Ο Γιάν(ν)ης ο οραματιστής της «Θεωρίας Παιγνίων».
Λέει «μισές αλήθειες» γιατί γνωρίζει πως για να κάνει τα πειράματα του χρειάζεται πρώτα να σας ξεγελάσει για τις ψήφους σας και μετά άντε να τον βρείτε να τους ζητήσετε τον λόγο. Ο Γιάν(ν)ης εφηύρε την Δήμητρα σαν μια «πλατφόρμα συναλλαγών». Το όνομα δεν είναι τυχαίο. Η Δήμητρα εκτός από Θεά της Γεωργίας ήταν και μητέρα της (Κόρης) Περσεφόνης την οποία απέκτησε από την ένωση της με τον Δία. Η Περσεφόνη είχε πέσει θύμα του διαδεδομένου τότε εγκλήματος της απαγωγής από τον Άδη στον οποίο χάρισε 3 γιούς. Δεδομένου ότι η Κόρη δεν θα επέλεγε οικειοθελώς να ζει μόνιμα στον Κάτω Κόσμο υπήρξε ένας συμβιβασμός με βάση τον οποίο 6 μήνες (Φθινόπωρο και Χειμώνα) θα ζούσε μαζί με τον Άδη και 6 μήνες (Άνοιξη και Καλοκαίρι) στον Πάνω Κόσμο με τη Δήμητρα.
Αν, λοιπόν, η Δήμητρα (Μάνα) είναι για τον Γιάν(ν)η μια «πλατφόρμα συναλλαγών» τότε η Περσεφόνη (Κόρη) είναι η Ελληνική Οικονομία. Εφόσον η Δήμητρα είναι το μέσο οφείλουμε να εξετάσουμε τον σκοπό που υπηρετεί, ο οποίςο δεν μπορεί να είναι άλλος παρά η ομαλή λειτουργία της Εθνικής Οικονομίας μας (δηλαδή, υπηρετεί όπως και κάθε σωστή μητέρα την Κόρη της). Ωστόσο, η Εθνική Οικονομία στην πραγματικότητα δεν υφίσταται. Είναι ένα πλάσμα του νου, το οποίο ως σειρά στατιστικών μεγεθών μετρά τον οικονομικό αντίκτυπο των αποφάσεων που παίρνουμε (αλλά και όσες αναβάλουμε) καθημερινά. Συνεπώς, η Δήμητρα υπηρετεί εμάς, δηλαδή τους πολίτες.
Στο πλαίσιο του «Σχεδίου Δήμητρα» οι χρήστες μεταφέρουν στην πλατφόρμα Ευρώ τα οποία χρησιμοποιούν με μικρότερες χρεώσεις στις συναλλαγές (ή χωρίς χρεώσεις) για ν’ αγοράζουν προϊόντα και υπηρεσίες. Υποτίθεται πως έτσι θ’ αναγκαστούν οι τράπεζες να μειώσουν τις χρεώσεις τους.
Ωστόσο το «Σχέδιο Δήμητρα» εντάσσεται σε μια νέα διαπραγμάτευση με τις Βρυξέλλες η οποία μπορεί ν’ αποτύχει (όπως και εκείνη του 2015). Έχοντας προβλέψει την αποτυχία της ο Γιάν(ν)ης βάζει στο στόχαστρο τις Τράπεζες. Όπως ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. θέλει να κρατικοποιήσει την Εθνική, έτσι και ο Γιάν(ν)ης θέλει να χρεοκοπήσει και στη συνέχεια να πάρει υπό κρατικό έλεγχο την Τράπεζα της Ελλάδας. Αφήνοντας στην άκρη τα νομικά ζητήματα που εγείρονται είναι προφανές ότι η κρατικοποίηση όλων των τραπεζών εντάσσεται στα πλαίσια ενός σχεδίου εξόδου από το Ευρώ και την εισαγωγή ως Εθνικού Νομίσματος της Δραχμής.
Προκειμένου να γίνει η μετάβαση μια τέτοια κίνηση θα δρομολογηθεί μια Παρασκευή μιας και μεσολαβεί Σαββατο-Κύριακο, ενώ μπορεί να επιβληθεί και μια «τραπεζική αργία» κάποιων ημερών. Με την επαναφορά της Δραχμής το Ευρώ καθίσταται συνάλλαγμα. Οπότε η κρατικοποίηση των τραπεζών είναι στην ουσία η κατάσχεση από το Κράτος των συναλλαγματικών διαθεσίμων τους (στα οποία εντάσσεται πλέον και το Ευρώ).
Το σημαντικότερο στην μετάβαση από το Ευρώ στην Δραχμή είναι η ισοτιμία μετατροπής τους. Είναι μια κεφαλαιώδους σημασία απόφαση. Μέχρι σήμερα η μόνη διαθέσιμη ισοτιμία και η οποία έχει νόημα για τους πολίτες είναι αυτή με την οποία μπήκαμε στο Ευρώ (δηλαδή 340,75 Δραχμές προς 1 Ευρώ). Οποιαδήποτε μικρότερη θα σήμαινε ανατίμηση της Δραχμής η οποία όσο υψηλότερη είναι τόσο σημαντικότερες επιπτώσεις έχει. Όμως, υπάρχουν πρακτικά ζητήματα. Τι γίνεται με τα Ευρώ που έχει κάποιος στη Δήμητρα κατά το διάστημα της «τραπεζικής αργίας»; Θα μετατραπούν στο νέο νόμισμα;
Προφανώς η καλύτερη λύση θα ήταν να μη μετατραπούν γιατί δεν θα είναι ακόμη γνωστή η ισοτιμία μετατροπής της. Άρα οι συναλλαγές θα συνεχίζουν να γίνονται σε Ευρώ. Ωστόσο, δεδομένου του κλίματος ανασφάλειας στην αγορά οι τιμές (ακόμα σε Ευρώ) θ’ αρχίσουν ν’ ανεβαίνουν αυξάνοντας τον Πληθωρισμό. Η ισοτιμία μεταξύ των δύο νομισμάτων πρέπει αφενός ν’ αντανακλά τις δυνατότητες της Ελληνικής Οικονομίας και αφετέρου να είναι αποδεκτή από τις αγορές συναλλάγματος.
