Η ειρήνη ως ιδέα είναι ιδιαίτερα θελκτική. Ωστόσο, μια ειρηνική ζωή δεν σημαίνει και μια άνετη για όλους ζωή όπου καθένας έχει την ευκαιρία να εκπληρώσει τα όνειρα του. Επιπλέον, η ειρήνη χρειάζεται προπαγανδιστές τόσο περισσότερο όσο ο πόλεμος εκτονώνει τα βίαια συναισθήματα μας την ίδια ώρα που για τους επιζώντες έχει και οικονομικό ενδιαφέρον (από το πλιάτσικο).
Οι προπαγανδιστές της ειρήνης θεωρητικά έχουν εύκολο έργο μιας και η ειρήνη είναι (ή θα έπρεπε να είναι) προτιμότερη από την αναμπουμπούλα και την καταστροφή του πολέμου. Αυτό, όμως, κάθε άλλο σημαίνει πως η ειρήνη είναι φθηνή υπόθεση. Εφόσον, οι πόλεμοι γίνονται για εκτάσεις γης (οικόπεδα) των οποίων τα όρια αμφισβητούνται από τους γείτονες η ειρήνη απαιτεί συμβιβασμούς. Συμβιβασμούς εδαφικούς οι οποίοι όπως είναι προφανές έχουν και οικονομική διάσταση. Επιπλέον, ακόμη και αν αυτοί οι συμβιβασμοί θεωρηθούν ικανοποιητικοί και δίκαιοι αυτό ΔΕΝ αποκλείει ότι μελλοντικά θα χρειαστούν και νέοι μεταξύ των ίδιων γειτόνων. Γιατί, όπως λέει και η παροιμία: «Τρώγοντας έρχεται η όρεξη.».
Πολλοί αρθρογράφοι Έλληνες και ξένοι έχουν προσπαθήσει να υπερασπιστούν την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Βασικό τους επιχείρημα είναι πως η «Δύση» με την «επέκταση του Ν.Α.Τ.Ο. προς Ανατολάς» προκάλεσε την αντίδραση της Ρωσίας.
Η αντίκρουση του συγκεκριμένου επιχειρήματος είναι εύκολη. Αρκεί ν’ ανατρέξει κανείς στις δηλώσεις του Πούτιν στην αρχή της πολιτικής του καριέρας ως ηγεμόνα της Ρωσίας το 2000 όταν σε ερώτηση σχετικά με την πρόθεση της Ουκρανίας να μπει στο Ν.Α.Τ.Ο. δήλωνε πως δεδομένου ότι η Ουκρανία είναι ανεξάρτητη χώρα μπορεί ν’ αποφασίσει για την πολιτική ασφάλειας της όπως επιθυμεί. στο κάτω-κάτω εκείνη την περίοδο μέχρι και η Ρωσία φλέρταρε με την είσοδο της στο Ν.Α.Τ.Ο. Είχαν ήδη προηγηθεί τα «Πρωτόκολλα της Βουδαπέστης» (σειρές συμφωνιών) με τα οποία οι Η.Π.Α., Βρετανία και Ρωσία ως οι μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις εγγυόνταν την ακεραιότητα της Ουκρανίας ως αντίτιμο της παράδοσης από εκείνη του (Σοβιετικού) πυρηνικού οπλοστασίου της. Μόνη εξαίρεση ήταν να μην απειλείται η δική τους ακεραιότητα από την Ουκρανία. Συνεπώς, από τη στιγμή που η Ρωσία εισέβαλε το 2014 στην Ουκρανία η συνδρομή του Ν.Α.Τ.Ο. ήταν δεδομένη.
Αν, όμως, έτσι ξεφορτωνόμαστε το επιχείρημα περί «επέκτασης του Ν.Α.Τ.Ο.», δεν ξεμπερδεύουμε και με τους προπαγανδιστές της ειρήνης▪ οι οποίοι για την περίσταση ταυτίζονται με πράκτορες της Ρωσίας. Από τη Κλασική Αρχαιότητα όταν ο ολιγαρχικών πεποιθήσεων και φιλο-Σπαρτιάτης Αριστοφάνης έγραφε την «Ειρήνη» μέχρι σήμερα η προπαγάνδα υπέρ της Ειρήνης πάντα συμφέρει την πλευρά που προετοιμάζεται να επιτεθεί και η οποία επιθυμεί να αιφνιδιάσει.
