Font Size

SCREEN

Cpanel
Νέα σε τίτλους:

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Ο ατομικισμός του έλληνα είναι χαρακτηριστικό που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Εκείνη την περίοδο και εξαιτίας κυρίως του ορεινού γεωγραφικού ανάγλυφου, ευνοήθηκαν οι πολλές πόλεις-κράτη σε αντιδιαστολή με τις μεγάλες ενοποιημένες υπό κεντρική διοίκηση επικράτειες της ανατολής, αλλά και της Αφρικής. Εκτός του ατομικισμού, άλλο παραπροϊόν των δύσκολων συνθηκών ήταν και η αγάπη του έλληνα στην Ανεξαρτησία και την Ελευθερία. Αυτός ο ατομικισμός και ο τοπικισμός επιβίωσαν κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, όταν εκ νέου οι έλληνες ανακαλύπτουν την κλασσική αρχαιότητα και επανασυνδέονται σταδιακά με αυτή. Οι αυτοδιοικητικοί θεσμοί που επικράτησαν κατά την περίοδο αυτή (δημογεροντία, κοτζαμπάσηδες) το αποδεικνύουν.

Έτσι όταν εξερράγη η Επανάσταση καθένας από τους παράγοντες που νέμονταν τότε την εξουσία ήθελε να την πάει προς τά κεί που τον συνέφερε. Τ’ αντιτιθέμενα συμφέροντα είναι ο λόγος για τον οποίο είναι αδύνατη η συμφωνία σχετικά με τον χαρακτήρα της Επανάστασης (ποιοι και γιατί ξεσηκώθηκαν). Άλλοι θεωρούν ότι ήταν ταξικός, άλλοι εθνικός-απελευθερωτικός κ.λπ. Επειδή όμως στο ίδιο επίπεδο οργάνωσης –αν όχι και σε χειρότερο– ήταν οι Τούρκοι οι ελπίδες ήταν πολύ καλές με την προϋπόθεση ότι οι εξεγερμένοι θα είχαν κάποιο αξιόλογο για να υπακούν ξεπερνώντας παράλληλα τόν φόβο που ένοιωθαν όταν αντίκριζαν τους Τούρκους. Αν και ο Κολοκοτρώνης μπορούσε να παίξει αυτόν το ρόλο, ωστόσο επειδή ήταν ενταγμένος σ΄ένα από τ’ αντιτιθέμενα στρατόπεδα (τους «στρατιωτικούς») δεν μπορούσε ουσιαστικά να είναι ο άνθρωπος που είχε ανάγκη ο Αγώνας. Οι «προεστοί» και οι «κοτζαμπάσηδες» δεν ήταν διατεθειμένοι μετά την απελευθέρωση να βρεθούν σε χειρότερη θέση απ’ αυτή που είχαν πρίν, την ίδια στιγμή που οι «στρατιωτικοί» ήθελαν να έχουν απόλυτη εξουσία στα όρια των επαρχιών τους. Αυτό που δε μας λέει η επίσημη Ιστορία είναι ότι όλων αυτών τά εισοδήματα προέρχονταν από τη φτωχολογιά, η οποία είτε πλήρωνε τους μισθούς παπάδων, «αρματωλών» (πού προστάτευαν δήθεν από τους κλέφτες), είτε καλλιεργούσε τά χτήματα των «προεστών». Φυσικά όλοι οι παραπάνω έπαιζαν το ρόλο τους σε συνεργασία με τον τούρκο κατακτητή, ο οποίος τούς χρέωνε την διατήρηση των «ραγιάδων» σε ησυχία, για να ξεκοκαλίζουνε όλοι μαζί τον ιδρώτα τους (μαζί τά τρώγανε). Όλα τά παραπάνω δεν σημαίνουν ότι μεταξύ όλων αυτών των κέντρων εξουσίας δεν υπήρχαν έριδες και τριβές ακόμη και στο εσωτερικό τους οι οποίες προκάλεσαν και τους 2 εμφύλιους πολέμους ως το 1824.

