Βέβαια σε κάποιες περιπτώσεις όπως π.χ. της Μπαρτσελόνα μετρά περισσότερο ο ισχυρισμός («κάτι περισσότερο από ένας σύλλογος») παρά η επιβεβαίωση του στην καθημερινή πρακτική του συλλόγου-ομάδας. Ωστόσο στις μεγάλες οικογένειες τον τόνο και την κατεύθυνση τη δίνει το πιο επιτυχημένο μέλος της (συνήθως ο «πάτερ-φαμίλιας» ή ο πιο κοντινός του διάδοχος). Έτσι και στις ομάδες-συλλόγους οι ανάγκες (τα «θέλω») του πιο εμπορικού τους τμήματος είναι αυτές (αυτά) που διαμορφώνουν το πλαίσιο και για τα υπόλοιπα. Τελικά, τα υπόλοιπα τμήματα αναλόγως της εμπορικότητας τους έχουν δύο επιλογές:
- ή να παραμείνουν εντός του πλαισίου της «μεγάλης οικογένειας» και να ικανοποιηθούν μ’ ότι περισσέψει,
- ή ν’ ακολουθήσουν ξεχωριστούς δρόμους αναζητώντας την τύχη τους.
Οι δύο αυτές επιλογές είναι στην πράξη τόσο παλιές όσο και η ανθρώπινη κοινωνία. είναι οι ίδιες επιλογές που είχαν στις αγροτικές οικογένειες τα αδέρφια του πρωτότοκου που κληρονομούσε το σύνολο της οικογενειακής περιουσίας. Ή θα έμεναν ως εργάτες γης με τον αδερφό τους ή θα έφευγαν για να βρουν την τύχη τους. Έτσι κι αλλιώς η πλήρης ικανοποίηση των αναγκών («θέλω») όλων των μελών μιας οικογένειας είναι αν όχι αδύνατη, οπωσδήποτε δύσκολη. Ακόμη περισσότερο όταν πρόκειται για ένα σύλλογο.
Ένας από τους συλλόγους που το επόμενο διάστημα φαίνεται πως θα είναι σε θέση να στεγάσει όλα τα τμήματα του (με εξαίρεση το επαγγελματικό μπάσκετ) είναι ο Παναθηναϊκός. Με βάση τα σχέδια και τη συμφωνία που έχει υπογραφεί φαίνεται να είναι ο πιο ζηλευτός σύλλογος. Όχι μόνο για το γεγονός ότι θα έχει όλα του τα τμήματα συγκεντρωμένα σ’ ένα χώρο, αλλά και για τα οικονομικά οφέλη που αναμένει να έχει.
Αφήνοντας στην άκρη τόσο το ιδιοκτησιακό τόσο του νέου γηπέδου όσο και της «Λεωφόρου» όσο και τα ανταλλάγματα του Δήμου στο νέο γήπεδο έχει νόημα να γραφτούν δυό-τρία σχόλια σχετικά τα οικονομικά οφέλη του ερασιτέχνη Παναθηναϊκού.
Πριν απ’ οτιδήποτε άλλο πρέπει να έχουμε υπόψη μας πως τίποτα δεν γίνεται αν δεν υπάρχει η προσδοκία κέρδους. Όσο μεγαλύτερο το αναμενόμενο κέρδος τόσο πιο εύκολη η χρηματοδότηση. Μια ακόμη παράμετρος είναι πως αν η «επένδυση» δεν είναι ακριβή (δηλαδή, δεν κοστίσει πολλά λεφτά) τότε κατά τα φαινόμενα δεν αξίζει την χρηματοδότηση και αυτό είναι ένδειξη πως τα αναμενόμενα κέρδη δεν είναι αξιόλογα. Στο κάτω-κάτω είναι πολύ λίγες οι περιπτώσεις που με λίγα λεφτά μια επένδυση είχε μεγάλα κέρδη. Άσε που αν μια επένδυση κοστίζει ακριβά υπάρχει περιθώριο να «φάνε» και από την ίδια την κατασκευή.
