Αυτή είναι η (οικονομική) ιστορία της Κίνας, της Ρωσίας και της Β. Κορέας την οποία θα δούμε εν συντομία.
ΚΙΝΑ.
Η Κίνα αποτελεί εδώ και αιώνες ένα μεγάλο και δύσκολο στη λύση του αίνιγμα. Με βάση την έκταση της η Κίνα είναι η 4η μεγαλύτερη χώρα του κόσμου πίσω από τις Η.Π.Α., τον Καναδά και τη Ρωσία. Με βάση τον πληθυσμό υποτίθεται ότι είναι η 2η μετά την Ινδία που (υποτίθεται) ότι μόλις πρόσφατα την προσπέρασε. Την έκταση δεν μπορείς να την πλαστογραφήσεις. Τον πληθυσμό, όμως, μπορείς. Και είναι αυτό που η Κίνα κάνει παραδοσιακά εδώ και δεκαετίες. Εκτός του πληθυσμού πλαστογραφεί και τις οικονομικές της επιδόσεις (κάτι που σε κάποιο βαθμό κάνουν όλοι). Ο λόγος για την πλαστογραφία του πληθυσμού και των οικονομικών δεδομένων είναι (ή θα έπρεπε να είναι) προφανής: όπως και τα ζώα που αυξάνουν τον όγκο τους για να τρομάξουν τους αντιπάλους τους, έτσι και η Κίνα προκειμένου να «επενδύουν» οι «Δυτικοί» στο φθηνό εργατικό δυναμικό της και ταυτόχρονα για να την υπολογίζουν περισσότερο και να το σκέφτονται σοβαρά πριν τα βάλουν μαζί της.
Στα φασιστικά-μονοκομματικά Κράτη (ανεξάρτητα τους πως αυτο-προσδιορίζονται) η απόλυτη υποταγή στην κεντρική εξουσία είναι το πιο σημαντικό προσόν τόσο για την πολιτική όσο και για την φυσική επιβίωση. Έτσι οι κατώτεροι αξιωματούχοι στους οποίους ανατίθεται η διεύθυνση των Περιφερειών πρέπει αν θέλουν να κρατήσουν τις θέσεις τους να ικανοποιούν την Κεντρική Διοίκηση. Στην περίπτωση της Κίνας οι Διοικήσεις των Περιφερειών προκειμένου να συνεχίσουν να λαμβάνουν υψηλή κρατική χρηματοδότηση (ή και να την αυξήσουν) δήλωναν ψευδή πληθυσμό.
Το 1949 η Κίνα δεν είχε πληθυσμό παραπάνω από 490 εκ. Ακολούθησε μια 3ετής περίοδος λιμού (1959-1962) με τουλάχιστον 20 εκ. νεκρούς. Μέχρι να συνέλθει η Κίνα από την πείνα ξεκίνησαν οι εκκαθαρίσεις της «Πολιτιστικής Επανάστασης» (βλέπε εδώ). Λίγο μετά στην Κίνα επιβλήθηκε «η πολιτική του ενός παιδιού» η οποία βασίστηκε σε λάθος ρυθμό γέννησης (ο πραγματικός ρυθμός γέννησης ήταν τουλάχιστον ο μισός) ενώ τα πληθυσμιακά δεδομένα δεν αναλύθηκαν από δημογράφους. Παρ’ όλα αυτά η Κίνα διαφήμιζε πως είχε φτάσει το 1,4 δις ανθρώπους. Όμως, ο υπόλοιπος κόσμος κάθε άλλο παρά εμπιστευόταν τα επίσημα νούμερα.