Σε αυτό το σκηνικό κύλησε η ελληνική Επανάσταση από το 1821 ως και το 1824. Υπερφίαλοι αλλά άχρηστοι από διοικητικής πλευράς τούρκοι πασάδες εξεστράτευαν κάθε τόσο χωρίς ν’ ακούνε τους έλληνες συμβούλους τους (όπως ο Δράμαλης), καταφέρνοντας να σώσουν μεν το τομάρι τους, να καταρρακώσουν δε το κύρος της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Όταν ο σουλτάνος πείστηκε ότι δεν είχε αφήσει τίποτα αδοκίμαστο, πήρε την μεγάλη απόφαση να στραφεί στον πασά της Αιγύπτου, ο οποίος τυπικά του ήταν υποτελής αλλά ουσιαστικά ήταν ανεξάρτητος, στόν οποίο έκανε την παρακάτω προσφορά: «Θα εκστρατεύσεις στην Ελλάδα, θα καταπνίξεις την Επανάσταση και όσα εδάφη κατακτήσεις είναι δικά σου». Ο λόγος για τον οποίο ο σουλτάνος στράφηκε σε έναν υποτελή του πασά –παρά την αντιπάθεια που του είχε– είναι ότι αυτός είχε οργανώσει την επικράτεια του σε σύγχρονες για την εποχή βάσεις και είχε αναδιοργανώσει πλήρως τον στρατό του. Ο Μεχμέτ Αλή είχε εκμεταλλευτεί την πληθώρα άνεργων υψηλόβαθμων γάλλων στρατιωτικών , οι οποίοι ήταν άνεργοι μετά την πτώση του Ναπολέοντα και τους πρόσφερε δουλειά. Οι άλλοτε στρατηγοί του Μέγα Ναπολέοντα εκπαίδευσαν σε ευρωπαϊκά πρότυπα πειθαρχώντας τους αιγύπτιους, διδάσκοντας τους τακτική και υπομονή, έτσι που αυτοί σε αντίθεση με τους τούρκους κράταγαν τις θέσεις τους και δεν διασκορπίζονταν σε περίπτωση επίθεσης, ενώ όταν υποχωρούσαν το έκαναν με τάξη και πειθαρχία.

Από την άλλη όταν οι έλληνες έμαθαν τά νέα κατάλαβαν ότι έφτανε το τέλος της Επανάστασης γιατί ο δικός μας στρατός ήταν σκορποχώρι σε σχέση με τον αιγυπτιακό. Ο επαναστατικός στρατός ήταν μισθοφορικός, αφού ο κάθε οπλαρχηγός πληρωνόταν προκαταβολικά τους μισθούς 2-3 μηνών για 2-5 χιλ. στρατιωτών κατά περίπτωση και όταν τελείωναν τα λεφτά εκβίαζε την κεντρική διοίκηση για να πάρει την επόμενη δόση. Σχεδόν ποτέ δεν είχε στρατολογήσει τόση δύναμη όση υποτίθεται ότι θα έπρεπε να είχε. Τρανό παράδειγμα της τότε κατάστασης είναι ότι ο στόλος των υδραίων δεν ξεκινούσε να παραδώσει τά τρόφιμα στο Μεσολόγγι κατά την Τρίτη πολιορκία του, αν δεν εισέπραττε τους μισθούς των τριών μηνών που θα επιχειρούσε το καλοκαίρι εκείνο. Φυσικά κανείς δεν είχε στρατιωτική εκπαίδευση, αφού κάτι τέτοιο προϋποθέτει ενιαία διοίκηση, στην οποία βέβαια ο κάθε οπλαρχηγός θα έχανε τη σημασία του, αφού από αρχηγός σώματος θα γινόταν απλός αξιωματικός, ο οποίος βέβαια θα έπαιρνε διαταγές από τους πολιτικούς. Το θέμα της δημιουργίας «τακτικού στρατού» είχε τεθεί αρκετές φορές από τόν Υψηλάντη και για τον λόγο αυτό ανατέθηκε ουσιαστικά στον Φαβιέρο η δημιουργία και η διοίκηση του. Σε κάθε προσπάθεια βέβαια εκτός της έλλειψης χρημάτων η κεντρική διοίκηση είχε ν’ αντιμετωπίσει τουλάχιστο την καχυποψία των οπλαρχηγών, αν όχι την εχθρότητα τους.

