Υπάρχει μια παροιμία σύμφωνα με την οποία «τα στερνά τιμάνε τα πρώτα». Η παροιμία εννοεί πως η τελευταία αίσθηση που αφήνουμε στην γή ετούτη είναι ικανή να αναπροσδιορίσει όλη μας την ιστορία από την αρχή. Αντίστοιχη ζημιά στην υστεροφημία κάποιου που έχει φύγει από τον κόσμο αυτό κάνει η διαχείριση της μνήμης του και ειδικότερα όσα γίνονται και λέγονται για λογαριασμό του. Ακόμη όμως και τότε την πραγματική ζημιά την κάνει η αντίδραση της κοινωνίας, μιάς κοινωνίας η οποία στην λογική της «πολιτικής ορθότητας» προσποιείται μέσω ότι είναι κοινωνικά ευαίσθητη. Μιάς κοινωνίας η οποία μένει στο περιτύλιγμα και δεν μπαίνει στην ουσία καταδικάζοντας κάθε άποψη που προέρχεται από άτομα για τα οποία τα dislike είναι περισσότερα από τα like, επιβεβαιώνοντας έτσι τον Αριστοτέλη ο οποίος στην «Ρητορική» σημειώνει πώς δίνουμε σημασία στο ποιος λέει κάτι (κρίνοντας αναλόγως) και όχι στο τι λέει.
Χθές 6 Δεκέμβρη δεν ήταν μόνο η γιορτή του Αγ. Νικολάου, αλλά ήταν επίσης και η επέτειος του φόνου του Γρηγορόπουλου η οποία τιμήθηκε με μολότοφ σε κάδους απορριμάτων και περίπτερο φλαμπέ. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι κάθε χρόνο επαναλαμβάνεται η ίδια ιστορία. Από τη μια οι Αναρχικοί(;) να θέλουν να τιμήσουν (καίγοντας κάδους, αυτοκίνητα και καταστήματα) την μνήμη του Γρηγορόπουλου και από την άλλη η μάνα του Γρηγορόπουλου μάταια να ζητά να σεβαστούν την μνήμη του μη προκαλώντας όσα προκαλούν σε βάρος των πολιτών που δεν φταίνε σε τίποτα. Παρ’ όλα όμως τα παρακάλια της δύστυχης μάνας όλα γίνονται όπως έχει προγραμματιστεί να γίνουν. Στο κάτω-κάτω η επέτειος του φόνου του Γρηγορόπουλου είναι μόνο η αφορμή.
Ωστόσο το ζήτημα που θέλω να υπογραμμίσω είναι άλλο. Σχετίζεται με τον τρόπο που ο Γρηγορόπουλος πολιτικοποιήθηκε και εντάχθηκε στο Αναρχικό κίνημα. Για το θέμα μας διαφωτίζει η γεμάτη μίσος επιστολή που έγραψε από την φυλακή ο φίλος του από το σχολείο Ρωμανός. Αντιπαρερχόμενος τα όσα δηλητηριώδη (ως κομπλεξικά) περιείχε η επιστολή (τα οποία μπορούν ν’ αποδοθούν στην κατάσταση του) θα εστιάσω στο πώς οι Ρωμανός-Γρηγορόπουλος έγιναν Αναρχικοί.
Σύμφωνα πάντα με τον Ρωμανό αυτό έγινε ενόσω έβλεπαν τους Αναρχικούς στην τηλεόραση να τα σπάνε. Υποτίθεται ότι βοήθησε και η δράση κάποιων αστυνομικών οι οποίοι ενώ από τη μια «έγλυφαν τους πλούσιους» από την άλλη «ξεφτύλιζαν στα πάρκα τους μετανάτες» (στα οποία πάρκα αλήτευαν οι δυό τους όταν έκαναν κοπάνα από το σχολείο). Έτσι αποφασίζουν για πρώτη τους φορά να συμμετάσχουν στην πορεία του Πολυτεχνείου του 2007 (για να μορφώσουν γνώμη για όσα έβλεπαν στην τηλεόραση και όχι για να «τιμήσουν» την επέτειο). Από κει και πέρα τα πράγματα έχουν πάρει τον δρόμο τους, ειδικά όταν βλέπουν να τους προσφέρεται απλόχερα η δράση που τόσο αποζητούσε η εφηβεία τους.