Το 2018 Ρωσία και Ιαπωνία ανεξάρτητα υπολόγισαν τον Κινεζικό πληθυσμό σε 777 & 813 εκ. αντίστοιχα. Ο υπολογισμός έγινε στη βάση των επίσημων οικονομικών στατιστικών στοιχείων. Η πρόσθεση του πληθυσμού των μεγάλων πόλεων έδινε πληθυσμό περίπου 400 εκ. Ακόμη και αν στην υπόλοιπη Κίνα κατοικεί το 50% του πληθυσμού ο συνολικός πληθυσμός δεν μπορεί να ξεπερνούσε τα 800 εκ. (η παγκόσμια αναλογία κατοίκων πόλεων προς υπαίθρου τείνει στους 2 προς 3). Ανάλογα ήταν και τα συμπεράσματα των Ιαπώνων.
Μέσω των πλαστών πληθυσμιακών στοιχείων η Κίνα έδειχνε να διαθέτει μεγαλύτερο ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο οι «Δυτικοί επενδυτές» θα μπορούσαν να εμπιστευτούν. Στην Κίνα η Κεντρική Διοίκηση δεν ενισχύει οικονομικά τις Περιφέρειες η μόνη ιδιοκτησία των οποίων είναι η γη. Έτσι, οι Περιφερειακές Διοικήσεις πουλούσαν την γη (μέσω εταιρειών ελεγχομένων από εκείνες) σε κατασκευαστικές εταιρείες οι οποίες έχτιζαν κατοικίες για τον υποτιθέμενο πληθυσμό της Περιφέρειας. Στην Κίνα η κατοχή ιδιοκτησίας είναι το απωθημένο των αγροτικών πληθυσμών γιατί η ιδιοκτησία σπιτιού είναι ένδειξη πλούτου και κοινωνικής ισχύος, ενώ η ιδιόκτητη κατοικία αποτελεί μέρος της προίκας της νύφης. Στην Κίνα η αξία του σπιτιού προπληρώνεται πριν την κατασκευή του. Συνεπώς, η πλειοψηφία των Κινέζων χρεώνονται στις τράπεζες υποθηκεύοντας τ’ άχτιστα σπίτια τους. Τα οικονομικά προβλήματα των κατασκευαστικών εταιρειών εξαιτίας του υπερδανεισμού τους και της μη πώλησης όλων των κατοικιών έχει οδηγήσει στη δημιουργία πόλεων-φαντασμάτων με ελάχιστους ή και καθόλου κατοίκους.
Ο προνομιακός τρόπος δανεισμού των «ιδιωτικών» (αλλά στην πράξη ελεγχόμενων από το Κράτος) Κινεζικών εταιρειών από τις τράπεζες σε συνδυασμό με τον μεγάλο μεταξύ τους ανταγωνισμό οδήγησε σε υπερπαραγωγή η οποία παραμένει εδώ και καιρό αδιάθετη. Η δολιότητα (αντιγραφή πνευματικής ιδιοκτησίας μεταξύ άλλων) με την οποία εμπορεύεται η Κίνα έχει δημιουργήσει πλέον κακή φήμη στα προϊόντα της και η δυσκολία διάθεσης τους στην παγκόσμια αγορά αυξάνεται. Δεδομένου ότι η χρηματοδότηση της παραγωγής γίνεται με τα λεφτά των «Δυτικών» με τα οποία αγοράζουν Κρατικά Ομόλογα (εξαιτίας των υψηλότερων αποδόσεων τους από τα «Δυτικά») η Κίνα έχει συνολικό Χρέος (Κρατικό, Περιφερειών και «ιδιωτικό») πάνω από 2 φορές το Α.Ε.Π. της (το οποίο φαίνεται να είναι υπερτιμημένο τουλάχιστον κατά 15%). «Ιδιωτικό» είναι το Χρέος των εταιρειών οι οποίες για τη χρηματοδότηση τους εκδίδουν εταιρικά ομόλογα.
