- Για όσο καιρό η Γερμανία ήταν σύμμαχος της Σ. Ένωσης για το Κ.Κ.Ε. ο «εχθρός» ήταν η Μ. Βρετανία. Μετά την «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα» ο πρώην εχθρός γίνεται σύμμαχος και ο πρώην σύμμαχος εχθρός (αντιμεταθετική ιδιότητα).
- Η Ελλάδα πολέμησε αρχικά εναντίον της Ιταλίας και στη συνέχεια εναντίον και της Γερμανίας. Με την κατάρρευση του μετώπου με την Γερμανία και την επικείμενη κύκλωση του στρατού της Αλβανίας ο στρατηγός Τσολάκογλου υπέγραψε την παράδοση του Ελληνικού Στρατού στους Γερμανούς. Το πρωτόκολλο της παράδοσης υπογράφτηκε 3 φορές μετά από απαίτηση των Ιταλών.
- Μετά την παράδοση του Ελληνικού Στρατού οι Γερμανοί σύμφωνα με τη Διεθνή Συνθήκη που αφορά τον πόλεμο και υπογράφτηκε στην Ελβετία έγιναν οι «νόμιμοι ιδιοκτήτες» της Χώρας. Ήταν υπεύθυνοι για την τάξη και την ασφάλεια του πληθυσμού όπως επίσης και για την διοίκηση του. η συγκεκριμένη συνθήκη τους έδινε το δικαίωμα αντιποίνων για κάθε πράξη εναντίον τους και μετά τον πόλεμο χρησιμοποιήθηκε ως νομικό επιχείρημα για να μην πληρώσει αποζημιώσεις για τις εκτελέσεις ανά την Ελλάδα. Δεδομένου ότι οι Ιταλοί ήταν αυτοί που ενδιαφέρονταν για την Ελλάδα και οι Γερμανοί δεν ήθελαν να δεσμεύσουν πολύ στρατό για τον έλεγχο της η πλέον προφανής λύση θα ήταν να παραδώσουν την διακυβέρνηση στους Ιταλούς. Ωστόσο, αυτό για πολιτικούς λόγους δεν το ήθελαν μιας και θεωρούσαν τον Ιταλικό Στρατό ηττημένο από τον Ελληνικό και κατώτερο του δικού τους. Από τη στιγμή που αρχικά ο Τσολάκογλου και στη συνέχεια οι Λογοθετίδης και Ράλλης δέχτηκαν να σχηματίσουν Κυβερνήσεις (των οποίων όμως τον έλεγχο είχαν οι Ιταλοί και οι Γερμανοί) οι Γερμανοί πρόθυμα δέχτηκαν.
- Ο Βασιλιάς Γεώργιος Β’ και η νόμιμη Κυβέρνηση του έφυγαν στο εξωτερικό αφήνοντας σκόπιμο «κενό εξουσίας». Έτσι, ο Βασιλιάς έμενε εκτός των συμβαινόντων στη Χώρα διατηρώντας την όποια νομιμοποίηση του χωρίς να χρεωθεί οποιαδήποτε ενέργεια των Κατοχικών Κυβερνήσεων.
- Τόσο οι κομμουνιστές όσο και οι «εθνικόφρονες» θεώρησαν την περίοδο της κατοχής ως μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να συνεχίσουν τον μεταξύ τους πόλεμο. Κάθε πλευρά οπλίστηκε πρώτα και κύρια εναντίον του ταξικού εχθρού του και δευτερευόντως εναντίον των Γερμανών. Το Κ.Κ.Ε. επειδή γνώριζε πως αν εμφάνιζε ανοικτά το ίδιο δική του αντιστασιακή οργάνωση θα είχε μικρή επιτυχία χρησιμοποίησε τον «μανδύα» του Ε.Α.Μ.