Σίγουρα η ερμηνεία των γεγονότων που βίωσαν έγινε μέσα από ένα πιο αφελές πρίσμα. Μπορεί να νόμισαν ότι το να πλακώνεται κανείς με τους «μπάτσους» είναι σχετικά ακίνδυνο. Το πολύ-πολύ να τον συλλάβουν και να τον πάνε για δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφίες. Ο συλληφθείς περιγελά κατάματα το σύστημα (το οποίο και απορρίπτει) ενώ ηρωποιείται καθιστάμενος σύμβολο και αφορμή νέων αγώνων για την απελευθέρωση του αμέσως μόλις αρχίσει την προβλεπόμενη απεργία πείνας. Κανείς δεν είχε μιλήσει για την πιθανότητα να χάσει κάποιος την ζωή του. Έτσι κι αλλιώς περιστατικά σαν του Καλτετζά ήταν τόσο λίγα που από στατιστικής άποψης ήταν απίθανα. Η ζωή όμως δεν ξέρει από στατιστική και έτσι ο Γρηγορόπουλος πέτυχε έναν «μπάτσο» που έχασε την ψυχραιμία του και χρησιμοποίησε το υπηρεσιακό του περίστροφο. Δεν τήρησε τους κανόνες του παιχνιδιού και έκανε κάτι που υποτίθεται ότι απαγορεύεται δίνοντας έτσι αφορμή για καμένους κάδους, αυτοκίνητα και περίπτερα ανήμερα του Αη Νικόλα.
Έτσι απλά μέσω της τηλεόρασης έγινε η στρατολόγηση. Έγιναν Αναρχικοί (τουλάχιστον έτσι νόμιζαν) μιμούμενοι όσα έβλεπαν στην τηλεόραση. Ούτε βιβλία χρειάστηκαν να διαβάσουν, ούτε να τους προσεγγίσει κάποιος. Το πολύ-πολύ εκ των υστέρων να τους είπαν (αν τους είπαν) κάποια πράγματα και να διάβασαν καμιά μπροσούρα. Στο σημείο αυτό και με τον τρόπο που κοινωνικοποιούνται οι σημερινοί έφηβοι παράμετροι όπως η οικογενειακή κατάσταση και η κοινωνική προέλευση είναι από λίγο έως εντελώς άσχετα με την εξέλιξη (και την κατάληξη) των πραγμάτων.
Τις τελευταίες μέρες υπήρξες άλλη μια περίπτωση κατά την οποία κάποιος μίλησε εξ ονόματος κάποιου άλλου. Είναι η περίπτωση που ο «σύντροφος» του μηνά Χατζησσάβα έβγαλε την πικρία του (απωθημένα) για όσα τράβηξε εξ αιτίας του υφιστάμενου νομικού πλαισίου για το οποίο δεν υφίστανται ομοφυλόφιλοι. Από μια άποψη η περίπτωση αυτή (όπως και κάθε άλλη σχετική) αποτελεί έναν παραλογισμό. Άλλοτε θα κάναμε αγώνα για την απάλειψη μιάς διάκρισης. Σήμερα κάνουμε αγώνα για το αντίθετο: την εισαγωγή μιάς διάκρισης προκειμένου μ’ αυτό τον τρόπο τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια ν’ αποκτήσουν τα ίδια δικαιώματα με τα ετερόφυλα.
Αφήνοντας στην άκρη το υπαρκτό και φλέγον ζήτημα της σχετικής έστω εξομοίωσης των ομοφυλόφιλων με τα ετερόφυλα ζευγάρια θα εστιάσω στις αντιδράσεις που προκάλεσαν σχόλια όσων δεν τάσσονται (όπως άλλωστε έχουν δικαίωμα) υπέρ των δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων. Η αντίδραση που προκάλεσε τις περισσότερες αντιδράσεις ήταν αυτή του Φαήλου Κρανιδιώτη για τον οποίο καθένας μας μπορεί να έχει όποια γνώμη θέλει αρκεί να μην τον εμποδίζει ν’ ασχολείται (όταν το κάνει) με την ουσία όσων λέει. Εκτός από ένα σχόλιο το οποίο θα μπορούσε ν’ αφορά και κάθε γυναίκα χήρα μιας ηλικίας ο Φαήλος το μόνο που είπε αφορά τον «σύντροφο» του ηθοποιού και συνοψίζεται στο εξής: «Αν ο εκλιπών ήθελε ν’ αναδείξει τα θέματα που εκ των υστέρων σχολίασε ο «σύντροφος» του θα το είχε κάνει όσο ήταν εν ζωή».
Στην «περίπτωση Χατζησσάβα» υποστηρίχτηκε ότι ο μακαρίτης ποτέ δεν έκρυψε την σχέση του. Προφανώς αυτό αληθεύει αφού την σχέση του γνώριζαν οι οικείοι του αλλά και το καλλιτεχνικό κύκλωμα (προφανώς και οι δημοσιογράφοι του καλλιτεχνικού ρεπορτάζ). Ταυτόχρονα όμως αυτό είναι ψευδές αφού ποτέ ο ίδιος δεν το ανέδειξε δημοσιοποιώντας το. Οι δυσκολίες στις διατυπώσεις που θ’ αντιμετώπιζε ο «σύντροφος» του ήταν δεδομένες και ειδικά στην περίπτωση της καύσης είναι οι ίδιες που αντιμετωπίζουν και οι ετερόφυλοι. Υποτίθεται ότι ο «σύντροφος» του Χατζησσάβα έθεσε αυτά τα ζητήματα δημοσίως για να πιέσει σχετικά με την προώθηση της λύσης τους.
