Από αυτή την ιστοσελίδα έχουν υπάρξει μια σειρά κειμένων με οικονομική θεματολογία στα οποία σταθερά υποστηρίζεται η χαζομάρα να μετράμε τις οικονομικές παροχές μόνο με την παράμετρο του «κόστους». Προτού για μια ακόμη φορά αναφερθώ στο ζήτημα και προκειμένου να έχει νόημα η αναφορά μου αυτή ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Όπως και σε οτιδήποτε κάνουμε στη ζωή μας έτσι και στην Οικονομική Πολιτική πρέπει να έχουμε σαφή εικόνα τόσο των δυνατοτήτων της Οικονομίας όσο και του τι θέλουμε (αλλά κυρίως τι μπορούμε) να κάνουμε στο Φορολογικό κομμάτι της. Δυστυχώς, μια σειρά από έννοιες έχουν διαφορετικό περιεχόμενο ανάλογα με την ιδεολογία στην οποία πιστεύει καθένας μας. Έτσι η «Φορολογική Δικαιοσύνη» είναι μια αρκετά σχετική έννοια. Σε κάθε, όμως, περίπτωση το κρισιμότερο ζήτημα είναι να έχουμε σχέδιο και όχι απλά να μιλάμε με συνθήματα.
Προκειμένου να μην αλλάξει κάτι (ή ν’ αλλάξουν ελάχιστα) τα τελευταία χρόνια η συζήτηση για την Φορολογία και τις φορο-απαλλαγές μονίμως κατευθύνεται στο δημοσιονομικό «κόστος» των προτεινόμενων μέτρων. Η συγκεκριμένη συζήτηση είναι τελείως λάθος.
Για παράδειγμα όταν είναι να δικαιολογηθούν φορο-απαλλαγές στους πλούσιους γίνεται λόγος για τις παραπάνω επενδύσεις σε θέσεις εργασίας που θα προκύψουν εξαιτίας των φορο-απαλλαγών αυτών. Ωστόσο, τα επίσημα στατιστικά στοιχεία των Η.Π.Α. έδειξαν το εντελώς αντίθετο. Η μείωση της φορολόγησης των πλουσίων Αμερικανών επί Προεδρίας Μπους του πρεσβύτερου ΔΕΝ οδήγησε σ’ αύξηση των επενδύσεων και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στις Η.Π.Α.
Όταν πάλι πρέπει να δικαιολογηθεί η αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού, τότε γίνεται λόγος για τα λεφτά που θα «γυρίσουν πίσω» επειδή κάποια τμήματα θα γίνουν στη Χώρα μας. Συνεπώς, το ποσό αυτό συμψηφίζεται με το συνολικό κόστος απόκτησης του ενώ υποτίθεται ότι μας μένει ως «δώρο» και η αντίστοιχη «τεχνογνωσία».
Και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις είναι σωστό να μιλάμε για «κόστος» καθώς τα λεφτά που δίνονται είτε ως φορο-απαλλαγές στους πλούσιους, είτε για την αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού «χάνονται» καθώς δεν παράγουν νέα προστιθέμενη αξία για την οικονομία (εκτός του Τζίρου που αφορά τη συντήρηση του στρατιωτικού εξοπλισμού). Τι γίνεται, όμως, όταν η προτεινόμενη φορο-απαλλαγή ή το επίδομα κατευθύνονται στη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών και όχι στους πλούσιους;
Προφανώς και αυτά έχουν κάποιο κόστος, μόνο που αυτό ΔΕΝ γίνεται να μετρηθεί προκαταβολικά. Το μόνο που μπορεί να γίνει είναι να εκτιμηθεί (αν τελικά υπάρχει) απολογιστικά όταν θα έχει κλείσει η περίοδος που αυτές οι παροχές δόθηκαν αρχικά. Μπορεί για το Δημόσιο Ταμείο να φαίνεται ότι θα υπάρξει είτε μια εκροή (στην περίπτωση αυξήσεων στους δημόσιους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους ή/και στην παροχή ενός επιδόματος ή την αύξηση των υπαρχόντων) είτε μια στέρηση εσόδων (στην περίπτωση μείωσης ή κατάργησης ενός φόρου) αλλά αυτό είναι μόνο φαινομενικό και όχι πραγματικό. Να γιατί δεν γίνεται (και δεν πρέπει) να μιλάμε για κόστος πριν (και για να δικαιολογήσουμε τη μη νομοθέτηση τους) τις δώσουμε:
- Γιατί οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι δαπανούν ΟΛΟ το εισόδημα τους. Και στη θεωρητική περίπτωση που τους μένει κάτι (εκτός από κάποιες περιπτώσεις που τα κρύβουν στο στρώμα) τα λεφτά παραμένουν στις τράπεζες, οι οποίες (θεωρητικά) τα χρησιμοποιούν για να δανείζουν τις επιχειρήσεις οπότε και επιστρέφουν στην Οικονομία.