Ας πάρουμε την ακραία περίπτωση που 1 Ευρώ μετατρέπεται σε 1 Δραχμή. Στην περίπτωση αυτή η Δραχμή θ’ αντιπροσωπεύει μια Ελληνική Οικονομία δύο φορές ισχυρότερη από την Γερμανική όταν μπήκε στο Ευρώ (αφού η ισοτιμία για το Μάρκο ήταν 2 προς 1 Ευρώ). Επιπλέον, θ’ αποτελούσε κλοπή των χρημάτων του Έλληνα φορολογούμενου γιατί προφανώς στη συνέχεια η ισοτιμία θα κατακρημνιζόταν με αποτέλεσμα την απώλεια ενός μεγάλου ποσού (πληθωριστικών) χρημάτων τόσο μεγαλύτερου όσο και η κατακρήμνιση της ισοτιμίας.
Παίρνοντας το «καλό σενάριο» του συνολικού σχεδίου του Γιάν(ν)η υποθέτουμε πως οι πιστωτές της Χώρας δέχτηκαν την αποπληρωμή π.χ. των 2/3 του Χρέους στον χρονικό ορίζοντα που τους προτείναμε. Αυτό, τι σημαίνει για την Ελληνική Οικονομία ειδικά από την άποψη της χρηματοδότησης; Για να γίνουν κατανοητά όσα αφορούν το συγκεκριμένο ζήτημα πρέπει να ανοιχτεί μια μικρή παρένθεση:
(Από τη στιγμή που οι Ολλανδοί εφηύραν την Α.Ε. και διαδόθηκε αυτή η νομική μορφή, η οικονομική δραστηριότητα συνδέθηκε με την προσμονή ενός καλύτερου μέλλοντος. Οι σημερινές θυσίες θα εξαργυρώνονταν στο μακρινό ή κοντινό μέλλον. Αυτή την πεποίθηση ενίσχυσε και ο Διαφωτισμός ο οποίος τροποποίησε την άποψη για τον Χρόνο. Αντί ο Χρόνος (όπως οι Εποχές) να κάνουν κύκλος, αυτός προχωρούσε ευθεία▪ από την Δημιουργία μέχρι το Τέλος του Κόσμου η πορεία ήταν μια συνεχής ευθεία. Θα μπορούσε βέβαια να είναι και ένα μεγάλο πλήθος κύκλων που όταν συμπληρωθεί να οδηγήσει στην Καταστροφή του κόσμου, αλλά η ιδέα του Χρόνου σε ευθεία με Αρχή και Τέλος αποδείχτηκε αήττητη για τις μάζες.
Έτσι, ο επιχειρηματίας πουλά μερίδια της επιχείρησης του λαμβάνοντας πραγματικά λεφτά σήμερα υποσχόμενος περισσότερα πραγματικά λεφτά (με την αξία που θα έχουν τότε) αύριο. Αυτό ισχύει μόνο στην έναρξη μιας επιχείρησης. Σε οποιαδήποτε άλλη στιγμή ο επιχειρηματίας πουλώντας μερίδια της επιχείρησης του πουλά μέρος των Χρεών και των Κερδών της. Μα πάνω απ’ όλα πουλά ελπίδα (δηλαδή «αέρα»).
Μια επιχείρηση μπορεί να έχει Κέρδη, αλλά να μην διαθέτει τ’ απαραίτητα για την λειτουργία της κεφάλαια. Για παράδειγμα:
Μια επιχείρηση το τελευταίο 3μηνο της Χρήσης της πούλησε εμπορεύματα σε μια νεο-ιδρυόμενη επιχείρηση πραγματοποιώντας Κέρδη (εξαιτίας των πωλήσεων). Από την αξία των πωληθέντων εισέπραξε το 1/3 και το υπόλοιπο θα εξοφλούνταν στην επόμενη Χρήση. Δυστυχώς, για τον πελάτη της τα πράγματα δεν πήγαν καλά και η επιχείρηση έκλεισε αφήνοντας απλήρωτο μέρος του υπολοίπου (αφού είχε επιστρέψει κάποια από τα εμπορεύματα). Εξαιτίας των Κερδών της η επιχείρηση οφείλει Φόρο Εισοδήματος και διανομή μερίσματος (η οποία είναι προαιρετική). Ωστόσο, για να πληρωθούν αυτά (μέχρι η επιχείρηση να είναι σε θέση να διαγράψει το οφειλόμενο υπόλοιπο πραγματοποιώντας Ζημιές) χρειάζονται λεφτά που δεν υπάρχουν. Γιατί Κέρδη ΔΕΝ σημαίνουν -αν δεν εισπραχθούν στο σύνολο τους οι πωλήσεις που τα πραγματοποίησαν- λεφτά στο Ταμείο.)
Οπότε κλείνοντας την παρένθεση ερχόμαστε στο κρίσιμο ζήτημα της χρηματοδότησης της Ελληνικής Οικονομίας. Η Ελληνική Οικονομία ταυτίζεται με το σύνολο των φυσικών και νομικών προσώπων που την αποτελούν. Δεδομένου ότι στην πράξη δεν γίνεται να είναι όλες οι επιχειρήσεις κερδοφόρες αυτό σημαίνει ότι κάποιες θα χρειάζονται χρηματοδότηση. Αυτή μπορεί να προέρχεται είτε από την πώληση μεριδίων τους (αν και εφόσον βρεθούν αγοραστές), είτε από δανεισμό. Όταν αυτές οι δύο επιλογές δεν είναι διαθέσιμες, τότε η μόνη επιλογή είναι η χρησιμοποίηση των προκαταβολών των πελατών για να χρηματοδοτηθούν τα Χρέη της▪ μια πρακτική που υπονομεύει τη συνέχιση της δραστηριότητας της.
Τα κριτήρια που καθορίζουν το επιτόκιο δανεισμού δεν είναι μόνο το ύψος των Χρεών. Είναι το ιστορικό του δανειολήπτη (πόσες φορές έχει αθετήσει τα Χρέη του), η παρούσα δυναμική της επιχείρησης του (ο Τζίρος/Πωλήσεις της) και οι προοπτικές της. Μιλώντας για την Ελληνική Οικονομία συνολικά το επιτόκιο δανεισμού είτε του Κράτους είτε των επιχειρήσεων θα ήταν οπωσδήποτε το 2πλάσιο αυτού της Γερμανικής. Οι πιο επιτυχημένες Ελληνικές επιχειρήσεις με παρουσία στο εξωτερικό θα είχαν τη δυνατότητα δανεισμού σε ξένο νόμισμα (π.χ. Ελβετικό Φράγκο). Και στις δύο περιπτώσεις ο δανεισμός θα είναι σε συνάλλαγμα οπότε η αποπληρωμή του θα επηρεάζεται από τις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών.
