του/της συνεισέφερε και στο νοικοκυριό των παιδιών της (αν είχε) δίνοντας χαρτζιλίκι σ’ εγγόνια ή/και ανίψια. Συνεπώς, ο/η συνταξιούχος αποτελεί για την μεν Κυβέρνηση δαπάνη για την δε Οικονομία (συμπεριλαμβανομένης και της οικογένειας του) πηγή εισοδήματος από την οποία η Κυβέρνηση αντλεί έσοδα.

Τελικά, το ζήτημα είναι κατά πόσον μεγαλύτερα είναι τα έσοδα των εξόδων. Για να το σκεφτούμε και μόνο αρκεί να εξετάσουμε την επίδραση των συνταξιούχων στην «Οικονομία». Ένας συνταξιούχος στην ηλικία των 67 αναλόγως και της ζωής αλλά και του επαγγέλματος του χρειάζεται:

• Αυξημένη ιατρική παρακολούθηση, η οποία δημιουργεί αυξημένες ανάγκες για φάρμακα και εξετάσεις αλλά και επεμβάσεις.
• Αναλόγως της οικογενειακής του κατάστασης ο/η συνταξιούχος ενδέχεται να έχει ανάγκη από έναν άνθρωπο να του/της κάνει δουλειές του σπιτιού ή να φιλοξενείται σε γηροκομείο.
• Εξαιτίας του αυξημένου ελεύθερου χρόνου του αλλά και της άποψης ότι πρέπει στα χρόνια που του/της έμειναν ν’ «απολαύσει» όσα μπορεί πηγαίνει εκδρομές εντός και εκτός της Χώρας.
• Στην μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων ο/η συνταξιούχος «κρατά το/τα παιδί/παιδιά» του/των παιδιού/παιδιών του (το/τα εγγόνι/εγγόνια του, δηλαδή) βοηθώντας στην εξοικονόμηση χρημάτων (τα οποία μπορούν να δαπανηθούν αλλού).

Έχοντας υπόψη όλα τα προηγούμενα -σε συνδυασμό μ’ όσα αναφέρθηκαν εισαγωγικά- είναι ξεκάθαρο ότι οι συνταξιούχοι δεν αποτελούν «πρόβλημα» για την «Οικονομία». Ίσα-ίσα δημιουργούν/συντηρούν μέσω της ύπαρξης του πλήθος θέσεων εργασίας στα αντίστοιχα επαγγέλματα και Κλάδους της «Οικονομίας». Από κει και πέρα είναι ζήτημα του Κράτους να εισπράξει από την δραστηριότητα αυτή το μερίδιο του μέσω της Φορολογίας.

Άρα, σε καμία περίπτωση το Κράτος ΔΕΝ βγαίνει χαμένο από τις υψηλές συντάξεις. Κάθε άλλο μάλιστα, καθώς η αυξημένη δαπάνη για συντάξεις όχι μόνο αυξάνει την κατανάλωση τους (που οδηγεί σε αύξηση των Φορολογικών Εσόδων) αλλά και την αποταμίευση τους (για περίπτωση σοβαρού προβλήματος υγείας). Έτσι, το «επιχείρημα» κάποιων ότι τα λεφτά που δαπανώνται για τις συντάξεις είναι πολλά, τα περισσότερα των οποίων θα μπορούσαν να δαπανηθούν για επενδύσεις είναι επί της ουσίας λάθος.

Είναι λάθος επειδή αυτοί που το χρησιμοποιούν (στους οποίους προσχώρησε πλέον και ο Πρωθυπουργός) και οι οποίοι υπεραμύνονται της «Ιδιωτικής Οικονομίας» «ξεχνούν» ότι τις «επενδύσεις» τις κάνει ο Ιδιωτικός Τομέας. Και ποιος είναι καλύτερος τρόπος για «επενδύσεις» από την αύξηση της ζήτησης προϊόντων και υπηρεσιών στους Οικονομικούς Κλάδους που συντηρούν οι συνταξιούχοι με τις συντάξεις τους;

Περί «Ιδιωτικών Συντάξεων».

