Όταν, λοιπόν, συμβαίνει να χρησιμοποιούνται νέοι και αδόκιμοι επί της ουσίας όροι μeτά από την θυμηδία ακολουθεί ο χλευασμός. Γιατί τέτοιου είδους τεχνάσματα τον μόνο σκοπό που μπορεί να έχουν είναι να ωραιοποιήσουν μια κατάσταση. Ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με οικονομικά και λογιστικά ζητήματα, πεδία στα οποία υπάρχει σαφής και παγιωμένη από δεκαετίες ορολογία κάθε νεωτερισμός είναι όχι μόνο κατακριτέος μα και επικίνδυνος.
Σαν έχει, όμως, μπει στο μυαλό κάποιου η ιδέα να παίξει με την ορολογία είναι πολύ σύσκολο να του την βγάλεις. Ακόμη περισσότερο όταν αυτοί που είναι υπεύθυνοι να ελέγξουν ένα έγγραφο πριν αυτό δημοσιευθεί είτε δεν δίνουν την απαιτούμενη προσοχή, είτε συμμεριζόμενοι την παιχνιδιάρικη διάθεση του συναδέλφου τους συναινούν στον νεωτερισμό.
Η τελευταία σχετική περίπτωση που υπέπεσε στην αντίληψη μας είναι η παρουσίαση του Οικονομικού Απολογισμού της Περιφέρειας Αττικής για το 2017. Επειδή ο συντάκτης του ντρεπόταν καθώς φαίνεται να παραδεχτεί ότι η Περιφέρεια είχε έλλειμμα θεώρησε καλό και σκόπιμο να περιπαίξει όσους θα τον διάβαζαν χρησιμοποιώντας τον όρο αρνητικό πλεόνασμα (βλέπε εδώ). Στην περίπτωση μας, όμως, ο όρος αυτός ΔΕΝ λέει απολύτως τίποτα γιατί πολύ απλά το πλεόνασμα είναι θετικά φορτισμένη έννοια και ΔΕΝ μπορεί να χρησιμοποιηθεί με αρνητική σημασία. Η τέτοια λογική ακροβασία αποδεικνύει την βλακεία του συντάκτη ο οποίος νόμισε πως με την προσθήκη του επίθετο αρνητικός απέδιδε το ίδιο νόημα αμβλύνοντας τις εντυπώσεις. Αφήνουμε στην άκρη ότι δεν έπρεπε να μπουν σε τέτοιο κόπο καθώς υπάρχει ακριβής όρος για να περιγράψει την κατάσταση. Εκτός και αν ήθελαν να δώσουν λαβή για σχόλια στον Τζήμερο ο οποίος είναι Περιφερειακός Σύμβουλος.
Το ζήτημα, όμως, δεν είναι τόσο «της πλάκας». Ίσα-ίσα έχει πολλά επίπεδα «ανάγνωσης» τα οποία είναι επιπλέον ενδεικτικά της κατάστασης που ζούμε. Για παράδειγμα:
- Είναι ενδεικτικό της «ντροπής» που αισθάνεται ο συντάκτης του Απολογισμού να παραδεχτεί πως η Περιφέρεια είχε έλλειμμα.
- Είναι ενδεικτικό της πίστης του συντάκτη ότι με τον όρο «αρνητικό πλεόνασμα» αποδίδει το ίδιο νόημα χωρίς να προκαλεί «αρνητικά» σχόλια και συναισθήματα στον αναγνώστη. Έναν αναγνώστη ο οποίος τις περισσότερες φορές θα στεκόταν στην «επιφάνεια» του Απολογισμού και δεν θα έμπαινε στην επιμέρους εξέταση του. Ένας τέτοιος αναγνώστης ο οποίος δεν έχει ιδιαίτερες γνώσεις από λογιστικά θα έμενε ικανοποιημένος με μια τέτοια διατύπωση.