Κοντολογίς, όσοι δεν έχουν εμπειρία της ζωής πριν την εισαγωγή του Ευρώ πολύ δύσκολα μπορούν να καταλάβουν τα παραπάνω και πολύ εύκολα παρασύρονται απ’ όσους θέλουν για τους δικούς τους σκοπούς να τους ξεγελάσουν. Εδώ πρέπει να ξεκαθαρίσουμε μια και καλή την σκόπιμη παρεξήγηση που ΣΥ.ΡΙΖ.Αίοι και Βαρουφακικοί ακόμα διαδίδουν:
Τις τράπεζες τον Ιούλη του 2015 ΔΕΝ τις έκλεισαν οι Βρυξέλλες γιατί μπορούσαν (και ήθελαν να εκβιάσουν την Κυβέρνηση.
Οι τράπεζες έκλεισαν γιατί συναλλάσσονταν με Ευρώ, το οποίο ήταν μεν το Ελληνικό Εθνικό Νόμισμα, αλλά ήταν και το νόμισμα 19 ακόμη Κρατών-Μελών της Ε.Ε. Αν δεν τις έκλειναν θα ήταν σαν οι Βρυξέλλες (Ε.Κ.Τ.) να έθεταν τον εαυτό τους όμηρο στις αποφάσεις της Ελληνικής Κυβέρνησης (οι οποίες θα καθόριζαν στις αγορές συναλλάγματος την αξία του Ευρώ επηρεάζοντας κάθε Κράτος που το είχε ως Εθνικό Νόμισμα του).
Η «Δήμητρα» του Βαρουφάκη ως «πλατφόρμα συναλλαγών» στη σημερινή Ελλάδα θα ήταν απολύτως αποτυχημένη. Το μόνο (σχετικό) όφελος θα ήταν όσον αφορά την εξόφληση των φόρων. Η «Δήμητρα» του Γιάν(ν)η ως μηχανισμός έχει νόημα ΜΟΝΟ σε μια πλήρως αποκομμένη από το εξωτερικό εμπόριο Οικονομία. Αυτό, άλλωστε το ομολογεί και ο ίδιος (βλέπε εδώ σημ. 13). Η βασική θεωρητική σκέψη πίσω από την «Δήμητρα» είναι η δημιουργία «υποσχετικών χρεών» (I Owe yoU, σου χρεωστώ), που είναι έτσι και αλλιώς η ιδέα πίσω από τη χρήση των χαρτονομισμάτων. Στην πράξη έχουμε ήδη την δημιουργία ενός «παράλληλου νομίσματος» το οποίο μπορεί να μετεξελιχθεί στη Δραχμή.
Ο Βαρουφάκης σκοπεύει από οικονομική σκοπιά να μετατρέψει την Ελλάδα σε Αλβανία της περιόδου Χότζα. Προσπαθεί, όμως, να μας το φέρει μαλακά. Αφού, είναι έτσι δομημένο ώστε οι πληρωμές να γίνονται μέσω Α.Φ.Μ. (μόνο των Ελληνικών) ΔΕΝ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αγορές από το εξωτερικό. Μας λένε πως έτσι θα ενισχυθούν τα Ελληνικής παραγωγής προϊόντα. Ερχόμαστε, λοιπόν, σε ένα ζήτημα κεφαλαιώδους σημασίας:
Ποια είναι τα Ελληνικής παραγωγής προϊόντα;
Αν Έλληνας κτηνοτρόφος αγοράσει ζωντανά αρνιά από την Αλβανία τα οποία 2 μήνες αργότερα σφάξει στην Ελλάδα και τα πουλήσει αυτά είναι εγχώρια ή εισαγόμενα; Η συντριπτική πλειοψηφία της ποσότητας του φρέσκου βουτύρου εισάγεται και στη συνέχεια συσκευάζεται εδώ και πωλείται με Ελληνικό barcode. Είναι εγχώριο ή εισαγόμενο; Αφήνω στην άκρη τους ξηρούς καρπούς και τα όσπρια.
Ακόμη και να θεωρήσουμε πως τα εισαγόμενα και στη συνέχεια εγχωρίως συσκευαζόμενα προϊόντα θα θεωρούνται «Ελληνικά προϊόντα» γεννάται αμέσως το ερώτημα:
Πως (σε ποιο νόμισμα και με ποια ισοτιμία) θα πληρώνονται οι εισαγωγές;
Θυμόμαστε (ή θα έπρεπε) την περίπτωση της «Ηλεκτρονικής Αθηνών» που έκλεισε εξαιτίας των καταστροφικών χειρισμών της Κυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α. το α’ εξάμηνο του 2015 και όσα συνέβησαν τον Ιούλη του 2015 (βλέπε εδώ). Είναι, όμως, έτοιμη η Ελληνική Οικονομία να υποκαταστήσει με καθαρά εγχώρια παραγωγή τις εισαγωγές;
Προφανώς όχι. Για να συμβεί αυτό απαιτείται χρόνος μα πάνω απ’ όλα πρέπει πρώτα να απαγορευτούν στην πράξη οι εισαγωγές (άρα και η εκροή συναλλάγματος). Φυσικά η εγχώρια παραγωγή το πρώτο διάστημα θα είναι χαμηλότερης ποιότητας από τα αντίστοιχα εισαγόμενα. Δεδομένου ότι για τις περισσότερες κατηγορίες προϊόντων η ποιοτική διαφορά θα συνεχίσει να υφίσταται είναι σίγουρο πως θα δημιουργηθεί είτε μια παράλληλη «μαύρη αγορά», είτε οι τιμές των εισαγόμενων ειδών θα εκτιναχθούν στα ύψη. Για πολλά χρόνια αυτό που οι περισσότεροι αντιλαμβάνονται ως «επίπεδο διαβίωσης» (ο τρόπος που έχουν συνηθίσει να ζουν) θα υποβαθμιστεί σημαντικά (δεν θα έχει κάθε χρόνο νέο «έξυπνο κινητό»).