Έτσι τέτοιου τύπου άρθρα όπως «Υπονόμευσε η Δύση ευκαιρίες για ειρήνη στον πόλεμο στην Ουκρανία;» αποτελούν μια ύπουλη προσπάθεια δημιουργίας αμφιβολιών και «δεύτερων σκέψεων». Για να επιτύχει ο αρθρογράφος τον σκοπό του οφείλει να κάνει δύο πράγματα:
- Το πρώτο να σταματά εκεί που τον συμφέρει. Γιατί αν συνεχίσει, τότε το τέλος του συλλογισμού ανατρέπει ΟΛΟ του το εγχείρημα.
- Το δεύτερο είναι ν’ αρνηθεί προκαταβολικά στη μια από τις δύο πλευρές ότι είναι ισότιμη (άρα έχει τα ίδια δικαιώματα) με την άλλη.
Χωρίς αυτές τις δύο προϋποθέσεις δεν έχει καν νόημα να ξεκινήσει την προσπάθεια.
Σχετικά με το πρώτο θα επικαλεστώ την παρακάτω παράγραφο από το άρθρο:
«Προς τα τέλη του 2021 η Ρωσία πήρε μια ακόμη πρωτοβουλία προτείνοντας στο ΝΑΤΟ και τη Δύση ένα νέο πλαίσιο συλλογικής ασφάλειας στην Ευρώπη που ουσιαστικά θα επέστρεφε στους όρους που ίσχυαν πριν το μεγάλο κύμα επέκτασης του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά.»
Πριν τη σχολιάσω είναι σημαντικό να δούμε πότε ξεκίνηση αυτή η «επέκταση του Ν.Α.Τ.Ο. προς Ανατολάς» και τι σήμαινε αυτή όσον αφορά τις νέο-εισερχόμενες χώρες.
Αποστολή του Ν.Α.Τ.Ο. ήταν η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας των χωρών της Δύσης από την Σ. Ένωση η οποία είχε περισσότερο στρατό και θα είχε το «πάνω χέρι» αν το Ν.Α.Τ.Ο. δεν υπήρχε. Μέχρι το 1990 όταν και το Σοβιετικό σύμπαν κατέρρευσε το Ν.Α.Τ.Ο. δεν χρειάστηκε να επιτελέσει την αποστολή του. Συν τω χρόνω είχε μεταβληθεί από μια στρατιωτική συμμαχία στην υπόσχεση των Η.Π.Α. προς τα κράτη-μέλη ότι θα τα υπερασπιστεί σε περίπτωση κινδύνου.
Για τους πρώην Σοβιετικούς δορυφόρους που μετά τη κατάρρευση της Σ. Ένωσης έμειναν οικονομικά ξεκρέμαστοι και ξεπουλήθηκαν στους «Δυτικούς» η επιθυμία να παραμείνουν ανεξάρτητοι (να μην τους κατακτήσει ξανά η Ρωσία) ταυτιζόταν με την είσοδο τους στο Ν.Α.Τ.Ο. Άρα, η «επέκταση του Ν.Α.Τ.Ο. προς Ανατολάς» μεταφράζεται στην επιθυμία των πρώην Σοβιετικών δορυφόρων να μείνουν ανεξάρτητοι.
Άρα, η επάνοδος στο «πριν το μεγάλο κύμα επέκτασης του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά.» σημαίνει χρονικά στο status qvo που υπήρχε πριν το 1991. Αυτό ακριβώς σημαίνει και το «νέο πλαίσιο συλλογικής ασφάλειας στην Ευρώπη», δηλαδή την αναγνώριση από μέρους της Δύσης της Ρωσικής ανάγκης για μια «σφαίρα επιρροής». Άλλωστε, αυτό το έχουν παραδεχτεί πλέον ανοιχτά και οι ίδιοι οι Ρώσοι.
Έτσι, σταματώντας ο αρθρογράφος στο σημείο αυτό εμφανίζει τη Ρωσία ως μια φιλειρηνική δύναμη με λογικές απαιτήσεις▪ οι οποίες αν ικανοποιηθούν όχι μόνο εξασφαλίζουν την ειρήνη αλλά δεν αντιστρατεύονται τα συμφέροντα των υπολοίπων χωρών. Κάθε άλλο μάλιστα. Ή μήπως όχι;
Στο σημείο αυτό ερχόμαστε στο δεύτερο πράγμα που πρέπει να κάνει ένας καλός προπαγανδιστής της ειρήνης. Είναι πολύ σπάνιο να βρίσκει κανείς έναν πραγματικά δίκαιο και ικανοποιητικό συμβιβασμό που να παρήξε αποτελέσματα σε βάθος χρόνου. Είναι σπάνιο γιατί «ο τέλειος συμβιβασμός» προϋποθέτει δύο ισότιμα (και ισοδύναμα) μέρη.
