«Μπορώ να υποθέσω τι θα γινόταν εάν η αστυνομία είχε συλλάβει εκείνη τη νύχτα τον Λένιν» θα καταλήξει ο συγγραφέας της «Τραγωδίας ενός Λαού». «Σε αυτήν την περίπτωση, το Συνέδριο των Σοβιέτ θα είχε αναλάβει την εξουσία και οι μπολσεβίκοι θα είχαν συγκροτήσει συνασπισμό με τους μενσεβίκους και τους σοσιαλεπαναστάτες. Το πιο πιθανό είναι ότι θα ακολουθούσε εμφύλιος πόλεμος – αλλά σε αντίθεση με τον πραγματικό, νικητές ύστερα από λίγες εβδομάδες θα ήταν οι σοσιαλιστές. Δεν θα υπήρχαν δηλαδή οι συνέπειες του εμφυλίου του 1918, που άνοιξαν τον δρόμο για την κομμουνιστική δικτατορία και την άνοδο του Στάλιν. Δεν πιστεύω στις υποθέσεις, αλλά σε αυτή την περίπτωση ολόκληρη η Ιστορία του 20ού αιώνα παίχτηκε στο ενδεχόμενο εκείνης της σύλληψης».
Ο Σάιμον Σέμπαγκ Μοντεφιόρε, ειδικός στη Ρωσική ιστορία αναρωτιόταν τον Νοέμβριο του 2017 στους «New York Times»:
«Και αν η Ρωσική Επανάσταση δεν είχε γίνει ποτέ;». Υπήρχε τέτοιο ενδεχόμενο; Ο ίδιος έγραφε εκεί: «Τίποτε δεν ήταν αναπόφευκτο. Το 1917 η μοναρχία των Ρομανόφ παρέπαιε, αλλά οι αυτοκράτορές της θα μπορούσαν να είχαν σωθεί εάν δεν έχαναν μια σειρά από μεταρρυθμιστικές ευκαιρίες. Οι άλλες απολυταρχικές μοναρχίες της Ευρώπης –οι Οθωμανοί, οι Αψβούργοι– έπεσαν επειδή ηττήθηκαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Θα έπεφταν, άραγε, νομοτελειακά και οι Ρομανόφ, αν είχαν επιβιώσει έστω έναν χρόνο για να χαρούν τη νίκη τον Νοέμβριο του 1918;».
Ωστόσο, δεν μένει εκεί και συνεχίζει ν’ αναρωτιέται κάνοντας για πολλούς κάποια «λογικά άλματα»:
«Χωρίς τον Λένιν δεν θα υπήρχε ο Χίτλερ, ο οποίος χρωστούσε εν πολλοίς την άνοδό του στη στήριξη των συντηρητικών ελίτ, που φοβούνταν μια επανάσταση μπολσεβίκων σε γερμανικό έδαφος… Ο Μάο, που δέχτηκε τεράστιες ποσότητες σοβιετικής βοήθειας τη δεκαετία του 1940, δεν θα είχε κατακτήσει την Κίνα, η οποία θα διοικούνταν για πολλά χρόνα από την οικογένεια του Τσανγκ Κάι-σεκ. Δεν θα υπήρχαν οι ιδέες που φώτισαν τα βουνά της Κούβας και τις ζούγκλες του Βιετνάμ. Ούτε ο Κιμ Γιονγκ Ουν, μια καρικατούρα παντομίμας του Στάλιν. Δεν θα υπήρχε καν ο Ψυχρός Πόλεμος».
Συμφωνεί ή διαφωνεί κάποιος το ζήτημα είναι πως δεν μπορεί να υπάρξει σίγουρη κρίση αφού η αβεβαιότητα είναι μεγάλη. Μικρότερη αβεβαιότητα έχει το δεύτερο «τι θα γινόταν αν…» το οποίο αφορά την περίοδο διακυβέρνησης της Χώρας από τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α.