- Η Δεξιά εκείνης της περιόδου είχε συνηθίσει να είναι μονίμως αγκιστρωμένη στην Εξουσία. Επιπλέον η νόμιμη Κυβέρνηση του Γεωργίου Β’ ήταν δικτατορική με μικρή λαϊκή υποστήριξη. Έτσι, δεν είχαν άλλη επιλογή από την ενεργό συνεργασία με τους Ιταλούς και τους Γερμανούς με τη συνεργασία των οποίων συνέχιζαν τον πόλεμο με το Κ.Κ.Ε. Άλλωστε και για τους Γερμανούς οι κομμουνιστές ήταν ο εχθρός.
- Από την πλευρά του το Κ.Κ.Ε. με βάση τόσο την εκκαθαριστική επιχείρηση στον Μελιγαλά όσο και την παράταξη των δυνάμεων μέσα και γύρω από την Αθήνα πριν τα «Δεκεμβριανά» έδειξε καθαρά πως επεδίωκε πολιτειακή και πολιτική μεταβολή. Μια πρόθεση που την είχαν ήδη διαγνώσει οι Βρετανοί και αντίβαινε την μοιρασιά της Γιάλτας και για την οποία είχαν προετοιμαστεί.
Από τα παραπάνω προκύπτει πως ακόμη κι αν θεωρήσουμε πως σύσσωμος ο Ελληνικός Λαός αντιστάθηκε σε Ιταλούς, Γερμανούς και Βουλγάρους δεν το έκανε για τις ίδιες αιτίες. Μπορεί οι περισσότεροι να ποθούσαν την απελευθέρωση, αλλά μόνον οι υπερβολικά αφελείς πίστευαν πως η Ελλάδα μετά τον πόλεμο και χωρίς του Ιταλούς και τους Γερμανούς θα ήταν η ίδια με πριν.
Κάθε παράταξη το έκανε για τους δικούς της λόγους προετοιμαζόμενη για την μεταπολεμική Ελλάδα. Γι’ αυτό άλλωστε από την αρχή το στρατιωτικό σκέλος του Ε.Α.Μ. ο Ε.Λ.Α.Σ. (ο οποίος δεν διέθετε μόνο κομμουνιστές) πολέμησε τις υπόλοιπες αντιστασιακές οργανώσεις. Πρώτο και κύριο μέλημα της ηγεσίας του Κ.Κ.Ε. ήταν ο στρατός του να είναι ει δυνατόν ο μόνος κατά την απελευθέρωση της Χώρας. Σε κάθε περίπτωση έπρεπε να είναι ο πολυπληθέστερος προκειμένου να προωθήσει την πολιτική αλλαγή που επιθυμούσε. Μη ξεχνάμε, τέλος, πως οι κομμουνιστές πολεμούσαν μεν για την απελευθέρωση της Ελλάδας αλλά ήταν πρώτα και κύρια διεθνιστές και αλληλέγγυοι με τους ομοϊδεάτες τους στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Όλες οι πλευρές πολεμούσαν για την απελευθέρωση της Χώρας, ωστόσο καθεμιά τους έδινε το δικό της περιεχόμενο στον αγώνα της. Όλες τους βαρύνονται με εγκλήματα σε βάρος όσων θεωρούσε εχθρούς της και καμιά τους δεν μπορεί να πιστωθεί την απελευθέρωση της Ελλάδας, η οποία προέκυψε από την εξέλιξη του πολέμου.
Όλα τα παραπάνω είναι δεδομένα και δεν μπορεί να τ’ αρνηθεί κανείς μας. Ωστόσο, η ερμηνεία των παραπάνω δεδομένων δεν είναι δεδομένη και είναι ακριβώς αυτή που έχει διαμορφώσει τις διαφορετικές αφηγήσεις κάθε παράταξης. Προφανώς και καθένας μας επιλέγει αυτή που του ταιριάζει ανάλογα με την πολιτική του τοποθέτηση. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να σταθούμε κριτικοί μεν αλλά δίκαιοι απέναντι στα άτομα που πρωταγωνίστησαν στις Κατοχικές Κυβερνήσεις όπως ο στρατηγός Κατσιμήτρος και συλλήβδην όλους να τους βάζουμε στο ίδιο τσουβάλι.
21 Φλεβάρη 2026
«πουθενάς 1».