Ωστόσο, ένα «νέο πλαίσιο συλλογικής ασφάλειας στην Ευρώπη» δεν μπορεί να σημαίνει τίποτα άλλο παρά μια συμφωνία των «μεγάλων» η οποία θα επιβληθεί στους «μικρούς» της Γηραιάς Ηπείρου. Είναι η άρνηση του δικαιώματος των «μικρών» να έχουν λόγο (και βέτο) στις αποφάσεις των «μεγάλων» που τους αφορούν άμεσα όπως το σε ποια «σφαίρα επιρροής» θα ανήκουν αγνοώντας τις επιθυμίες τους. Είναι αυτό που αποκαλούμε «υψηλή πολιτική» η οποία τελευταία φορά εφαρμόστηκε στη Γιάλτα όταν «οι 3» μοίρασαν τον κόσμο. Το γεγονός ότι με την εξαίρεση της Πολωνίας και της Φινλανδίας ο «ζωτικός χώρος» που ζητούν οι Ρώσοι ταυτίζεται με τα σύνορα τους όταν ήταν Αυτοκρατορία (δηλ. το 1914) είναι απολύτως αποκαλυπτικό.
Συμπερασματικά, ένας τέτοιος συμβιβασμός ακόμη και αν είχε επιτευχθεί και ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν ξεκινούσε τον Φλεβάρη του 2022 ΔΕΝ σημαίνει ότι θα είχε διαρκέσει πάνω από κάποιους μήνες. Γιατί, η «πολιτική ασφάλειας» της Ρωσίας απαιτεί την προσάρτηση ΟΛΩΝ των άμεσων γειτόνων της.
Σε κάθε περίπτωση απλά και μόνο η αναφορά στο άρθρο των Ρωσικών αιτιάσεων σχετικά με επικείμενη Ουκρανική εισβολή στις αυτονομημένες -Ουκρανικές- περιοχές προσβάλλει τη νοημοσύνη μας. Από πότε είναι κακό να προσπαθεί μια χώρα ν’ ανακαταλάβει αποσχισθείσες περιοχές;
Πάντως για να είμαι δίκαιος ο αρθρογράφος κρατά επιφυλάξεις για το πόσο ειλικρινής ήταν η Ρωσική προσπάθεια διαπραγμάτευσης. Το κακό (και γι’ αυτό εξεράγη ο πόλεμος) είναι πως η Ρωσία αναγνώρισε ότι βρισκόταν σε πιο αδύναμη θέση σε σχέση με την Δύση (δεν μπορούσε να της επιβάλλει την διαπραγμάτευση) και γι’ αυτό κατέφυγε στον πόλεμο ποντάροντας σε μια γρήγορη νίκη που σε συνδυασμό με την εδώ και χρόνια μπλόφα της ότι είναι πιο ισχυρή απ’ ότι πράγματι είναι θα καθιστούσε την Δύση απρόθυμη να κινηθεί εναντίον της.
Για να μη κοροϊδευόμαστε οποιασδήποτε διαπραγμάτευση με τη Ρωσία έχει δύο προϋποθέσεις:
- Η πρώτη αφορά μια γενικότερη διαπραγμάτευση με την Δύση η οποία πρέπει να λαμβάνει υπόψη την κατάσταση όπως έχει ήδη διαμορφωθεί (δηλαδή με τα μέλη που έχει τώρα το Ν.Α.Τ.Ο.). Υπόψη, πως οι πρώην Σοβιετικοί «δορυφόροι» έχουν γείτονα τους μια πυρηνική δύναμη.
- Η δεύτερη αφορά μια διαπραγμάτευση της Ρωσίας με την Ουκρανία. Ωστόσο, η Ρωσία αρνείται πως η Ουκρανία (με Πρόεδρο όχι φιλο-Ρώσο) έχει οποιαδήποτε υπόσταση και δεν την θεωρεί μέρος μιας διαπραγμάτευσης.
Όταν οι δύο παραπάνω προϋποθέσεις ικανοποιηθούν τότε και μόνο τότε έχει νόημα οποιαδήποτε συνομιλία μεταξύ της Δύσης, της Ουκρανίας και της Ρωσίας.
Όπως έχουν τα πράγματα, αν θέλουμε ειρήνη στην Ευρώπη πρέπει η Ρωσία να ηττηθεί με τον ίδιο τρόπο που ηττήθηκαν Γερμανία και Ιαπωνία στον Β’ Π.Π. Όσο στη Ρωσία παραμένουν «σταγονίδια Αυτοκρατορικού μεγαλείου» τόσο θα υπάρχει ο κίνδυνος ενός νέου πολέμου στη Γηραιά Ήπειρο.
04 Μάρτη 2023
«πουθενάς 1».