Αφορμή για τα δύο κείμενα που παραθέτω ήταν η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα σε εκδήλωση του ιδρύματος του, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της βελτίωσης της προσωπικής του εικόνας και φήμης (μπας και ξαναγίνει Πρωθυπουργός). Η ομιλία του έβριθε γενικοτήτων τέτοιων που θύμιζαν έκθεση μαθητών Λυκείου. Και τα δύο κείμενα βρίθουν (δικαιολογημένων) ειρωνειών αφού όσα υποστηρίζει εσχάτως ο πρώην Πρωθυπουργός είναι εκ διαμέτρου αντίθετα με εκείνα που έλεγε και έπραττε τότε. Βέβαια, τότε δήλωνε «Αριστερός» ενώ τώρα προσπαθεί να πλασαριστεί σαν «Κεντρο-Αριστερός» που θα επανέλθει στην Πρωθυπουργία ως άλλος «Σωτήρας».
Το πρώτο χρονικά ειρωνικό κείμενο είναι του Αντώνη Πανούτσου (βλέπε εδώ). Με το γλαφυρό του ύφος αντιδιαστέλει τα πεπραγμένα της Κυβέρνησης του με όσα ανέφερε στην ομιλία του. Την οποία ομιλία του μια εβδομάδα μετά τον Πανούτσο σχολιάζει ο Φοίβος Καρζής (βλέπε εδώ).
Στην περίπτωση της Κυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α. υπό τον Αλέξη Τσίπρα το «τι θα γινόταν αν…» δεν είναι μόνο μια πνευματική άσκηση καθώς οι συνέπειες εκείνων που έπραξε αλλά και όσων δεν έπραξε ο Τσίπρας ήταν σημαντικότατες αφού διαμόρφωσαν και τις τότε πολύ δύσκολες (έως και εφιαλτικές) συνθήκες όσο και τη σημερινή πραγματικότητα. Το αβίαστο συμπέρασμα που προκύπτει από τη σύγκριση της ομιλίας του με το παρελθόν είναι πως πρόκειται για δύο διαφορετικούς Τσίπρες.
Ποιος από τους δύο είναι ο «υπεύθυνος» και ποιος ο «ανεύθυνος» είναι σε κάποιο βαθμό προσωπική μας απόφαση. Όπως επίσης προσωπική μας απόφαση είναι αν θα πιστέψουμε πως η σημερινή του μεταστροφή (χωρίς να έχει προηγουμένως ζητήσει «συγγνώμη») είναι γνήσια ή προσχηματική (ελπίζοντας να επανέλθει στην Πρωθυπουργία ως «Σωτήρας»). Το μόνο αντικειμενικό δεδομένο είναι πως έστω και χωρίς «συγγνώμη» αποκηρύττει το κυβερνητικό του παρελθόν και ελπίζει με τις γενικότητες που χρησιμοποίησε (και προφανώς θα χρησιμοποιήσει και στο μέλλον) να φανεί ως «υπεύθυνος ηγέτης» που στην κρίσιμη ώρα δεν διστάζει ν’ αναλάβει τις ευθύνες του απέναντι στη Χώρα και την Ιστορία (τρομάρα του).
Δεν γνωρίζω πόσοι συμφωνείτε και πόσοι διαφωνείτε με όσα υποστήριξαν παραπάνω οι τέσσερις αρθρογράφοι τόσο για την «Οκτωβριανή Επανάσταση» όσο και για τον κυβερνητικό Τσίπρα σε αντιδιαστολή με τον σημερινό. Το μόνο για το οποίο μπορώ να είμαι σίγουρος είναι πως όσα αναφέρθηκαν για τις δύο ιστορικές περιόδους ήταν μια ενδιαφέρουσα πνευματική άσκηση, η οποία ακόμη και αν στην περίπτωση της «Οκτωβριανής Επανάστασης» φαινόταν να κάνει «λογικά άλματα» αποτέλεσε ωστόσο «τροφή για σκέψη» (το οποίο στην εποχή μας είναι πολύ σημαντικό).
02 Νοέμβρη 2024
«πουθενάς 1».