- Γιατί οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι βοηθούν οικονομικά τα παιδιά τους στηρίζοντας μέσω αυτών την εγχώρια κατανάλωση και άρα την Οικονομία. Στον βαθμό που τα προϊόντα που καταναλώνονται παράγονται στη Χώρα η ωφέλεια είναι μεγαλύτερη από το να αφορά εισαγόμενα.
- Γιατί οι μισθωτοί και συνταξιούχοι με τα παραπάνω λεφτά καταφέρνουν να μειώσουν τα Χρέη τους τόσο σε επιχειρηματίες («βερεσέ») όσο και στο Κράτος. Η μείωση τόσο των ιδιωτικών Χρεών όσο και αυτών έναντι του Κράτους είναι ιδιαιτέρως σημαντική γιατί και στις δύο περιπτώσεις αυξάνει τη ρευστότητα τους γεμίζοντας το Ταμείο τους (που είναι ο αντικειμενικός σκοπός ιδιωτών και Κράτους).
Συνοψίζοντας, μια παροχή (επίδομα ή φορο-απαλλαγή) στο μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού (σε αντιδιαστολή με τους πλούσιους) ΠΑΝΤΑ επιστρέφει και μάλιστα παραπάνω από 1 φορά («πολλαπλασιαστής») στο Δημόσιο Ταμείου (απ’ όπου και τα λεφτά αρχικά εκταμιεύτηκαν). Επιστρέφουν μέσω:
- Της μείωσης των ιδιωτικών Χρεών («βερεσέ») αλλά και αυτών προς το Δημόσιο και τ’ Ασφαλιστικά Ταμεία.
- Της αύξησης του Τζίρου των επιχειρήσεων (αφού η αύξηση του εισοδήματος οδηγεί σε αύξηση της κατανάλωσης). Εξαιτίας της αύξησης αυτής αυξάνονται ο: Φ.Π.Α., ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων, η προείσπραξη του Φ.Ε.Ν.Π., ο Φ.Μ.Υ. (σε περίπτωση αυξήσεων των μισθών ή νέων προσλήψεων), ο Ε.Φ.Κ.
Συνεπώς, οι κρίσιμες παράμετροι είναι η δημιουργία ευνοϊκού για τις επιχειρήσεις οικονομικού κλίματος. Ποιος δεν θυμάται τα αντι-επιχειρηματικά μέτρα του Σαμαρά ως Πρωθυπουργού που οδήγησαν σε κλείσιμο χιλιάδων επιχειρήσεων και τη μεταφορά της έδρας τους σε χώρες όπως η Ρουμανία (όπου φορολογούνται με 1% επί του Τζίρου τους μέχρι τις 50.000 Ευρώ). Επιπλέον η μείωση κάποιων φόρων και εισφορών σε συνδυασμό με τη σύλληψη της φοροδιαφυγής θα λειτουργήσει συνολικά ευνοϊκότερα για όλους (άρα και την Οικονομία συνολικά).
Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως τα ποσά που ωφελούνται κάποιοι φοροδιαφεύγοντας με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ξοδεύονται και κατευθύνονται πάλι στην Οικονομία (εξαιρούνται φυσικά οι περιπτώσεις που τα λεφτά φεύγουν στο εξωτερικό). Η «παρα-οικονομία» χρηματοδοτεί την Οικονομία καθώς αλληλοεπιδρούν. Άλλωστε το «παρά» σημαίνει «κοντά». Έτσι το Κράτος (Κυβέρνηση) αντί να κάνει λόγο για «δημοσιονομικό κόστος» καλά θα κάνει να οργανωθεί για να είναι αποτελεσματικό.
