Κάθε επανάσταση ξεκινά με ψέματα, τα οποία αφορούν είτε τις υποσχέσεις της είτε τις επιδιώξεις της είτε και τα δύο. Γιατί προκειμένου να ξεκινήσει μια επανάσταση χρειάζεται πολύς κόσμος ο οποίος για να ρισκάρει πρέπει να νομίζει πως θα ωφεληθεί απ’ αυτή. Επειδή, ακόμη και στα πιο καταπιεστικά καθεστώτα όλοι έχουν κάτι να χάσουν πρέπει να τους παραμυθιάσουν. Στην Ελληνική Επανάσταση έλεγαν ψέματα για την βοήθεια του «ομόθρησκου» Τσάρου. Στην Γαλλική για να εξαγριώσουν το πλήθος (έτσι ώστε να μη κάνει πίσω) είπαν το ψέμα για την απάντηση της Μαρίας Αντουανέτας όταν της είπαν πως οι Παριζιάνοι εξεγέρθηκαν γιατί δεν είχαν να φάνε ψωμί. Στο κάτω-κάτω «ο σκοπός (της επανάστασης εν προκειμένω) δεν αγιάζει τα μέσα»;
Η Επανάσταση τους 1821 είναι ένα ιστορικό γεγονός για το οποίο όλοι έχουν γνώμη ακόμη και αν δεν έχουν διαβάσει την εξιστόρηση της. Για παράδειγμα εκτός του βολικού για τη συλλογή χρημάτων μύθου σχετικά με το «κρυφό σχολειό» η πολύ μεγάλη πλειοψηφία των συμπολιτών μας θεωρεί τους οπλαρχηγούς «καλούς» και τους Φαναριώτες και τους Κοτζαμπάσηδες «κακούς». Ο απλοϊκός και γι’ αυτό τελείως λάθος διαχωρισμός χρησιμοποιείται ως απόδειξη της πεποίθησης για τους «προδότες-πολιτικούς» (οι οποίοι έκτοτε επικράτησαν) οι οποίοι είναι η πηγή κάθε κακού για το τόπο μας (ο Λαός είναι πάντα το «θύμα» και ως εκ τούτου άμοιρος ευθυνών).
Όποιος διαβάσει όλη την εξιστόρηση της Επανάστασης του 1821 θα δει την στενή σχέση των «Κλεφτών» με τους «Αρματωλούς». Ωστόσο, οι Κλέφτες δεν είναι το ίδιο πράγμα με τους Αρματωλούς καθώς οι δεύτεροι αναλάμβαναν έναντι αμοιβής την καταδίωξη των Κλεφτών. Υποτίθεται πως κάποτε οι διώκτες συνεργάζονταν με τους διωκόμενους, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις άλλαζαν ρόλους. Σε κάθε περίπτωση το «Αρματολίκι» μιας περιοχής (π.χ. των Αγράφων) προϋπέθετε τη συναλλαγή του Αρματωλού με τον τοπικό Πασά (δηλαδή, τον Οθωμανό κυρίαρχο) ενώ την αμοιβή του την εισέπραττε από τη φορολόγηση του πληθυσμού της περιοχής. Από τους οπλαρχηγούς ο μόνος που δεν είχε εμπλακεί σ’ αυτό το αλισβερίσι ήταν ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης (ο οποίος είχε υπηρετήσει ως μισθοφόρος τους Ρώσους και τους Άγγλους στα Επτάνησα). Από την άλλη ο Καραϊσκάκης (που ανήκει στους «Ήρωες») το 1822 είχε αποδεχτεί το «Αρματολίκι των Αγράφων» συναλλασσόμενος με τους Οθωμανούς για να επιστρέψει στη συνέχεια στην Επανάσταση εναντίον τους. Παρ’ όλα αυτά δεν θεωρείται «προδότης».
Όποιος δεν βλέπει πως κάθε πλευρά στην Επανάσταση του 1821 έβαζε πρώτα τα δικά της συμφέροντα είτε είναι απίστευτα αφελής είτε το κάνει σκόπιμα γιατί δεν μπορεί (και δεν θέλει) ν’ αναμετρηθεί με τα πραγματικά γεγονότα. Από την μια οι «οπλαρχηγοί» επειδή κατείχαν τα όπλα θεωρούσαν πως μετά την Επανάσταση έπρεπε αυτοί (και όχι οι Κοτζαμπάσηδες-Φαναριώτες) να κάνουν κουμάντο στις περιοχές τους καθιστάμενοι οι κυρίαρχοι τους. Από την άλλη οι «πολιτικοί» δεν ήθελαν να χάσουν τον ρόλο που είχαν μιας και πίστευαν πως οι οπλαρχηγοί δεν είχαν τα προσόντα να διευθύνουν τις επαρχίες και τελικά τη Χώρα. Ας μη ξεχνάμε πως οι «συνεργάτες» για κάποιους του Οθωμανού κατακτητή έδιναν μέλη της οικογένειας τους ως ομήρους προκειμένου έτσι να έχουν συμφέρον στην εξασφάλιση της τάξης και της ηρεμίας στις επαρχίες τους.