Τι θα γίνει όμως με τις εξαγωγές μας; Πως θα λειτουργήσει ο μεγαλύτερος εξαγωγικός μας τομέας ο Τουρισμός; Η καλύτερη λύση που θα έχει ο Γιάν(ν)ης είναι ν’ αντιγράψει την Κούβα. Στην Κούβα υπάρχουν 2 νομίσματα. Ένα για τους ντόπιους και ένα «σκληρό» ως προς το Δολλάριο για τους τουρίστες. Θεωρητικά το «σκληρό» τουριστικό Πέσο ΔΕΝ επηρεάζει το κανονικό. Στην πράξη, όμως, οι τιμές καθορίζονταν από το «σκληρό» με ισοτιμία 1 «σκληρό» προς 8 Πέσος. Δυστυχώς, κάποτε έρχεται η στιγμή ακόμα και η καλύτερη ιδέα να σταματήσει να λειτουργεί (βλέπε εδώ). Ωστόσο, για τον Γιάν(ν)η (αν κάποτε φτάσει να κυβερνά τις τύχες της Χώρας) ίσως να είναι η μόνη επιλογή.
Πως θα επηρεάζει το τουριστικό συνάλλαγμα τη λειτουργία της Χώρας μπορούν να το αντιληφθούν μόνο οι αρκετά μεγάλοι και κυρίως αυτοί που επισκέπτονταν τις «Κομμουνιστικές» τότε χώρες των Βαλκανίων στις οποίες όλα οικονομικά κινούνταν γύρω από τη «μαύρη αγορά». Όσοι το έζησαν μπορούν να το καταλάβουν.
(Για περισσότερα σχετικά με το θέμα διαβάστε εδώ, εδώ, εδώ).
Ωστόσο, ο Βαρουφάκης θέτει θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος όπως της λειτουργίας των «επενδυτικών κεφαλαίων» (funds). Προφανώς, τα funds (εξ)αγοράζουν τις επιχειρήσεις με την μεγαλύτερη δυναμική και μεγάλο μερίδιο αγοράς. Αυτό δεν θ’ αλλάξει τόσο όσο θα ήθελε ο Γιάν(ν)ης. Πιθανότατα μετά από μια περίοδο προσαρμογής τα funds θ’ ανταλλάξουν μεταξύ τους ιδιοκτησίες (ίσως κάποια να χάσουν κάποια λεφτά), αλλά από κει και πέρα ότι (εξ)αγοράζουν στην Ελλάδα θα το πληρώνουν φθηνότερα.
(Για περισσότερα σχετικά με τα δύο funds που αναφέρει ο Γιάν(ν)ης διαβάστε εδώ & εδώ).
Αυτό που έχει γίνει ξεκάθαρο και από άλλες προεκλογικές δηλώσεις του Γιάν(ν)η είναι ο προσανατολισμός τους σε αποτυχημένες πρακτικές, οι οποίες αν τις εξετάσει κανείς προσεκτικά ούτε στην θεωρία λειτουργούν. Απευθυνόμενος σε άτομα που ΔΕΝ έχουν εμπειρία («ψαρεύει» ψήφους στους νέους) και γνώσεις έχει τη δυνατότητα να «ψαρεύει στα θολά» και χρησιμοποιώντας πιασάρικα συνθήματα να «πουλά φύκια για μεταξωτές κορδέλες». Μ’ ένα νόμο και ένα άρθρο θα καταργήσει το Χρηματιστήριο και την Αγορά Εργασίας (βλέπε εδώ). Μπορεί να μην το διατύπωσε όπως ο Αλέξης, αλλά αυτό εννοούσε.
Η προσέγγιση την οποία θα σχολιάσω παρακάτω είναι απλά ηλίθια, αν και για τους «Αριστερούς» έχει λογική. Το μοντέλο που έχει στο μυαλό του ο Γιάν(ν)ης είναι το Γιουγκοσλαβικό το οποίο όπως παραδέχεται και ό ίδιος στο τέλος της τοποθέτησης του κατέρρευσε εξαιτίας του υπερ-δανεισμού. Δεν είπε, όμως, στο ακροατήριο του «γιατί» υπήρξε αυτός ο υπερ-δανεισμός. Πιθανόν να μη το ξέρει ούτε ο ίδιος.
Με μια «απλή» τροποποίηση του «Εταιρικού Δικαίου» θ’ αλλάξει το καθεστώς των μετοχών. Από την αλλαγή και μετά οι μετοχές θα είναι προσωποπαγείς που σημαίνει ότι ΔΕΝ θα είναι μεταβιβάσιμες και θ’ ανήκουν στον ιδιοκτήτη τους εφ’ όρου ζωής. Οι εργαζόμενοι σε μια επιχείρηση θα είναι και μέτοχοι της (όπως και σε μια σειρά υφιστάμενες νομικές μορφές όπου οι εταίροι δουλεύουν στην επιχείρηση) οπότε και η διαφορά μισθού-εταιρικής αμοιβής και μερίσματος χάνεται αφού αυτά στην πράξη συγχωνεύονται.
Όσα είπε ο Γιάν(ν)ης στο συγκεκριμένο απόσπασμα είναι «μισές αλήθειες», δηλαδή ψέματα. Το ζήτημα ΔΕΝ είναι πως θα λειτουργεί μια επιχείρηση με το Γιουγκοσλαβικό καθεστώς. Όχι, το ζήτημα είναι ΑΝ θα λειτουργεί. Το ζήτημα δεν είναι πως θα μοιράσουμε κάτι, αν πρώτα δεν εξασφαλίσουμε ότι υπάρχει κάτι να μοιραστεί. Στην τοποθέτηση του ο Βαρουφάκης αγνοεί πλήρως (σκόπιμα;) την λειτουργία των μετοχών.
Οι μετοχές/εταιρικά μερίδια εκτός από δικαίωμα ψήφου στις Γ.Σ. (δηλαδή, ελέγχου της λειτουργίας) μιας επιχείρησης είναι πρώτα και κύρια αποδείξεις των χρημάτων που έδωσε ο (αρχικός) ιδιοκτήτης τους στην επιχείρηση. Είναι, δηλαδή, αποδείξεις της άτοκης χρηματοδότησης της εταιρείας για να συνεχίσει αυτή να λειτουργεί. Άρα οι μετοχές είναι λεφτά. Γι’ αυτό ΔΕΝ είναι προσωποπαγείς, αλλά μπορούν να πουληθούν και να κληρονομηθούν.