Κάθε Περιφέρεια όφειλε να πιάσει τους στόχους της όσον αφορά την κατασκευή μεγάλων δημοσίων έργων, τα οποία όχι μόνο δεν βγάζουν τα έξοδα τους αλλά σε πολλές περιπτώσεις ήταν άχρηστα. Τα μαγνητικά πολύ γρήγορα τρένα έχουν νόημα αν συνδέουν περιοχές στις οποίες μετακινούνται μεγάλα πλήθη. Γιατί, μόνο τότε η γραμμή έχει οικονομικό ενδιαφέρον. Τα τελευταία δύο χρόνια οι μετακινήσεις στην Κίνα έχουν μειωθεί δραματικά. Μεγάλοι σταθμοί ΚΤΕΛ κλείνουν γιατί οι επιβάτες λιγόστεψαν δραματικά. Παρόμοια κατάσταση παρατηρείται στις σιδηροδρομικές και τις αεροπορικές μεταφορές.
Η Κίνα κρύβει όσο ακόμα μπορεί τις απώλειες της κατά την διάρκεια της πανδημίας. Επισήμως έχει σταματήσει εδώ και καιρό να δίνει στοιχεία για τους θανάτους. Ωστόσο, γνωρίζουμε πως αυτή τη στιγμή τα μεγαλύτερα έργα σε περιφερειακό επίπεδο είναι η κατασκευή αποτεφρωτηρίων ενώ πρόσφατα επετράπη η ταφή αντί της αποτέφρωσης. Κάποιες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για σχεδόν 370 εκ. συνολικούς θανάτους από την πανδημία. Αν και ο αριθμός φαίνεται υπερβολικός (ειδικά αν δεχτούμε την εκτίμηση των 777-813 εκ.), ωστόσο φαίνεται να επιβεβαιώνεται από την αναιμική εγχώρια κατανάλωση.
Σαν να μην έφταναν αυτά οι δασμοί που πλέον όλες οι χώρες επιβάλλουν στα προϊόντα της αναμένεται να χειροτερεύσουν την οικονομική της κατάσταση οδηγώντας σε σταδιακή διάλυση τη σημερινή Κίνα. Τα ψέματα στα οποία το Κ.Κ.Κ. βάσισε την Οικονομία της Κίνας δεν μπορούν να κρύψουν την πραγματικότητα η οποία τώρα βγαίνει στην επιφάνεια. Η παγκόσμια οικονομική ιστορία έχει δείξει πως στην καλύτερη περίπτωση ένας «οικονομικός κύκλος» ολοκληρώνεται στα 80 χρόνια και κατά την διάρκεια του συμβαίνουν μεγαλύτερες ή μικρότερες κρίσεις με πιο σημαντική εκείνη στα μέσα του κύκλου. Η στιγμή αυτή για την Κίνα έχει ήδη φτάσει.
ΡΩΣΙΑ.
Η περίπτωση της Ρωσίας είναι λίγο πιο απλή: η Ρωσία «μαγειρεύει» μόνο τα οικονομικά της μεγέθη. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα του Ρωσικού Κράτους και της Οικονομίας του είναι η πλήρης εξάρτηση τους από την εξαγωγή καυσίμων και ορυκτών. Εκτός αυτής της δραστηριότητας και της εξαγωγής όπλων η Ρωσία δεν εξάγει τίποτα άλλο στον υπόλοιπο κόσμο. Θ’ αντέτεινε κάποιος πως εξάγει σημαντικές ποσότητες λιπασμάτων και σιταριού. Ωστόσο, καμία χώρα που παράγει (και εξάγει) σιτάρι δεν πλούτισε. Γιατί το σιτάρι χρειάζεται μεγάλες εκτάσεις, πολλά χέρια και η τιμή του δεν είναι τέτοια (εκτός εκτάκτων περιπτώσεων) που να φέρνει σημαντικά έσοδα. Μπορεί να δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης ανάμεσα στον προμηθευτή και τον αγοραστή αλλά μέχρι εκεί. Σχεδόν όλα όσα χρειάζεται τα εισάγει. Οπότε το ύψος των εσόδων από την πώληση του πετρελαίου και των ορυκτών της είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Από την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και την έναρξη των εχθροπραξιών στα Ανατολικά της Ουκρανίας η Ε.Ε. είχε αρχίσει να προσανατολίζεται στην κατασκευή σταθμών υγροποιημένου φυσικού αερίου εξέλιξη που σήμαινε την σταδιακή απεξάρτηση από το Ρωσικό φυσικό αέριο το οποίο προμηθευόταν μέσω αγωγών. Γιατί οι σταθμοί υγροποιημένου φυσικού αερίου απαιτούνται μόνο για μεταφορές δια θαλάσσης. Μετά την εισβολή του Φεβρουαρίου του 2022 η διακοπή των εμπορικών συναλλαγών με την Ε.Ε. έριξε την Ρωσία στην αγκαλιά της Ινδίας και της Κίνας. Ωστόσο, τα δύο κράτη ναι μεν αύξησαν τον όγκο του εμπορίου τους με την Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα κράτησαν ισορροπίες και με την «Δύση». Μέχρι σχετικά πρόσφατα Κίνα και Ινδία «ξέπλεναν» το Ρωσικό πετρέλαιο το οποίο αφού αγόραζαν με σημαντική έκπτωση, το επεξεργάζονταν και στη συνέχεια το πουλούσαν στην «Δύση». Αυτός ο διακανονισμός τους βόλευε όλους. Πλέον, όμως, εξαιτίας και των δασμών του Τράμπ δεν ισχύει.
Κίνα και Ινδία μπορεί ν’ αγόραζαν το Ρωσικό πετρέλαιο, αλλά δεν ήθελαν να πληρώσουν με Ρούβλια. Η μεν Κίνα πλήρωνε στο νόμισμα της (το οποίο στη συνέχεια η Ρωσία το έδινε ως συνάλλαγμα στις Ρωσικές εταιρείες για να πληρώσουν τις εισαγωγές από την Κίνα), η δε Ινδία πλήρωνε με Γιουάν (Κίνας) και με Ντιράμ (Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων) αφού η Ρωσία δεν δεχόταν το νόμισμα της (Ρουπία). Και να σκεφτεί κανείς πως Ρωσία, Κίνα και Ινδία είναι οι τρείς από τους πέντε πυλώνες των BRICS που θέλουν να γκρεμίσουν την κυριαρχία του Δολλαρίου.
Στη σημερινή συγκυρία και με αναμενόμενη την επιβράδυνση της Παγκόσμιας Οικονομικής Δραστηριότητας οι τιμές του πετρελαίου (ειδικά του κακής ποιότητας πετρελαίου «Ουράλ») θα διαμορφωθεί κοντά στο κόστος εξόρυξης του (που στην περίπτωση μας είναι τα 40 Δολλάρια). Την ίδια στιγμή ο Ρωσικός Προϋπολογισμός θα ήταν ισοσκελισμένος με την τιμή στα 70-75 Δολλάρια. Από μόνη της αυτή η εξέλιξη είναι οικονομικά (και κοινωνικά) καταδικαστική. Αυτή ήταν η συγκυρία στα τέλη της δεκαετίας του ’80 όταν κατέρρευσε η Ε.Σ.Σ.Δ. Τότε η Ε.Σ.Σ.Δ. είχε στη διάθεση της περισσότερες πηγές και μέσα απ’ όσα σήμερα. Παρ’ όλα αυτά δεν κατάφερε να επιζήσει.