Προκειμένου η Φορολογία να είναι «δίκαιη» πρέπει ν’ αυξηθούν οι φόροι που πληρώνονται μια φορά ή κατά περίπτωση σ’ αντίθεση μ’ αυτούς που πληρώνονται τακτικά. Για παράδειγμα ο «φόρος μεταβίβασης» και ο «φόρος κληρονομιάς» σ’ αντίθεση με τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. Μια αύξηση των δύο πρώτων σ’ αντίθεση με τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. είναι μεν προτιμότερη από άποψη «φορολογικής δικαιοσύνης» ωστόσο εμφανίζεται επαχθέστερη (χειρότερη) και έτσι δαιμονοποιείται. Αυτό συμβαίνει επειδή τους «φόρους μεταβίβασης» και «κληρονομιάς» τους πληρώνεις μαζεμένους (ακόμη και όταν υπάρχει δυνατότητα δόσεων) με το συνολικό ποσό να είναι μεγαλύτερο από τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. ενός έτους. Ο φορολογούμενος βλέπει την ανάγκη να βρει τα λεφτά να τους πληρώσει και δεν σκέφτεται εκείνη τη στιγμή ότι μέσω του ετήσιου ΕΝ.Φ.Ι.Α. έχει πληρώσει συνολικά περισσότερα. Αυτό είναι απολύτως φυσικό καθώς αυτοί που αποταμιεύουν χρήματα για να πληρώσουν μελλοντικά «φόρο μεταβίβασης» και «κληρονομιάς» είναι ελάχιστοι.
Οι πολιτικοί πρέπει το γρηγορότερο δυνατό ν’ ανοίξουν τη συζήτηση σχετικά με την «φορολογική δικαιοσύνη» (βλέπε εδώ). Για να γίνει, όμως, αυτή η συζήτηση πρέπει να κατανοήσουν ΟΛΟΙ τον σκοπό της Φορολογίας. Η προφανής απάντηση είναι: «η αναδιανομή του Εθνικού Εισοδήματος». Η αναδιανομή αυτή μπορεί να γίνει με δύο τρόπους (συνδιαστικά με τρεις):
- Μέσω της αύξησης του εισοδήματος των 2/3 των πολιτών.
- Μέσω της χρηματοδότησης κατασκευής και συντήρησης των υποδομών.
- Με το συνδυασμό των δύο παραπάνω.
Η χρηματοδότηση της συντήρησης των υποδομών ενός Κράτους και η κατασκευή νέων όπου και όταν απαιτείται είναι από άποψη «φορολογικής» και «κοινωνικής δικαιοσύνης» η καλύτερη λύση. Γιατί τη μεγάλη πλειοψηφία των υποδομών αυτών χρησιμοποιούν ΟΛΟΙ οι πολίτες. Ακόμη περισσότερο καθώς τα δημόσια σχολεία και τα νοσοκομεία τα χρησιμοποιούν τα 2/3 των πολιτών.
Η ίδρυση και συντήρηση σχολείων, πτωχοκομείων και νοσοκομείων στο παρελθόν ήταν ο αγαπημένος τρόπος συνεισφοράς των πλούσιων (οι οποίοι δεν φορολογούνταν για το εισόδημα τους). Τότε τους ονόμαζαν «ευεργέτες». Εκτός της όποιας αγάπης για την Πατρίδα τους οι «ευεργέτες» ένιωθαν ότι η ίδρυση και η συντήρηση τέτοιων υποδομών ήταν η «δίκαιη εισφορά» τους στην ευτυχία και την πρόοδο της Πατρίδας τους (η οποία ήταν αρκετά φτωχή για να τα ιδρύσει η ίδια). Εκτός του «ηθικού πλεονεκτήματος» (υστεροφημία) που έτσι αποκτούσαν μια άλλη καθόλου αμελητέα ωφέλεια ήταν η μείωση (ίσως και εξαφάνιση) της ζήλειας και του φθόνου των συμπολιτών τους για τον πλούτο τους. Από μια άποψη ξοδεύοντας μέρος του εισοδήματος τους για τέτοιες υποδομές «ξέπλεναν» το υπόλοιπο.
Καθώς, οι οικονομικές διαφορές εντός των Κοινωνιών μεγαλώνουν η ανάγκη ειρηνικής συνύπαρξης πλουσίων και περισσότερο ή λιγότερο φτωχών οδηγεί στην ανάπτυξη κινημάτων όπως αυτό. Η αύξηση των συντελεστών φορολογίας για κάποια εισοδήματα είναι μονόδρομος κυρίως επειδή έχει περίτρανα αποδειχτεί πως οι φορο-απαλλαγές στους πλούσιους δεν οδηγούν σε περισσότερες εγχώριες επενδύσεις. Άλλωστε, έχει αποδειχτεί περίτρανα πως οι καταναλωτικές συνήθειες και άρα η κοινωνική συμπεριφορά των πλουσίων σε αντίθεση με τα 2/3 της Κοινωνίας είναι ποιοτικά διαφορετική. Οι πλούσιοι διασκεδάσουν κατά κανόνα στο εξωτερικό σε προορισμούς που μόνο εκείνοι και οι βιζιτούδες τους μπορούν να επισκεφτούν και αγοράζουν εισαγόμενα και όχι εγχώρια προϊόντα. Σε κάθε άλλη περίπτωση υπάρχει ο κίνδυνος οι «φτωχοί» να ξεσηκωθούν εναντίον των πλουσίων δημιουργώντας εμφύλια αναταραχή. Υπάρχουν πολλοί πρόθυμοι με μικρά ή μεγάλα ψέματα να εκμεταλλευτούν την δυσαρέσκεια των «φτωχών» και έτσι να ξεκινήσουν τα γεγονότα.