Οπότε μαζί με την αλλαγή στο «Εταιρικό Δίκαιο» όπου η μετοχή θα χάσει τον χρηματικό χαρακτήρα της θα πρέπει να λύσει και το ζήτημα της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων (για το οποίο σκόπιμα ΔΕΝ κάνει κουβέντα). Επιπλέον, η ιδέα πως με την αλλαγή κάποιων διατάξεων θ’ αλλάξουν και οι σχέσεις που αυτές διέπουν είναι τουλάχιστον προσβλητική λόγω της ακραίας αφέλειας της. Δεν αλλάζει η πραγματικότητα επειδή το επιτάσσει ο Νόμος.
Το Γιουγκοσλαβικό σύστημα έφτασε στα όρια του την δεκαετία του ‘70 όταν και το επιχειρηματικό πρότυπο του Γιάν(ν)η κατέρρευσε όπως μας λέει λόγω υπερ-δανεισμού. Έτσι και αυτό που ο Βαρουφάκης έχει στο μυαλό του θα καταρρεύσει. Ο λόγος είναι απλός:
Κάθε επιχείρηση παράγει για να καλύψει ανάγκες που ήδη υπάρχουν διαθέτοντας τα προϊόντα της στην Αγορά. Οι τράπεζες, οι ιδιώτες που αγοράζουν μετοχές, οι καταναλωτές διαμορφώνουν και διαμορφώνονται από την Αγορά. Στη πράξη η επιχείρηση προσαρμόζει την παραγωγή της τόσο ως προς τις ποσότητες όσο και ως προς την ποικιλία στις συνθήκες της Αγοράς και δεν παράγει απλά για να παράγει. Το πρόβλημα που αντιμετώπισε η Σ. Ένωση αλλά και από μια διαφορετική άποψη αντιμετωπίζει και ο υπόλοιπος κόσμος από την δεκαετία του ’20 είναι οι μάνατζερ των επιχειρήσεων. Στη Σ. Ένωση οι διευθυντές των επιχειρήσεων αναλόγως του πόσο πιθανό ήταν να επιτύχουν τους στόχους του πλάνου τους αύξαναν ή μείωναν την παραγωγή για να πάρουν το πριμ. Παρήγαγαν περισσότερα αλλά όχι νέα είδη περιορίζοντας έτσι τις επιλογές για τους καταναλωτές (άτομα και άλλες επιχειρήσεις).
Σε μια «Κλειστή Οικονομία» που δεν έχει συναλλαγές με το εξωτερικό η παραγωγή έχει σαν μοναδικό στόχο την απλή αντικατάσταση των μηχανών που χαλάνε. Δεν χρειάζεται να είναι καλύτερες από τις προηγούμενες, ούτε καν αποτελεσματικότερες αν αυτό δεν ζητηθεί από τον Κεντρικό Σχεδιασμό (Κράτος). Αυτό που στη «Δύση» μεταπολεμικά γνωρίζουμε σαν «άνοδος του βιοτικού επιπέδου» στον «Αυτοδιαχειριζόμενο Σοσιαλισμό» του Γιάν(ν)η αποτελεί όχι μόνο όνειρο αλλά και ύβρη. Προφανώς, το «Δυτικό Οικονομικό Πρότυπο» έχει τις άσχημες όψεις του. Ωστόσο, δίνει την εντύπωση/υπόσχεση πως καθένας έχει δικαίωμα σε μια καλύτερη ζωή (γι’ αυτό και η απάτη ανθεί) ενώ ταυτόχρονα ικανοποιεί την ανάγκη των πολιτών κατέχοντας ένα σύγχρονο αμάξι (ακόμη και αν το αγοράζουν με δόσεις) να νομίζουν ότι παίρνουν κάτι πίσω για τις θυσίες που έχουν κάνει.
Ο «Αυτοδιαχειριζόμενος Σοσιαλισμός» του Γιάν(ν)η είναι επιθυμητός και κατορθωτός από μια (και σε μια) Κοινωνία που έχει αποφασίσει να ζήσει με τα ελάχιστα όσο γίνεται πιο κοντά στη Φύση. Πρέπει πρώτα να συμβεί μια ψυχολογική αλλαγή εξαιτίας της οποίας αυτό το μοντέλο οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας θα είναι μονόδρομος. Η βασική ψυχολογική αλλαγή θα πρέπει να είναι η νίκη πάνω στο αίσθημα της πλεονεξίας▪ κάτι διόλου εύκολο. Επιπλέον, όποιος έχει παρευρεθεί σε Γ.Σ. πολυκατοικίας ξέρει πόσο δύσκολο είναι να υπάρξουν αποφάσεις. Φανταστείτε μια τέτοια ατμόσφαιρα σε Γ.Σ. επιχείρησης του μοντέλου Βαρουφάκη.
Οι αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία της δεκαετίας του ’70 κυρίως και δευτερευόντως άλλοι λιγότερο αντικειμενικοί παράγοντες οδήγησαν στην κατάρρευση του Γιουγκοσλαβικού μοντέλου. Ακόμα χειρότερα για τους πολιτικούς που προτείνουν «σωτήριες λύσεις» που θα δουλεύουν πάντα τα συστήματα κάθε είδους είναι σαν τους ανθρώπους:
Έχουν μικρή διάρκεια ζωής και μια ροπή προς την αδράνεια.
Για να έχετε μια εικόνα των δύο μοντέλων, το μεν Γιουγκοσλαβικό είναι σαν να ζούμε στο χωριό απλά εκεί που οι νέοι και οι νέες βγαίνουν έξω με τις τοπικές τους φορεσιές χωρίς μακιγιάζ. Φανταστείτε, τώρα να έρθει στην κεντρική πλατεία ένα πούλμαν με νέες μακιγιαρισμένες και ντυμένες με κολάν και με νέους ντυμένους με εφαρμοστές μπλούζες και στενά παντελόνια. Πόσο σίγουροι είστε ότι η σύγκριση με τους νεο-αφειχθέντες δεν θ’ ανατρέψει τις ισορροπίες;
Από την άλλη υπάρχει ανάγκη μεταρρύθμισης του Χρηματιστηρίου, το οποίο βάζει συνεχώς σε μπελάδες την Παγκόσμια Οικονομία. Την ανάγκη ρύθμισης του Χρηματιστηρίου και των προϊόντων του έχουν αναγνωρίσει πρώτοι οι Αμερικανοί. Για παράδειγμα χρειάζεται να διαπραγματεύονται οι μετοχές τόσες ώρες κάθε μέρα; Τι μπορεί ν’ αλλάξει στα οικονομικά μεγέθη της επιχείρησης μέσα σε λίγη ώρα; Ή μέσα σε μια εβδομάδα; Πως γίνεται οι «επενδυτές» να γνωρίζουν περισσότερα και καλύτερα τα οικονομικά μεγέθη της επιχείρησης από το Λογιστήριο της; Πως γίνεται να έχουν εικόνα χωρίς να έχουν δει το Μηνιαίο Ισοζύγιο της; Μια πρώτη μεταρρύθμιση θα μπορούσε να είναι η μείωση του χρόνου διαπραγμάτευσης τόσο σε ώρες όσο και σε μέρες προκειμένου έτσι οι εισηγμένες επιχειρήσεις να μην βρίσκονται κάτω από μεγάλη και συνεχή πίεση εξαιτίας της αυξομείωσης της τιμής της μετοχής τους.