- Είναι ενδεικτικό και χαρακτηριστικό της φάσης που διανύει ο «πολιτικός πολιτισμός» μας και της μόδας της «πολιτικά ορθής» αντιμετώπισης του κοινωνικού μας βίου. Κάποιοι φαίνεται ότι θεωρούν καλό ν’ αντικαθιστούν «σκληρές» λέξεις όπως «ανάπηρος», «σακάτης» με τόσο γενικούς όρους όπως αρχικά «ΑμΕΑ» (Άτομα με Ειδικές Ανάγκες) και σχετικά πρόσφατα με το «Άτομα με ειδικές δεξιότητες/ικανότητες». Λες και αλλάζοντας την ορολογία τ’ άτομα που είναι «καρφωμένα» σε αναπηρικό καροτσάκι θα πάψουν να το έχουν ανάγκη. Εκτός, όμως, από την ανάγκη τους ν’ αντικαταστήσουν τις «σκληρές» λέξεις μ’ άλλες πιο εύηχες υπάρχει και ένας άλλος ανομολόγητος σκοπός. Αντικαθιστώντας μια λέξη με μια περιγραφή μιας κατάστασης χάνεται βαθμηδόν η σημασία που νοηματοδοτούσε αρχικά αυτή. Επιπλέον επειδή ο νέος όρος/περιγραφή είναι πολύ ευρύτερος του αρχικού όρου είναι δεκτικός σε συνεχείς επανερμηνείες και όταν αυτό δεν είναι αρκετό σε νέες προσθήκες ή αλλαγές. Με τον τρόπο αυτό επιχειρούνται αλλαγές σε πεδία όπως το οικογενειακό δίκαιο οι οποίες αν και προβάλλονται από τους εμπνευστές τους ως «απαραίτητες» και «εκσυγχρονιστικές» (αφού έχουν γίνει αλλού), ωστόσο ΔΕΝ είναι καθόλου έτσι. Για παράδειγμα αφού εκτός του «κλασικού τύπου» οικογένειας υπάρχει και η από επιλογή (και όχι εξ’ αιτίας θανάτου του ενός γονέα) μονογονεϊκή γιατί να μην θεωρείται «οικογένεια» η συμβίωση δύο ατόμων του ίδιου φύλου; Ειδικά αφού πέρασε και το «σύμφωνο συμβίωσης» με το οποίο δύο άτομα κατοχυρώνουν το ένα το άλλο σε κληρονομικό και ασφαλιστικό/συνταξιοδοτικό επίπεδο; Το γεγονός ότι όλο αυτό γίνεται προκειμένου μέσω της αλλαγής του περιεχομένου της οικογένειας ν’ αποκτήσουν και τα ομόφυλα ζευγάρια το δικαίωμα της υιοθεσίας ή της τεκνοποιίας μέσω «παρένθετης μητέρας» (άλλη εξυπνάδα αυτή). Εξ’ αιτίας των ευλογοφανών επιχειρημάτων με τα οποία προσπαθούν να σας πείσουν ότι από μόνο τον σεξουαλικό προσανατολισμό του κάποιος δεν καθίσταται κατάλληλος ή ακατάλληλος για γονιός αδυνατούν (ή δεν θέλουν) να καταλάβουν ότι μ’ αυτό τον τρόπο εξομοιώνουν τα παιδιά με κατοικίδια. Το χειρότερο είναι πως οι σημερινά «πολιτικά ορθοί» πολιτικοί αδυνατούν να συλλάβουν την ηθική διάσταση των αλλαγών που ψηφίζουν. Γιατί αλλιώς θα κατανοούσαν ότι είναι ανήθικος ο θεσμός της «παρένθετης μητέρας» αφού έναντι αμοιβής ζητείται από μια μάνα ν’ απαρνηθεί το παιδί που κυοφορούσε καθιστώντας την γέννηση μια εμπορική συναλλαγή▪ εμπόριο βρεφών, δηλαδή, σαν αυτό για το οποίο κυνηγούν τις Τσιγγάνες (οι οποίες είναι κατ’ ουσία «παρένθετες μητέρες» αν και χωρίς γραπτή σύμβαση).