Μια από τις «αγαπημένες» προτάσεις της Ν.Δ. είναι οι «Ιδιωτικές Συντάξεις». Δηλαδή, η σύναψη με ασφαλιστικές εταιρείες συνταξιοδοτικών προγραμμάτων με τα οποία θα «συμπληρώνεται» (στην ουσία «αντικαθίσταται») μέρος της αντίστοιχης Κρατικής δαπάνης. Υποτίθεται ότι έτσι «ιδιωτικοποιούνται» οι συντάξεις. Για τον λόγο αυτό συμπολιτευόμενη με τον Τσίπρα εφημερίδα είχε στις 12 Σεπτέμβρη πρωτοσέλιδο τίτλο: «Ο Μητσοτάκης στέλνει 3.000.000 πελάτες στις ασφαλιστικές».

Προφανώς για την εφημερίδα οι συντάξεις πρέπει να είναι αποκλειστικά Κρατική δαπάνη. Αλλιώς πως θα εκβιάζει/καλοπιάνει η εκάστοτε Κυβέρνηση (ή το κόμμα που θέλει να γίνει Κυβέρνηση) τους ψηφοφόρους;

Ωστόσο, όσο αφορά την οικονομική διάσταση του θέματος το πρόβλημα είναι το ίδιο είτε οι συντάξεις αποτελούν Κρατική είτε Ιδιωτική δαπάνη. Αυτό συμβαίνει γιατί οι συντάξεις είναι σε συγκεκριμένο ποσοστό ανταποδοτικές των χρημάτων που έχουν πληρώσει εργαζόμενοι και εργοδότες. Τα λεφτά αυτά «αποταμιεύονται» και «επενδύονται» σε «βέβαιες» ή «χαμηλού ρίσκου» «επενδύσεις» όπως τα Κρατικά Ομόλογα. Αντίστοιχα λειτουργούν και τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα.

Είτε Κρατικές είτε Ιδιωτικές οι «επενδύσεις» των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων αντιμετωπίζουν το ίδιο βασικό πρόβλημα, το οποίο είναι συνυφασμένο με την ίδια την «Οικονομική Δραστηριότητα».

Το πρόβλημα είναι εξαιρετικά απλό και γι’ αυτό δύσκολα επιλύεται ικανοποιητικά όσο περισσότερους αφορά (γιατί όταν πρόκειται για λίγους δεν υφίσταται). Προκειμένου τα Ασφαλιστικά Ταμεία (ή οι ασφαλιστικές εταιρείες) να πληρώσουν τις συντάξεις που έχουν υποσχεθεί «επενδύουν» τα λεφτά των ασφαλισμένων. Άρα, είτε το Κράτος είτε ο Ιδιωτικός Τομέας (του οποίου μετοχές αγοράζουν οι ασφαλιστικές εταιρείες) πρέπει να βρουν τόσα λεφτά όσα δανείζονται συν τον τόκο.

Δηλαδή, οφείλουν να παράξουν αντίστοιχο πλούτο. Βέβαια, το Κράτος σε σχέση με τον Ιδιωτικό Τομέα έχει την επιπλέον επιλογή της φορολόγησης. Και οι δυο τις περισσότερες φορές ξεπληρώνουν μέρος των όσων δανείστηκαν και για το υπόλοιπο δανείζονται εκ νέου, τροφοδοτώντας έτσι έναν αέναο κύκλο χρέους▪ ο οποίος όταν «κλείσει» ο Οικονομικός Κύκλος με την εκδήλωση μιας Κρίσης (που εξελίσσεται σε Ύφεση) τους αφήνει όλους εκτεθειμένους καθώς όταν στερεύει απότομα η αισιοδοξία για κέρδη ΔΕΝ φτάνουν τα λεφτά για την αποπληρωμή του συνόλου των χρεών.