Καθένας μας μπορεί να έχει όποια γνώμη έχει για τον Γιάν(ν)η. Μπορεί να τον θεωρεί οραματιστή/ονειροπόλο, επαναστάτη ή ακόμα και φαφλατά. Σε κάθε περίπτωση είναι στα ρετιρέ της κοινωνικής πυραμίδας και θα χάσει τα λιγότερα από τους από κάτω του. Είναι της κατηγορίας των ευκατάστατων/πλουσίων που από αίσθημα κοινωνικής δικαιοσύνης ψάχνουν να βρουν τρόπο να δημιουργήσουν μια «Νέα Κοινωνία». Είτε εντάσσονται είτε ξεκινούν την δική τους πολιτική κίνηση και όπως οι ηγέτες των αιρέσεων είναι αυτοί που έχουν όσα οι άλλοι στερούνται και ελπίζουν ν’ αποκτήσουν. Το ζήτημα είναι αν ο Γιάν(ν)ης όντως συμμερίζεται τις ίδιες ψευδαισθήσεις με τους ψηφοφόρους/οπαδούς του.
Ο Ευκλείδης που δεν σκαμπάζει από γεωμετρία αλλά θέλει να τετραγωνίσει τον (οικονομικό) κύκλο.
Ωστόσο, στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. δεν λένε να βάλουν μυαλό. Όχι μόνο δεν μαθαίνουν από το (πρόσφατο) παρελθόν τους, αλλά με κάθε ευκαιρία αποδεικνύουν ότι είναι και οικονομικά ανιστόρητοι. Γιατί δεν υπάρχει άλλη εξήγηση για τον θόρυβο που δίκαια ξεσηκώθηκε εξαιτίας της πρότασης τους για «τοπικά – βοηθητικά νομίσματα». Η (μη) απάντηση του Τσακαλώτου (βλέπε εδώ) όχι μόνο είναι μισή (αλήθεια) αλλά παραπέμπει στη χειρότερη περίπτωση σ’ ένα κρυφό σχέδιο(;) εξόδου από το Ευρώ και στην καλύτερη σ’ έναν ηλίθιο τρόπο χρηματοδότησης. Ακόμη χειρότερα με τον τρόπο που διαπραγματεύονται τα οικονομικά ζητήματα στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. «καίνε» κάποια χρήσιμα -σε συγκεκριμένες περιστάσεις και πάντα υπό προϋποθέσεις- εργαλεία.
Για να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά στην ταραγμένη οικονομικά και κοινωνικά περίοδο μετά τον Α’ Π.Π. οι χώρες που ενεπλάκησαν σ’ αυτόν προσπαθούσαν με δυσκολία να ορθοποδήσουν οικονομικά. Στην προσπάθεια τους αυτή προχώρησαν στην εκτύπωση τοπικών (ανά πόλη ή/και ανά κρατίδιο στην περίπτωση της Γερμανίας) «τοπικών-βοηθητικών χαρτονομισμάτων». Σε Γαλλία, Αυστρία και Γερμανία τυπώθηκαν και κυκλοφόρησαν χαρτονομίσματα η αξία των οποίων κυμαινόταν από την 10αρα μέχρι τα 2 Φράγκα/Σελίνια/Μάρκα. Εξαιτίας του οικονομικού κλίματος δεν ίσχυαν οι περιορισμοί των «κανόνων χρυσού/αργύρου» για την κυκλοφορία του νομίσματος. Στην περίπτωση δε της Γαλλίας εκδότης των νομισμάτων και χαρτονομισμάτων «ανάγκης» (notgeil στα Γερμανικά) ήταν τα τοπικά Εμπορικά Επιμελητήρια. Η πλέον επιτυχημένη εφαρμογή αυτού του μέτρου εντοπίζεται στο Βέργκλ της Αυστρίας (βλέπε εδώ). Περισσότερα για την πρόσφατη διεθνή εμεπιρία διβάστε εδώ.
Τα «τοπικά-βοηθητικά νομίσματα» μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο τοπικά. Στην πράξη με αυτά πλήρωνε μέρος των οφειλών (π.χ. μισθοδοσία των υπαλλήλων) του ο κάθε Δήμος και στη συνέχεια δεχόταν τα συγκεκριμένα λεφτά ως πληρωμή από τους πολίτες. Με τον τρόπο αυτό η κατεστραμμένη τοπική οικονομία αναζωογονούνταν, μέχρι να βελτιωθεί το οικονομικό κλίμα και οι Κεντρικές Τράπεζες να επιστρέψουν στην οικονομική ορθοδοξία. Όταν ομαλοποιήθηκε η οικονομική κατάσταση τα συγκεκριμένα «τοπικά-βοηθητικά νομίσματα» βρήκαν την θέση τους σαν συλλεκτικά αντικείμενα.
Στην Ελλάδα ελάχιστοι γνωρίζουν ότι έχει εφαρμοστεί στο παρελθόν αυτή η λύση. Ήταν κατά την διάρκεια της Κατοχής όταν η Τράπεζα της Ελλάδος εξέδιδε «Ταμειακά Γραμμάτια» με τα οποία από το 1942 πλήρωνε μέρος των οφειλών της στους αγρότες είτε τα χρησιμοποίησε αντί μετρητών (1944). Στην δεύτερη περίπτωση τα «Ταμειακά Γραμμάτια» εκδόθηκαν από τα τοπικά υποκαταστήματα της Τράπεζας της Ελλάδος και ήταν κατά περίπτωση από μια έως πέντε αξιών, ενώ οι αξίες τους διέφεραν από περιοχή σε περιοχή.