Τότε όπως και σήμερα η Ρωσία διεξήγαγε τον «Πόλεμο του Αφγανιστάν». Η ένταση εκείνης της σύγκρουσης δεν ήταν τέτοια που ν’ απαιτηθεί η μετατροπή της Οικονομικής της Δραστηριότητας σε «πολεμική». Άλλωστε στον «Πόλεμο του Αφγανιστάν» η Ε.Σ.Σ.Δ. είχε δεσμεύσει όλο το «Σύμφωνο της Βαρσοβίας» ακόμα και την Κούβα. Σήμερα πρέπει να εξαγοράζει με χρήματα την όποια βοήθεια μπορεί (ακόμη) ν’ αγοράσει. Η μετατροπή μιας Οικονομίας σε «πολεμική» δεν αφορά μόνο τις λέξεις. Από τη στιγμή που η διεξαγωγή ενός πολέμου καταστεί πρώτη προτεραιότητα σημαίνει πως η εμπλοκή είναι βαθιά και απαιτεί όλα τους πόρους που μπορεί κανείς να διαθέσει. Ο σημαντικότερος όλων είναι ο ανθρώπινος και αμέσως μετά έρχονται τα λεφτά.
Καθώς η «πολεμική οικονομία» παράγει τα μέσα τόσο της εξόντωσης του αντιπάλου όσο και την επιβίωση των δικών μας είναι μια ειδική (εξωτική) κατάσταση. Όσο περισσότερο παραμένει η Οικονομική Δραστηριότητα στην κατάσταση αυτή τόσο μεγαλύτερο θα είναι το μεταπολεμικό σοκ όταν και πάλι η Οικονομική Δραστηριότητα θα πρέπει να επανέλθει στην «κανονικότητα». Αν η κατεστραμμένη από τον Β’ Π.Π. Ευρώπη μπορούσε να υπολογίζει στο «Σχέδιο Μάρσαλ», σήμερα η Ρωσία δεν μπορεί να ελπίζει στη βοήθεια κανενός. Ακόμη χειρότερα οποιαδήποτε «βοήθεια» της προσφερθεί θα κοστίσει πανάκριβα. Για παράδειγμα αν η «βοήθεια» έρθει από την Κίνα το αντάλλαγμα θα είναι η επιστροφή στην Κίνα μεγάλων εκτάσεων της Σιβηρίας και της Ρωσικής Άπω Ανατολής.
Η μόνη πρακτική λύση είναι η επανασύνδεση της Ρωσίας με την Ευρώπη. Όχι, όμως, της Ρωσίας που ξέρουμε σήμερα, αλλά μιας Ρωσίας με νέα ηγεσία που θα έχει αποκηρύξει την επανασύσταση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και θα έχει «ξεδοντιαστεί» στρατιωτικά και οικονομικά για τουλάχιστον δύο γενιές. Μιας Ρωσίας που η ηγεσία της θα έχει αποφασίσει να μεταβεί από την Φεουδαρχία που βρίσκεται από τη σύσταση της στον Καπιταλισμό. Η μετάβαση αυτή δεν είναι ούτε κύρια ούτε μόνο οικονομική. Δεν έχει να κάνει με τη λειτουργία των Οικονομικών Θεσμών. Έχει πολύ περισσότερο να κάνει με την για πολλά χρόνια λειτουργία αυτό που σχηματικά αποκαλούμε «Κοινωνία των Πολιτών». Η Ευρώπη χρειάζεται τη Ρωσία λιγότερο απ’ όσο την Ουκρανία ενώ από την άλλη η Ρωσία χρειάζεται απελπιστικά την Ευρώπη προκειμένου να μη καταλήξει υποτελής της Κίνας.
Όπως η Κίνα έτσι και η Ρωσία κλείνει την παρούσα οικονομική φάση της άδοξα σε σχέση μ’ αυτό που θα επιθυμούσε ο Πούτιν. Όπως και η Κίνα έτσι και η Ρωσία του Πούτιν προσπάθησε να κάνει περισσότερα απ’ αυτά που μπορούσε με βάση τις οικονομικές της δυνατότητες σκάβοντας η ίδια τον λάκκο στον οποίο τώρα είναι μέσα. Η μεγαλομανία (ανασύσταση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας) ποτέ δεν είναι καλή για την οικονομία. Η μεγαλομανία πάντα καταλήγει στην οικονομική καταστροφή.