Υπό αυτές τις συνθήκες η αποβίβαση στην Μεσσηνία του Ιμπραήμ –γιού του Μεχμέτ Αλή– σκόρπισε πανικό και οδήγησε σε σπασμωδικές κινήσεις την τότε διοίκηση. Τον Ιμπραήμ πήγε ν’ αντιμετωπίσει ο ναύαρχος Κουντουριώτης, ο οποίος και ηττάται, το Νεόκαστρο (Ναβαρίνο) έπεσε μετά από σκληρή πολιορκία, το κάστρο της Πύλου εγκαταλείπεται χωρίς μάχη από τους έντρομους υπερασπιστές του, ενώ την ίδια τύχη είχε και η Τρίπολη. Ότι έχει απομείνει από την Επανάσταση, βρίσκεται ταμπουρωμένο στα δίδυμα φρούρια του Ναυπλίου, τά οποία όμως σχεδόν αποδείχτηκαν ανίκανα να κρατήσουν εκεί τους έλληνες όταν ο Ιμπραήμ με 4 χιλ. ξιφολόγχες παρέλασε έξω απ’ αυτά. Τέτοια εντύπωση προκάλεσε ο τακτικός στρατός του, που όχι μόνο δεν τον αντιμετώπισαν αλλά και σκέφτηκαν προς στιγμή να φύγουν και από κεί. Τότε και μόνο τότε και υπό την απειλή της ολοκληρωτικής ήττας αποφάσισαν σοβαρά τη δημιουργία τακτικού στρατού, γιατί κατάλαβαν ότι όλων τα σχέδια πήγαιναν στον βρόντο με την επικράτηση του Ιμπραήμη.

Η Επανάσταση όμως σώθηκε και «κέρδισε», θα μπορούσε κάποιος ν’ απαντήσει. Ναι, αλλά για να γίνει αυτό χρειάστηκε η ενεργός εμπλοκή της Βρεττανίας η οποία δεν υπήρχε περίπτωση ν’ ανεχτεί την Κρήτη αλλά και την Πελοππόνησο υπό αιγυπτιακή κατοχή, η οποία θα μετέτρεπε την Αίγυπτο σε περιφερειακή ναυτική υπερδύναμη. Γι’ αυτό από τη στιγμή εκείνη τόσο με τις διπλωματικές της πρωτοβουλίες όσο και με τη ναυμαχία στο Ναβαρίνο δυόμιση χρόνια αργότερα, οδηγεί στην υπό νταβατζήδες (τρείς προστάτιδες δυνάμεις) δημιουργία ενός κουτσουρεμένου και αδύναμου οικονομικά μεν, ανεξάρτητου δε από τους τούρκους κράτους.

Σε όποιον έφτασε την ανάγνωση ως εδώ χρωστώ μια εξήγηση. Ο λόγος για αυτή τη μακροσκελή εισαγωγή ήταν να καταλάβουμε όλοι μας πώς μόνο η οργάνωση και η σωστή λειτουργία ενός συστήματος διοίκησης μπορεί να οδηγήσει στην επιτυχία, μιάς και «θαύματα» όπως αυτό που οδήγησε τελικά στην απελευθέρωση μας δεν γίνονται κάθε μέρα ούτε η συγκυρία είναι πάντα ευνοϊκή. Το άλλο δίδαγμα από την συγκεκριμένη περίοδο είναι πώς δεν φτάνει μόνο η οργάνωση ενός συστήματος διοίκησης (π.χ. Εταιρικής Διακυβέρνηση), πρέπει να δοθεί και ο απαραίτητος χρόνος για να αποδώσει. Όπως αυτός που φυτεύει σήμερα μια ελιά δεν μπορεί να περιμένει καρπό από την επόμενη μέρα, έτσι και η διοικητική οργάνωση των νέων Π.Α.Ε. & Κ.Α.Ε. πρέπει ν’ ακολουθήσει τά σύγχρονα πρότυπα. Εκτός αν θέλουν να ξαναστήσουν την παλιά μηχανή για να τρώνε λεφτά που δεν είναι δικά τους: προπονητές (παίρνουν «μαύρες μίζες» από τους παίκτες που φέρνουν μέσω της υπερκοστολόγησης των συμβολαίων τους), μανατζαραίοι (κατά το καλικατζαραίοι) και λοιποί παρατρεχάμενοι. Μόνο που με αυτόν τον τρόπο και επειδή ο καθένας τους σκέφτεται τον εαυτούλη του και όχι την γενική εικόνα θα ξαναφτάσουμε με μαθηματική ακρίβεια στην ίδια κατάσταση.