(Τα «Ταμειακά Γραμμάτια» που χρησιμοποιήθηκαν για τις αγροτικές πληρωμές ήταν τριών αξιών 25, 100 και 500 χιλιάδων Δρχ. και τριών εκδόσεων. Εκείνα του 1944 ήταν της Καλαμάτας πέντε αξιών των 25, 50, 100, 200 & 500 εκ., της Πάτρας δύο αξιών των 100 & 500 εκ., της Κεφαλλονιάς-Ιθάκης δύο αξιών των 50 & 100 εκ., της Κέρκυρας μιας αξίας των 100 εκ. Στο Αγρίνιο το τοπικό υποκατάστημα κυκλοφόρησε αντί των «Ταμειακών Γραμματίων» επιταγές διαφόρων αξιών, ενώ στη Ζάκυνθο που κυκλοφόρησε και αυτή επιταγές ήταν μια αξία των 500 εκ. Δρχ.)
Τα Ελληνικά «τοπικά-βοηθητικά νομίσματα» αποσύρθηκαν σύντομα για να επανέλθουμε στην κανονική χρήση-κυκλοφορία του χάρτινου χρήματος. Σε κάθε περίπτωση είχαν τεθεί σε κυκλοφορία αντικαθιστώντας την ανάγκη για (πληθωρικά) χαρτονομίσματα. Ωστόσο, ακόμη και αν μειώθηκε η ανάγκη για εκτύπωση περισσότερων χαρτονομισμάτων τα «Ταμειακά Γραμμάτια» είχαν ακριβώς την ίδια χρήση, τα ίδια υπέρ και τα ίδια κατά καθώς αντιστοιχούσαν/ανταλλάσσονταν με χρήματα. Μειώθηκε, δηλαδή το πλήθος τους αλλά η κυκλοφορία των «Ταμειακών Γραμματίων» δεν δημιούργησε νέα πίστωση και συνεπώς δεν αύξησε την χρηματοδότηση.
Πρακτικά, η εφαρμογή ενός σχεδίου «τοπικών-βοηθητικών νομισμάτων» θα μπορούσε να γίνει μόνο τοπικά (όπως άλλωστε υποδεικνύει και τ’ όνομα τους) και άρα δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε άλλες περιοχές. (Βέβαια, στο σημείο αυτό οφείλουν να ξεκαθαρίσουν τι εννοούν με το «τοπικά». Εννοούν ότι ο εκδότης θα είναι οι Δήμοι/Περιφέρειες ή ότι τα «βοηθητικά νομίσματα» θα τα εκδίδει το τοπικό υποκατάστημα της Τράπεζας της Ελλάδος όπως και στην Κατοχή;) Προκειμένου ν’ αποφευχθούν τριβές με την Ε.Ε. θα έπρεπε τα νομίσματα αυτά να τα εκδώσουν οι Δήμοι, οι οποίοι θα τα χρησιμοποιούν για να πληρώνουν μέρος των οφειλών τους σε ντόπιους προμηθευτές και τη μισθοδοσία των υπαλλήλων τους και θα το δέχεται ως πληρωμή έναντι των δημοτικών φόρων. Για να υπάρχει κίνητρο χρήσης του νομίσματος θα πρέπει η αξία του να μειώνεται με τον χρόνο. Επίσης η ονομαστική τους αξία δεν θα υπερέβαινε τα 2 Ευρώ (όσο και το μεγαλύτερης αξίας νόμισμα) και η συνολική τους αξία ανά πληρωμή (από τον Δήμο στον υπάλληλο του) δεν θα έπρεπε να καλύπτει μεγάλο ποσοστό της οφειλής.
Η τέτοια χρήση των «τοπικών-βοηθητικών νομισμάτων» θα τονώσει ανάλογα με την περιοχή την ντόπια οικονομική δραστηριότητα σε κάποιο βαθμό, αλλά δεν θα λύσει το υποτιθέμενο πρόβλημα χρηματοδότησης των επιχειρηματιών. Γιατί για να γίνει αυτό θα πρέπει την κυκλοφορία τους να την επιβάλλει το Κράτος, οπότε θα έχουμε ένα ακόμη τύπο χαρτονομίσματος «αναγκαστικής κυκλοφορίας» (που σημαίνει ότι η αξία του είναι τέτοια επειδή έτσι λέει το Κράτος) που θ’ ανταγωνίζεται(;) το ήδη υπάρχον. Τα Εθνικά Νομίσματα είναι σαν τους ζωντανούς οργανισμούς: ανταγωνίζονται ως προς τη χρήση το ένα το άλλο. Νικητής βγαίνει το Εθνικό Νόμισμα που δίνει το μεγαλύτερο κίνητρο χρήσης του.
Από πολιτική άποψη η επίσημη κυκλοφορία αυτών των διατακτικών-υποσχετικών προϋποθέτει έξοδο από το Ευρώ και ανοιχτή ρήξη με την Ε.Ε. εφόσον η Ελλάδα δεν θα δεσμεύεται έναντι της Ε.Ε. για τον όγκο των χρημάτων που θα θέτει σε κυκλοφορία (γιατί σε αντίθετη περίπτωση δεν θα υπήρχε ανάγκη να τα εκδώσει και να τα κυκλοφορήσει).
Από οικονομική άποψη η κυκλοφορία τους σημαίνει πως υπάρχει μια έκτακτη απολύτως πιεστική ανάγκη. Μια ανάγκη που προέκυψε από τη σύγκρουση με την Ε.Ε. και την έξοδο από το Ευρώ. Στην περίπτωση αυτή δεν χρειάζεται να είναι πλέον «τοπικά» αφού θα μπορεί να τα εκδίδει το ίδιο το Κράτος. Ωστόσο, η έκδοση και η κυκλοφορία τους θα δημιουργούσε πρόβλημα χρηματοδότησης της Χώρας από το εξωτερικό. Είτε η Χώρα θα θεωρούνταν από τις «αγορές» αφερέγγυα, είτε θα δανειζόταν με σημαντικά αυξημένα επιτόκια. Η αύξηση της ταχύτητας με την οποία αυτά θα χρησιμοποιούνταν (ειδικά αν η αξία τους μειώνεται με τον χρόνο) θα προκαλούσε αύξηση του πληθωρισμού και συνεπώς υποτίμηση τους. Επίσης σε συνδυασμό με τις διαρθρωτικές παραγωγικές ανεπάρκειες της Ελλάδας που καλύπτονται από τις εισαγωγές θα οδηγούσε σε ελλείψεις προϊόντων τουλάχιστον μέχρι οι εισαγωγές να υποκατασταθούν από την εγχώρια παραγωγή.