Λίγα χρόνια πριν, ο άλλοτε «υπεύθυνος καθοδήγησης» του Κ.Κ.Ε. Μίμης Ανδρουλάκης ως συνεργαζόμενος με το ΠΑ.ΣΟ.Κ. είχε καταθέσει πρόταση για δημιουργία του «Ταμείου των Γενεών». Σκοπός του Ταμείου θα ήταν η «επένδυση» του κεφαλαίου του για την πληρωμή μελλοντικών συντάξεων κατά τα πρότυπα των αντίστοιχων Σκανδιναβικών (τα οποία θεωρούνται «πετυχημένα»). Η χρηματοδότηση του Ταμείου θα ήταν τόσο από τον Κρατικό Προϋπολογισμό όσο και από έσοδα π.χ. από την άντληση των κοιτασμάτων πετρελαίου.

Τώρα το πρόβλημα είναι τι είδους «επενδύσεις» είναι ταυτόχρονα «χαμηλού ρίσκου» και «υψηλής απόδοσης». Το πρόβλημα συνίσταται στο γεγονός πως όλοι όσοι τζογάρουν (γιατί περί τζόγου πρόκειται) στα Χρηματιστήρια επί της ουσίας έχουν την ίδια με τα Ασφαλιστικά Ταμεία επιδίωξη. Από την άλλη ΔΕΝ γίνεται όλοι να είναι κερδισμένοι, αφού η «Οικονομία» είναι «παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος» καθώς τα κέρδη του ενός είναι οι ζημιές του άλλου. Επιπλέον τίθεται το ουσιώδες ζήτημα με ποιο τρόπο (από τι είδους δραστηριότητες) παράγονται τα κέρδη των ιδιωτικών εταιρειών, αυτών στις οποίες «επενδύουν» τ’ Ασφαλιστικά Ταμεία.

Είναι «λογικό» (ειδικά από Οικονομική σκοπιά) ότι προκειμένου να παραχθεί αυτός ο πλούτος που είναι απαραίτητος για να πληρωθούν οι «επενδυτές» ότι οι εταιρείες θα «ξεζουμίζουν» όσο μπορούν τις χώρες στις οποίες δραστηριοποιούνται (τις χώρες στις οποίες παράγονται τα προϊόντα τους). Αν χάρη ευκολίας υποθέσουμε ότι τα Ασφαλιστικά Ταμεία κάθε χώρας «επενδύουν» μόνο στην ίδια τους τη Χώρα και όχι στο εξωτερικό και ότι οι επιχειρήσεις της Χώρας παράγουν μόνον τοπικά τα προϊόντα τους, τότε καταλήγουμε εύκολα στο συμπέρασμα ότι οι συντάξεις πληρώνονται από την υπέρ-εκμετάλλευση είτε των ίδιων των εργαζομένων είτε των ήδη συνταξιούχων.

Φανταστείτε τώρα αυτό το σχήμα σε παγκόσμια κλίμακα. Τότε θα έχετε μια πλήρη εικόνα του προβλήματος. Συνεπώς, από Οικονομική άποψη είναι τελείως άσχετο αν οι συντάξεις είναι Κρατικές ή Ιδιωτικές, καθώς και στις δύο περιπτώσεις για να πληρωθούν είναι αναγκαία η δημιουργία «πλούτου» (κερδών). Καταλήγουμε, τελικά στο «πως» παράγονται τα Κέρδη. Ένα ζήτημα που ΔΕΝ είναι μόνον Ηθικής τάξης, αλλά και Οικονομικής. Γιατί όταν τα Κέρδη προέρχονται από «ληστρικού τύπου» πρακτικές ή από «δημιουργική λογιστική», αυτό στην πράξη σημαίνει ότι ΔΕΝ υπάρχουν τα λεφτά να πληρωθούν τ’ αντίστοιχα μερίσματα στους «επενδυτές» γι’ αυτό και δανείζονται εκ νέου για να τα πληρώσουν. Σε βάθος χρόνου οι χαμένοι της υπόθεσης είναι οι ίδιοι οι «επενδυτές», οι οποίοι θα χάσουν τα λεφτά τους όταν «σκάσει η φούσκα».

Μετά από τα παραπάνω πρέπει να είναι πλέον ξεκάθαρη η ηλιθιότητα (σκόπιμη ή όχι δεν έχει σημασία) των δύο απόψεων σχετικά με το συνταξιοδοτικό.

15 Σεπτέμβρη 2018
παρατηρητής 1.