Το μόνο σίγουρο είναι πως η νοηματοδότηση κάθε ιστορικού γεγονότος (άρα και της Επανάστασης του 1821) υπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες. Βέβαια, μας βολεύει και εμάς καθώς επιλέγουμε τη νοηματοδότηση που ταιριάζει με τα πολιτικά μας πιστεύω και έτσι απαλλασσόμαστε από την ευθύνη να βγάλουμε οι ίδιοι συμπέρασμα διαβάζοντας τις πηγές. Ακόμη και τότε προ-επιλέγουμε εκείνες που έχουν επιλεγεί για εμάς επειδή είναι οι «σωστές». Ανεξάρτητα από τα κίνητρα και τους στόχους κάθε επανάστασης αυτό που είναι σίγουρο είναι πως μετά την επικράτηση της κάθε επανάσταση αποτυγχάνει. Μπορεί να φαίνεται οξύμωρο, αλλά είναι η πικρή και απόλυτη αλήθεια.
Κάθε επανάσταση μετά την επικράτηση της αποτυγχάνει γιατί «έχει κάψει όλα της τα καύσιμα». Όσο πιο βίαιη η επικράτηση τόσο μεγαλύτερη και γρηγορότερη η αποτυχία της. Όταν ο Λαός χόρτασε αίμα την «περίοδο της Τρομοκρατίας» δεν χρειάστηκε παρά η ανατροπή του Ροβεσπιέρου για να πάρει την Εξουσία ο Κορσικανός Βοναπάρτης και στη συνέχεια να παλινορθωθεί η Μοναρχία. Γιατί, όταν επικρατήσει η επανάσταση ο Λαός κουρασμένος και απηυδησμένος από το αίμα αποσύρεται στις υποθέσεις του δίνοντας τη μάχη της καθημερινής επιβίωσης του αφήνοντας «αυτούς που ξέρουν» να κυβερνήσουν.
Ωστόσο, μια επανάσταση γίνεται για ν’ αλλάξει την κακή και διεφθαρμένη διακυβέρνηση οπότε είναι «ζωντανή» όσο οι επαναστάτες ασχολούνται ενεργά με την διακυβέρνηση τους μη έχοντας εκχωρήσει στους «ειδικούς» τις τύχες της. Όπως έγραψε και ο Ερνέστος Τσε Γκουεβάρα: «Η επανάσταση είναι σαν το ποδήλατο▪ όταν δεν προχωράει πέφτει.». Δεδομένου ότι κάθε ζωντανός οργανισμός το πρώτο που κάνει είναι να τροποποιεί το περιβάλλον του με τέτοιο τρόπο ώστε να υπηρετεί τις ανάγκες του και το δεύτερο να εξαλείψει κάθε ανταγωνισμό προκειμένου ν’ αναπαράγεται μόνος αυτός δεν είναι παράξενο που η ηγεσία κάθε επανάστασης όσο καλές προθέσεις και αν είχε αρχικά τελικά ασχολείται μόνο με τα δικά της συμφέροντα και την αναπαραγωγή (παραμονή) της στην Εξουσία.
Σήμερα 204 χρόνια μετά την έναρξη της Επανάστασης του 1821 όντας παγιδευμένοι σε παράλληλες ζωές («βαδίζουμε μαζί στον ίδιο δρόμο μα τα κελιά μας είναι χωριστά» γράφει ο Άλκης Αλκαίος) εξαρτώμενοι από πλήθος συσκευών που αποκοιμίζουν το πνεύμα μας αδυνατούμε να δούμε (ή μάλλον κάνουμε πως δεν βλέπουμε) πως έχει φτάσει η ώρα για μια γνήσια επανάσταση. Μια επανάσταση ατομική καθώς καθένας μας ξεχωριστά πρέπει να παραμερίσει τις κουρτίνες της καθημερινότητας που μας κρατάνε στο σκοτάδι και ν’ αντικρίσουμε αυτά που είναι πράγματι σημαντικά. Η επανάσταση αυτή μπορεί να είναι ατομική υπόθεση, ωστόσο για τον λόγο αυτό είναι πολύ δυσκολότερη από τις παραδοσιακές. Γιατί, απαιτεί ένα υψηλό επίπεδο αυτογνωσίας και προϋποθέτει την ανάληψη δράσης για να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι.
Για ν’ απαιτούμε Δικαιοσύνη για τα θύματα του εγκλήματος των Τεμπών πρέπει πρώτα εμείς οι ίδιοι να είμαστε Δίκαιοι. Δίκαιος δεν σημαίνει μόνο να μην αδικείς (ειδικά όταν έχεις τη δυνατότητα να το κάνεις ατιμώρητα) αλλά και ν’ αγωνίζεσαι για την αποκατάσταση της αδικίας σε βάρος των άλλων. Γιατί, τελικά η αδικία βασιλεύει όταν (και επειδή) ιδιωτεύουμε. Η ανάγκη μιας γνήσιας επανάστασης καθενός μας είναι δεδομένη. Το ζήτημα είναι αν θ’ αποδεχθούμε την ευθύνη να την πραγματοποιήσουμε.
25 Μάρτη 2025
«πουθενάς 1».