Η μόνη περίπτωση στην οποία η συγκεκριμένη ιδέα-εργαλείο του παρελθόντος θα μπορούσε να έχει μια θετική επίδραση στην Ελληνική Οικονομία και να ωφελήσει συνολικά την Κοινωνία, είναι αν το «βοηθητικό χαρτονόμισμα-υποσχετική» δεν ήταν τοπικού χαρακτήρα και εκδιδόταν-κυκλοφορούσε σε συνεννόηση με την Ε.Ε. και την Ε.Κ.Τ. Τότε θα εκδίδονταν-κυκλοφορούσαν έναντι πίστωσης σε Ευρώ τα οποία θα κάλυπταν την χρήση τους. Θα δίδονταν σε επιχειρηματίες με βάση τον Τζίρο τους και το επιχειρηματικό πλάνο που θα κατέθεταν για χρηματοδότηση και μ’ αυτά εκείνοι θα πλήρωναν τα συνεργεία και τους προμηθευτές τους, ενώ δεν θα μπορούσαν να τα χρησιμοποιήσουν για την πληρωμή των φόρων τους. Οι νέοι λήπτες των «βοηθητικών χαρτονομισμάτων-υποσχετικών» θα μπορούσαν να πληρώσουν είτε τους δικούς τους προμηθευτές είτε τους φόρους τους. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει να έχουν εκδώσει τ’ απαραίτητα τιμολόγια τα οποία θα έχουν εξοφληθεί μόνο με τα «βοηθητικά χαρτονομίσματα-υποσχετικές» και όχι με την χρήση Ευρώ (τουλάχιστον μέχρι το εγκεκριμένο ύψος της πίστωσης). Το ζήτημα από την άποψη αυτή δεν είναι μόνο η διευκόλυνση της επιχειρηματικής πίστωσης αλλά και να δηλώνονται ει δυνατόν όλα τα πραγματοποιούμενα εισοδήματα (αυξάνοντας έτσι τα Δημόσια Έσοδα). Για πρακτικούς λόγους τα «βοηθητικά χαρτονομίσματα-υποσχετικές» θα είναι πλήρως ψηφιακά προκειμένου να ελέγχεται το δούναι και λαβείν. Εξυπακούεται πως στην περίπτωση αυτή πρέπει να υπάρχει συμφωνία για το συνολικό ύψος της πίστωσης με Ε.Ε. και Ε.Κ.Τ.
Δεδομένου, όμως, ότι αφενός κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το τι ακριβώς έχει καθεμιά συνιστώσα του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στο κεφάλι της και αν μπορεί να συνεννοηθεί με τις υπόλοιπες και αφετέρου το γεγονός πως το συγκεκριμένο κομμάτι δεν συμπεριλήφθηκε στο πρόγραμμα μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι θα ήταν καλύτερο και προτιμότερο να μη μπει ποτέ σ’ εφαρμογή αυτή η ιδέα. Ακόμη κι έτσι η ύπαρξη της αποδεικνύει πως ως κόμμα ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. προσπαθεί να μεταβληθεί σε «σούπερ μάρκετ». Από τη μιά θέλει να εμφανίζεται «Κεντρώος» και «μεταρρυθμιστικός», από την άλλη πρέπει να κρατήσει και την παραδοσιακή πελατεία του ενώ ταυτόχρονα θέλει να πατήσει πόδι και στην Δεξιά/Ακροδεξιά κλείνοντας το μάτι για κυβερνητική συνεργασία μέχρι και στον Βελόπουλο. Το χειρότερο όλων είναι πως μιλούν ακόμα και για «ανταλλακτική οικονομία» (βλέπε εδώ) κάτι που ξεκάθαρα παραπέμπει σε μια κατεστραμμένη Χώρα με ομοίως ξεχαρβαλωμένη οικονομική δραστηριότητα. Μια τέτοια κατάσταση ταιριάζει απόλυτα με την επιθυμία τους να φτιάξουν έναν νέο κόσμο (όπως το κατάφεραν Ρώσοι και Κινέζοι) μέσα από μια καταστροφή που οι ίδοι θα έχουν προκαλέσει με τέτοιο τρόπο ώστε κανείς να μη μπορεί να τους κουνήσει από την Εξουσία.
Φυσικά, υπάρχει πολύ ευκολότερος τρόπος χρηματοδότησης των επιχειρηματιών ο οποίος ΔΕΝ θα προκαλούσε καμία αντίδραση από κανέναν. Θα μπορούσε (το ζήτημα είναι αν θέλει) μια Κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α. να διαπραγματευτεί με τις Βρυξέλλες ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα το οποίο θα διαχειριστούν οι τράπεζες (συστημικές και περιφερειακές). Το ύψος της χρηματοδότησης κάθε επιχείρησης θα ήταν αποτέλεσμα του επιχειρηματικού της πλάνου, των Εσόδων/Εξόδων και του αριθμού εργαζομένων που απασχολεί μέχρι τότε και αυτών που θ’ απασχολεί μετά την επένδυση. Η Κυβέρνηση εκτός του κονδυλίου από την Ε.Ε. θα μπορούσε να διαθέσει ένα ποσό του «Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων» με το οποίο θα χρηματοδοτούσε το επιτόκιο, μηδενίζοντας έτσι σε κάποιες περιπτώσεις το κόστος χρηματοδότησης. Επιπλέον, διαμορφώνοντας κατάλληλα την περίοδο αποπληρωμής θα έδινε στους δανειοδοτούμενους επιχειρηματίες μεγάλη οικονομική ανάσα και την ευκαιρία ν’ αναπτύξουν χωρίς μεγάλη πίεση τις επιχειρήσεις τους.
Και δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να υπάρχει ένα κόμμα που να θέλει να τα κάνει όλα αλλά να μην ξέρει πως. Είναι τότε που ακόμη και η καλύτερα τεκμηριωμένη πρόταση μετατρέπεται στα χέρια του σε δυναμίτη. Θα εμπιστευόσαστε ένα 4χρονο να παίζει με σπίρτα;
13 Μάη 2023
«πουθενάς 1».