Αν όντως επιθυμεί κάποιος να εκβιάσει την επίλυση κάποιων χρόνιων ζητημάτων δεν υπάρχει καλύτερη τακτική από το να τα αναδείξει μέσω ενός προσώπου το οποίο λόγω της θέσης του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Αυτό στην περίπτωση μας μεταφράζεται ως εξής:
Ο Μηνάς Χατζησσάβας θα μπορούσε να βγεί στο προσκήνιο και να μιλήσει ανοικτά (ειδικά από τη στιγμή που άνοιξε η συζήτηση για το Σύμφωνο Συμβίωσης και για τους ομοφυλόφιλους) για όλα: Για την σχέση του, για το ζήτημα ότι ο «σύντροφος» του εξαιτίας του νομικού πλαισίου δεν θα είχε τα ίδια δικαιώματα όπως αν ήταν ετερόφυλο ζευγάρι τέλος για την επιθυμία του ν’ αποτεφρωθεί. Ο λόγος ενός καταξιωμένου καλλιτέχνη ευαισθητοποιεί (εκβιάζει συναισθηματικά) περισσότερο και ενδέχεται ν’ αποδειχθεί αποτελεσματικότερος σε σχέση με όσα πουν και κάνουν εκ των υστέρων αυτοί που μένουν πίσω. Όλα τα υπόλοιπα είναι για τις δημόσιες σχέσεις όσων μένουν πίσω και για τα Μ.Μ.Ε. που εκμεταλλεύονται στο έπακρο και για πολλές μέρες τέτοιες ιστορίες.
Μετά τα παραπάνω όλοι οι σκεπτόμενοι δικαιούνται να θέσουν τα δύο αλληλένδετα (και προβοκατόρικα εννοείται) μεταξύ τους ερωτήματα:
- Έχει ο Ρωμανός μεγαλύτερο δικαίωμα από την μάνα του Γρηγορόπουλου να μιλά ουσιαστικά εξ’ ονόματος του (δήθεν μέσω της διήγησης των κοινών τους εμπειριών); Το δικαίωμα αυτό το έχει μήπως η μάνα του ή μήπως ούτε αυτή;
- Έχει ο «σύντροφος» του Μηνά Χατζησσάβα το δικαίωμα να μιλά εξ’ ονόματος του και μάλιστα για πράγματα που ο ίδιος δεν είχε θέσει όσο ζούσε;
Τέλος τίθενται μια σειρά γενικότερου ενδιαφέροντος προβοκατόρικα ερωτήματα:
- Κατά πόσον η Αριστερά ως κίνημα διαμαρτυρίας μπορεί (δικαιούται) να είναι αλληλέγγυα με όλους όσους εμφανίζονται (αν όντως είναι είναι άλλο ζήτημα) αδικημένοι;
- Η ταύτιση της με όλους τους αδικημένους συλλήβδην είναι προϊόν της παράδοσης της ν’ αγωνίζεται για το Δίκαιο ή μήπως είναι στην λογική της πολυσυλλεκτικότητας προκειμένου να μεγαλώσει η εκλογική της βάση; Αν όντως είναι προϊόν της παράδοσης της αυτό σημαίνει ότι για την (ευρύτερη πλήν Κ.Κ.Ε. Αριστερά) η ομοφυλοφιλία έχει πάψει να είναι πλέον Καπιταλιστικό σύμπτωμα;
- Στην περίπτωση του Γρηγορόπουλου αλλά και όσων αγωνίζονται ενάντια στο σύστημα που αρχίζει και που τελειώνει το δικαίωμα της διαμαρτυρίας και της διεκδίκησης των σκοπών τους; Η πρόσφατη διατύπωση του Υπουργού Δικαιοσύνης στην Βουλή σχετικά με τα «πολιτικά εγκλήματα» (η οποία κάθε άλλο παρά σωστή είναι) ήταν φιλολογική ή προαναγγέλλει αλλαγή στάσης στο θέμα αυτό;
Καλό θα είναι να σοβαρευτούμε όλοι και ν’ αναλάβουμε τις ευθύνες μας τόσο απέναντι στους εαυτούς μας όσο και απέναντι στους άλλους. Δεν είναι κακό να μην αρέσουμε σ’ όλους. Στο κάτω-κάτω η COCA-COLA μπορεί να «πηγαίνει μ’ όλα» αλλά δεν αρέσει σ’ όλους μας. Κατανοητό;
7 Δεκέμβρη 2015
παρατηρητής 1.