ΒΟΡΕΙΑ ΚΟΡΕΑ.
Η χερσόνησος της Κορέας είναι μια βασανισμένη από πολέμους περιοχή. Καθώς βρίσκεται στο κατώφλι της Ιαπωνίας, έχει δεχτεί πέντε εισβολές από «τη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου». Η Βόρεια Κορέα δημιουργήθηκε επειδή λίγο πριν το τέλος του Β’ Π.Π. η Ρωσία κήρυξε (επιτέλους) τον πόλεμο στην Ιαπωνία και όταν αυτός τελείωσε είχε καταλάβει τον Βορρά μέχρι τον 38ο παράλληλο. Συνέχισε να υπάρχει επειδή στον π
όλεμο που ακολούθησε την προσπάθεια του Βορρά να καταλάβει όλη τη χερσόνησο την υποστήριξε η Σοβιετική Ένωση και η Κίνα. Από πολιτική και οικονομική άποψη η Βόρεια Κορέα είναι μια Φεουδαρχία. Ως Φεουδαρχία είναι κληρονομική μ’ όλα τα καλά και τα άσχημα της Βασιλείας.
Η Οικονομική Δραστηριότητα της περιορίζεται τόσο από τους πόρους που διαθέτει ως Χώρα όσο και από την Οικονομική της Οργάνωση. Για την επιβίωση της μέχρι σήμερα είχε απόλυτη ανάγκη την Κίνα της οποίας είναι γείτονας και σε μικρότερο βαθμό την Ρωσία (ειδικά μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης). Την κατάσταση επιβαρύνει αφ’ ενός ο τρόπος ζωής της «βασιλικής οικογένειας των Κιμ» και αφ’ ετέρου ο εξοπλισμός της Χώρας για έναν ακόμη πόλεμο με την Νότιο Κορέα. Για μια φτωχή χώρα όπως η Βόρεια Κορέα οι στρατιωτικοί εξοπλισμοί είναι αυτοί που την καταδικάζουν σε μια μόνιμα κακή κατάσταση. Γιατί ή θα φτιάχνεις όπλα ή τρακτέρ. Και μέχρι η Βόρεια Κορέα να καταστεί βασικός εξαγωγέας οπλικών συστημάτων και με τα λεφτά από τος εξαγωγές να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των πολιτών της θα βαλτώνει σε μια συνεχώς επιδεινούμενη στασιμότητα. Μια στασιμότητα η οποία όταν θα φτάσει σ’ επικίνδυνα για την «βασιλική οικογένεια των Κιμ» επίπεδα πιθανότατα θα εκτονωθεί μ’ έναν τυχοδιωκτικό πόλεμο με την Νότια Κορέα▪ γιατί σε κάθε άλλη περίπτωση θα επέλθει η κατάρρευση του σημερινού καθεστώτος.
Και στην περίπτωση της Βόρειας Κορέας όπως άλλωστε της Κίνας και της Ρωσίας το βασικό πρόβλημα είναι η «μονοκρατορία». Γιατί προκειμένου να παραμείνει ανενόχλητη η «μονοκρατορία» οφείλει να καταπνίξει κάθε ελεύθερα σκεπτόμενο άνθρωπο. Αυτό επιτυγχάνεται τόσο με τον στενό έλεγχο της καθημερινότητας αλλά και σε μακροχρόνιο ορίζοντα μέσω του ελέγχου της διδασκαλίας στα σχολεία, η οποία προωθεί την παπαγαλία αντί του στοχασμού και τη συνεχή εξύμνηση του Ηγέτη που τα ξέρει όλα και είναι αλάνθαστος▪ και το κυριότερο που τους αγαπά όλους σαν παιδιά του ακόμη και αν δεν το δείχνει πάντα.