Δοθέντων των παραπάνω μπορούμε με σιγουριά να πούμε ότι για να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση «μεγάλων έργων» πρέπει οι εκτιμήσεις για την ωφέλεια τους (τον κόσμο που θα εξυπηρετούν και θα τα χρησιμοποιεί) να είναι «φουσκωμένες». Τώρα το πόσο εξαρτάται από κάμποσους παράγοντες που δεν μας ενδιαφέρουν εδώ. Η πρακτική αυτή είναι κοινή είτε πρόκειται για σταθμούς μετρό είτε για γήπεδο.
Προφανώς, ούτε το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού έχει ξεφύγει αυτής της πρακτικής. Μπορεί για τον σύλλογο να είναι κέρδος ότι θα έχει όλα τα τμήματα του συγκεντρωμένα σ’ ένα χώρο (και αυτό πιθανότατα να είναι το μόνο σημαντικό), από την άλλη όμως είναι στην καλύτερη περίπτωση αμφίβολο ότι τα έσοδα του από το νέο γήπεδο θα κινηθούν στα ύψη που έχουν υπολογιστεί.
Όμως το πραγματικά σημαντικό είναι άλλο. Αφορά τον κεντρικό ρόλο του Κράτους σε κάθε προσπάθεια δημιουργίας ενός σύγχρονου γηπέδου. Κεντρικό ρόλο ο οποίος έχει να κάνει από το επίπεδο των «νομοθετικών ρυθμίσεων» μέχρι και την χρηματοδότηση. Επί της ουσίας και παρά την περί του αντιθέτου φιλολογία μέχρι σήμερα στην Ελλάδα κανένα από τα σύγχρονα γήπεδα δεν έχει κατασκευαστεί από την «ιδιωτική πρωτοβουλία». Τόσο το νέο «Καραϊσκάκη» όσο και το «AEL FC ARENA» κατασκευάστηκαν με τραπεζικά δάνεια τα οποία δεν αποπληρώθηκαν γιατί τα Έσοδα τους ήταν κατώτερα των εκτιμηθέντων. Το νέο γήπεδο της Α.Ε.Κ. κατασκευάζεται στο μεγαλύτερο μέρος του με λεφτά της Περιφέρειας Αττικής και το ίδιο θα γίνει και με αυτό του Π.Α.Ο., το οποίο θα χρηματοδοτηθεί από Κοινοτικά κονδύλια. Κανένας από τους ιδιοκτήτες των ομάδων δεν ρισκάρει δικά του λεφτά ή αν το κάνει το ποσό δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Φυσικά, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι γενικότερες οικονομικές συνθήκες όπως επίσης και οι μελλοντικές προβλέψεις για την εξέλιξη της Οικονομίας. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο ιδιαίτερα σημαντική είναι κάθε είδους ανάμειξη του Κράτους όπως η τροποποίηση των αρχικών όρων παραχώρησης προς όφελος του ερασιτέχνη Π.Α.Ο. (βλέπε εδώ). Γιατί, το ερασιτεχνικό σωματείο είναι σημαντικό κομμάτι της Κοινωνίας και από την άποψη αυτή κάθε παραχώρηση προς αυτό λειτουργεί προς όφελος της.
Σε κάθε περίπτωση έστω και έμμεσα (μέσω των νομοθετικών ρυθμίσεων και της έμμεσης κρατικής χρηματοδότησης) το Κράτος συνεχίζει να παίζει τον κεντρικό ρόλο που ο νομοθέτης του Ν. 2725/1999 του είχε επιφυλάξει όσον αφορά την κατασκευή γηπέδων. Αυτή την διαπίστωση (που βασίζεται στα πραγματικά δεδομένα) πρέπει να την έχουμε μονίμως υπόψη μας σε κάθε συζήτηση και να μην παραμυθιαζόμαστε με τσιτάτα περί «ιδιωτικής πρωτοβουλίας», «Επαγγελματικού Αθλητισμού» και τα σχετικά.
25 Φλεβάρη 2022
«πουθενάς 1».