Άλλωστε ΟΛΕΣ οι επαναστάσεις με ψέματα ξεκίνησαν. Από την περίφημη απάντηση της Μαρίας Αντουανέτας: «Δεν έχουν ψωμί να φάνε και γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι;» μέχρι την Ελληνική όταν στους υπόδουλους Έλληνες υπόσχονταν: «Κινηθείτε, ω φίλοι, και θέλετε ιδεί μια Κραταιάν δύναμιν να υπερασπισθή τα δίκαια μας! Θέλετε ιδή και εξ αυτών των εχθρών μας πολλούς οίτινες παρακινούμενοι από την δικαίαν μας αιτίαν, να στρέψωσι τα νώτα προς τον εχθρόν και να ενωθώσι με ημάς·». Όπως το είπε και ο Τσίπρας το 2015 όταν διαβεβαίωνε πως θα έκανε στους δανειστές μας μια προσφορά που δεν θα μπορούσαν ν’ αρνηθούν (και θα μας παρακαλούσαν γονατιστοί να δεχτούν)▪ μια πρόταση που οι πριν απ’ αυτόν δεν είχαν σκεφτεί.
Συμπερασματικά, οφείλουμε να δούμε με ποιον τρόπο η Ελλάδα θα γίνει όσο γίνεται αυτάρκης και πως η εγχώρια κατανάλωση μας θα αφορά εγχωρίως παραγόμενα προϊόντα (που θα παράγονται από την αρχή ως το τέλος εδώ και δεν θα εισάγονται έτοιμα για να συσκευαστούν μόνο όπως π.χ. το βούτυρο γάλακτος). Αφού αποφασίσουμε πάνω σ’ αυτά τα ζητήματα τότε θα είναι ευκολότερο να βρούμε περισσότερους πόρους μέσω της φορολογίας.
Ωστόσο, καμία φορο-απαλλαγή και κανένα επίδομα στα 2/3 της Κοινωνίας ΔΕΝ πάει χαμένο για το Δημόσιο Ταμείο και δεν αποτελεί γι’ αυτό «κόστος». Ή αν θέλετε το «κόστος» μπορεί να είναι και αρνητικό▪ που σημαίνει πως το Δημόσιο Ταμείο είχε τελικά περισσότερα Έσοδα απ’ όσα ξόδεψε γι’ αυτές τις παροχές. Σε κάθε περίπτωση η αποτίμηση γίνεται στο τέλος της χρονιάς και όχι προκαταβολικά. Αν μάλιστα θέλουμε να είμαστε πιο ακριβείς πρέπει να περιμένουμε 6-8 μήνες ακόμα προκειμένου να έχουν υποβληθεί και οι Φορολογικές Δηλώσεις τόσο των Φυσικών Προσώπων όσο και των Νομικών Προσώπων. Συνεπώς, κάθε προκαταβολική τέτοιου είδους συζήτηση είναι τελικά αποπροσανατολιστική.
Προσοχή όμως! Κάθε μέτρο που λαμβάνεται χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένο οικονομικό και παραγωγικό σχέδιο οδηγεί σε δημοσιονομική αποτυχία. Όπως απέδειξε η οικονομική ιστορία κάθε μέτρο που λαμβάνεται μόνο και μόνο από ιδεοληψία (όπως οι φορο-απαλλαγές στους πλούσιους στις Η.Π.Α. που θεωρητικά σκόπευαν στην αναζοπύρωση της οικονομία μέσω της αύξησης των επενδύσεων και άρα και στη μεγάλη αύξηση των Δημοσίων Εσόδων και τελικά πέτυχαν μόνο την αύξηση του Δημοσίου Ελλείμματος) κάνουν μόνο κακό (του οποίου τ’ αποτελέσματα υποθηκεύουν το μέλλον).
24 Ιούνη 2023
«πουθενάς 1».