Η πορεία και των τριών χωρών προς την κατάρρευση (η οποία σε καθεμιά ενδέχεται να διαφέρει στην εκδήλωση και την ένταση) θα είναι η ίδια. Θα περάσουν από τα ίδια στάδια και οι πολίτες τους θα βιώσουν μεγάλες δυσκολίες. Αυτή η πορεία προς την κατάρρευση θα έπρεπε να ήταν προβλέψιμη από καιρό. Στο κάτω-κάτω έχουμε πολλά παραδείγματα πλουσίων κληρονόμων που έχασαν όλα τα λεφτά που κληρονόμησαν και «έμειναν στον άσο». Από την άποψη της πολιτικής και οικονομικής οργάνωσης της Κίνας της Ρωσίας και της Βόρειας Κορέας δεν υπάρχει κάποια διαφορά. Τα κράτη αυτά λειτουργούν ως το «προσωπικό πορτοφόλι» του κάθε φορά δυνάστη τους με βασική αποστολή του κρατικού μηχανισμού τους την εξυπηρέτηση των δικών του αναγκών και της οικογένειας του. Οι πολίτες μόνον περιστασιακά λαμβάνονται υπόψη και οι ανάγκες τους ικανοποιούνται μόνο όταν δεν μπορεί να γίνει αλλιώς και μόνο στον αναγκαίο βαθμό.
Το επόμενο διάστημα θα δούμε την ολοφάνερη εκδήλωση των οικονομικών συμπτωμάτων που μέχρι τώρα παρέμεναν σχετικά κρυμμένα από τα φώτα της δημοσιότητας (ειδικά για όσους δεν τα έψαχναν). Ο χρόνος που θ’ απαιτηθεί μέχρι να ξανασταθούν στα πόδια τους θα είναι ανάλογος των αλλαγών που θα γίνουν (ή δεν θα γίνουν) στην κοινωνική και συνεπώς στην οικονομική τους οργάνωση.
Αντί υστερόγραφου μια διευκρίνηση:
Προφανώς και σε όλες σχεδόν τις «Δυτικές» χώρες αλλά και σ’ αυτές του υπόλοιπου κόσμου που υποτίθεται ότι ενστερνίζονται την «Δυτική Δημοκρατία» και την «Ελεύθερη Οικονομία» υπάρχουν πολλές περιπτώσεις παράνομου πλουτισμού των ηγεσιών τους. Κανείς λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να υποστηρίξει πως υπάρχει το ιδεώδες σύστημα πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης που λειτουργεί από μόνο του. Εφ’ όσον ο άνθρωπος είναι το μέτρο των πάντων η επιτυχία και η αποτυχία κάθε συστήματος εξαρτάται από το πόσο ενδιαφέρονται οι πολίτες κάθε χώρας. Ωστόσο, ακόμη και αν δεν υπάρχει το ιδεώδες σύστημα που θα λειτουργεί από μόνο του (χωρίς να χρειάζεται η συμμετοχή των πολιτών) στις «Δυτικές Δημοκρατίες» που λειτουργούν ως τέτοιες για πάνω από τέσσερις γενιές (100 χρόνια πάνω-κάτω) οι πιθανότητες ανάκαμψης από τις οικονομικές κρίσεις είναι σημαντικά περισσότερες και ο χρόνος που απαιτείται λιγότερος. Δυστυχώς ή ευτυχώς δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις γιατί στην Κοινωνία και την Οικονομία δεν υπάρχουν «νόμοι» που να τις διέπουν όπως οι φυσικοί. Η Κοινωνία και η Οικονομία κινούνται μόνο από τις ανθρώπινες επιθυμίες με βασικότερη των οποίων την πλεονεξία. Όποιος δεν το καταλαβαίνει αυτό και συνεχίζει να ψάχνει για «κοινωνικούς» και «οικονομικούς νόμους» απλά σπαταλά ενέργεια και χρόνο για κάτι που δεν υπάρχει.
26 Απρίλη 2025
«πουθενάς 1».