Μη τολμήσει να πεί κανένας ότι: «εμείς θα πούμε στον «Τίγρη» τι να κάνει»; Ναι, εμείς θα του πούμε και να γιατί:

  1. Ο ίδιος δηλώνει ότι η Α.Ε.Κ. ανήκει στους οπαδούς της.
  2. Δεν θα είναι μεγαλομέτοχος ο ίδιος για να μπορεί ν’ αποφασίζει ότι και όπως του γουστάρει.
  3. Δεν απαιτούμε τίποτα περισσότερο απ’ ότι ισχύει για τον κύριο χορηγό μας Ο.Π.Α.Π. ή για την θυγατρική της AEGEAN την AEGEAN MARINE PETROLEUM NETWORK INC, η οποία εξαιτίας της εισαγωγής της στην χρηματαγορά της Ν. Υόρκης εφαρμόζει υποχρεωτικά τις αρχές της Εταιρικής Διακυβέρνησης και λογοδοτεί με βάση αυτές (βλέπε εδώ).
  4. Αφού η Α.Ε.Κ. ανήκει σ’ όλους τους ΑΕΚτζήδες, άρα δεν ανήκει σε κανέναν, κανείς δεν δικαιούται να παραιτηθεί από το δικαίωμα του ελέγχου και της λογοδοσίας όσων ασκούν διοίκηση, ανεξάρτητα αν είναι ή όχι μέτοχος. Ο Εσωτερικός Έλεγχος είναι το ελάχιστο μέτρο προφύλαξης.

Για επίλογο αναφέρω πώς οι έλληνες στάθηκαν άτυχοι όσον αφορά τη πολιτική και κρατική τους οργάνωση. Ενώ είχαν γράψει το αρτιότερο και πλέον φιλελεύθερο σύνταγμα (Σύνταγμα της Τροιζήνας, Μάιος 1827), πού όμοιο του ούτε αυτό του 1927 (Αβασίλευτης Δημοκρατίας) δεν μπορεί να θεωρηθεί, για να είναι αρεστοί στους ξένους τους οποίους είχαν ανάγκη έβαλαν τόσο νερό στο κρασί τους που κατάντησε άγευστο. Έφεραν τον Καποδίστρια να τους οργανώσει και αυτός πού πίστευε στην ελέω Θεού διακυβέρνηση, τους κυβέρνησε απολυταρχικά. Ακολούθως εναπόθεσαν όλες τους τις ελπίδες –όπως εμείς καλή ώρα τώρα– σ’ ένα και μόνο άνθρωπο τον Όθωνα, ο οποίος καθότι φιλέλληνας και Βαυαρός θα μεταλαμπάδευε θεσμούς και πρακτικές στη χώρα μας. Τους διέψευσε και αυτός, γιατί καθότι οι έλληνες συναγωνίζονταν στην κολακεία απέναντι του, τού έδωσαν την εντύπωση ότι ήταν ανάξιοι για τους Βαυαρικούς θεσμούς.

Ηθικό δίδαγμα: Ακόμη και αν εισάγουμε το καλύτερο σύστημα οργάνωσης και ελέγχου, ακόμα και αν περιμένουμε καιρό ν’ αρχίσει ν’ αποδίδει, αν δεν παίξουμε σωστά τον ρόλο που μας αναλογεί στον καθένα καλύτερα να μην το κάνουμε καθόλου γιατί θα καταντήσει καρικατούρα. Είμαστε σε θέση να διεκδικήσουμε κάτι καλύτερο ή απλά θα παραδεχτούμε ότι είμαστε ανίκανοι για κάτι τέτοιο; Δυστυχώς ή ευτυχώς δεν θα το μάθουμε αν δεν προσπαθήσουμε.

 

Υ.Γ. Πηγή μας για τήν ιστορία τής επανάστασης (εκτός τής ερμηνείας τού Βρεττανικού ρόλου) ήταν τό 4τομο έργο του Μεσολογγίτη Σπυρίδωνα Τρικούπη, ο οποίος από το 1822 ήταν στήν επαναστατημένη Ελλάδα και έχασε συγγενείς του κατά τίς πολιορκίες του Μεσολογγίου.

 

17 Μάρτη 2014.
παρατηρητής 1.

Διαβάστηκε 6384 φορές
 
 
   
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Χρονολόγιο ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