Αν, τελικά, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο όρους/λέξεις χωρίς ουσιαστικό νόημα τότε με την πάροδο του χρόνου θα σκεφτόμαστε και εμείς απλοϊκά όπως η πλειοψηφία των αμόρφωτων ξένων (η elit η οποία προορίζεται για τα «υψηλά αξιώματα» εκπαιδεύεται πως να σκέφτεται Ελληνικά μέσω της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών). Γιατί η Ελληνική είναι μια απαιτητική γλώσσα. Απαιτεί από τον χρήστη της να είναι σαφής κάτι που με την σειρά του προϋποθέτει ότι ο χρήστης πρέπει και να σκέφτεται στα Ελληνικά. Να έχει, δηλαδή, αποφασίσει από πριν τι θέλει να πει και μετά να επιλέξει το πώς θα το εκφράσει.
Αν υπάρχει «αρνητικό πλεόνασμα» αντί για «έλλειμμα» τότε γιατί να μην υπάρχει και το «αρνητικό ηθικό πλεονέκτημα» αντί της «ηθικής κατάπτωσης»; Αν ισχύει η πρώτη ισότητα προφανώς ισχύει και η δεύτερη. Όσο, όμως, από άποψη περιεχομένου είναι μια βλακεία και μισή να χρησιμοποιούμε την πρώτη άλλο τόσο είναι να χρησιμοποιούμε και την δεύτερη. Στο κάτω-κάτω τι σημαίνει «ηθικό πλεονέκτημα» αν όχι ότι από ηθικής σκοπιάς είμαι καλύτερος απ’ αυτόν με ον οποίο συγκρίνομαι; Δηλαδή, ισοδύναμα, αυτό σημαίνει ότι ο άλλος είναι χειρότερος μου. Με τη σειρά του αυτό σημαίνει πως τόσο εγώ όσο και ο άλλος με τον οποίο συγκρίνομαι έχουμε δοκιμαστεί και οι δύο στο ίδιο αντικείμενο και έχω αποδειχθεί ηθικά καλύτερος του.
Άρα το «ηθικό πλεονέκτημα» είναι ατομικό και επειδή μιλάμε για ηθική είναι αμεταβίβαστο. Δεν περνά, δηλαδή, όπως η ιδιοκτησία από το πατέρα στον υιό και ακόμα περισσότερο δεν ενδημεί σε μια συγκεκριμένη πολιτική παράταξη έναντι μιας άλλης χαρακτηρίζοντας την. Ακόμα περισσότερο είναι καθαρή ηλιθιότητα να το επικαλείται κάποιος ο οποίος υποτίθεται ότι το κατέχει ακριβώς επειδή δεν έχει κυβερνήσει (και άρα είναι «αθώος του αίματος» των προηγούμενων). Έτσι το «ηθικό πλεονέκτημα» έχει νόημα να το επικαλεστεί κάποιος ο οποίος βρίσκει ένα πορτοφόλι και το παραδίδει στον κάτοχο του σε σύγκριση με κάποιον που το κρατά για τον εαυτό του ή το παραδίδει αισθητά «ξαλαφρωμένο» από λεφτά. Μόνο που στην δεύτερη περίπτωση ταιριάζουν στην περιγραφή και οι Υπουργοί Οικονομίας και Οικονομικών του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.
Αντισταθείτε, λοιπόν, στην βλακεία που σας περιστοιχίζει προσπαθώντας να σκεφτείτε και να επικοινωνήσετε στα Ελληνικά. Μπορεί στην αρχή να είναι δύσκολο για κάποιους όταν, όμως, ξεκινήσετε θα εντυπωσιαστείτε μ’ όσα θα έχετε καταφέρει.
17 Μάρτη 2018
παρατηρητήριο.
