Font Size

SCREEN

Cpanel
Νέα σε τίτλους:

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Δ').

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Δ').

Στα προηγούμενα τρία μέρη είδαμε κάποιες από τις λειτουργίες του χρήματος κυρίως ως συναλλακτικού μέσου. Ωστόσο το χρήμα έχει και άλλες λειτουργίες μέσω των οποίων δημιουργείται και σωρεύεται ο πλούτος όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Οι λειτουργίες για τις οποίες θα μιλήσουμε σ' αυτό το Δ' Μέρος επηρεάζουν την καθημερινή μας ζωή και άμεσα και έμμεσα και δεν αφορούν μόνο τους ειδικούς και τούς σπουδαστές των οικονομικών σχολών. Αυτό που πρέπει να συνεχίσουμε να έχουμε στο μυαλό μας είναι πώς το χρήμα όπως και το φώς έχει διπλή υπόσταση: είναι και μέσο συναλλαγών και εμπόρευμα.

Προτού προχωρήσουμε στον σχολιασμό και την ανάλυση των εναπομεινασών λειτουργιών του χρήματος θα παραπέμψουμε όσους επιθυμούν περαιτέρω ανάλυση στο κλασικό βιβλίο του Τζών Μέυναρντ Κέυνς «Γενική Θεωρία της Απασχόλησης του Τόκου και του Χρήματος».

Εφόσον το Χρήμα είναι και εμπόρευμα, αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να υπάρχουν και οι κατάλληλες για την αγοραπωλησία του αγορές. Πράγματι όλοι μας έχουμε ακουστά τις Χρηματαγορές στις οποίες καθένας μας μπορεί να κερδοσκοπήσει με τις ισοτιμίες μεταξύ των διαφορετικών νομισμάτων που κυκλοφορούν σ' όλο τον κόσμο. Το είδος του «εμπορίου» το οποίο συντελείται στις αγορές αυτές έχει πολλές απαιτήσεις από τους «παίκτες» των αγορών αυτών και ενώ τυπικά δεν αποκλείει κανέναν, ωστόσο δεν είναι για τον καθένα ειδικά αν αυτός δεν διαθέτει δύο βασικά γνωρίσματα:

  • Βασικές οικονομικές γνώσεις (οι οποίες καλό θα ήταν να συνοδεύονται και από κάποια σχετική εμπειρία).
  • Ακόρεστη δίψα για κέρδη ή αλλιώς «αίμα» (αφού κάποιος πάντα «ματώνει» στα παιχνίδια αυτά είτε είναι ιδιώτης είτε είναι χώρα) μιάς και η συμπεριφορά του αρπαχτικού είναι η αρμόζουσα στις αγορές αυτές.

Όπως και σε κάθε άλλη αγορά η βάση της Χρηματαγοράς είναι η σύνδεση κάθε νομίσματος που κυκλοφορεί στον κόσμο είτε μ' ένα βασικό νόμισμα (π.χ. Δολλάριο Η.Π.Α.) είτε μ' ένα σύστημα νομισμάτων τα οποία αλληλεπιδρούν με συγκεκριμένο και προβλέψιμο τρόπο μεταξύ τους. Η αξία κάθε ξεχωριστού νομίσματος επηρεάζεται σε καθημερινή βάση τόσο από τις οικονομικές ειδήσεις οι οποίες αφορούν άμεσα ή έμμεσα τους χρήστες του συγκεκριμένου νομίσματος, είτε από τον όγκο του συγκεκριμένου νομίσματος που είναι διαθέσιμος κάθε στιγμή, είτε και από τους δύο παράγοντες.    

Κάθε νόμισμα δεν υπόκειται με τον ίδιο τρόπο στις αλληλεπιδράσεις των χρηματαγορών. Μετά την κατάργηση της Συμφωνίας του Μπρέττον Γούντς το 1971 και τις αλλαγές που πυροδοτήθηκαν μετά και εξαιτίας αυτής της κατάργησης οι ισοτιμίες των κυριοτέρων νομισμάτων άρχισαν να διαμορφώνονται «ελεύθερα» στις χρηματαγορές και να παρουσιάζουν ολοένα και συχνότερες από τότε διακυμάνσεις, οι οποίες κάποιες φορές οδηγούσαν τις κεντρικές τράπεζες κάθε χώρας σε παρεμβάσεις στήριξης της ισοτιμίας του νομίσματος τους όταν αυτή υποχωρούσε κάτω από κάποιο ελάχιστο αποδεκτό όριο. Η ανάγκη για τις παρεμβάσεις αυτές όσο και αν δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά ήταν και είναι μεγάλη, γιατί μέσω της ισοτιμίας του νομίσματος επηρεάζεται άμεσα η καθημερινότητα μας. Όσο μειώνεται η τιμή ανταλλαγής του νομίσματος που χρησιμοποιούμε έναντι των βασικότερων διεθνών νομισμάτων, τόσο αυξάνεται το χρηματικό κόστος το οποίο εμείς πρέπει να πληρώσουμε για τα εισαγόμενα προϊόντα που καταναλώνουμε και αντίστοιχα ακριβαίνουν οι εξαγωγές (τουλάχιστον θεωρητικά).

Είναι προφανές πώς στο παγκόσμιο εμπόριο και ειδικά στην περίπτωση που δεν εφαρμόζεται το σύστημα του κλήρινγκ (εκκαθάρισης) οι πωλήσεις θα γίνονται με βάση το πλέον χρησιμοποιούμενο διεθνώς νόμισμα, οπότε η ισοτιμία του με το εγχώρια χρησιμοποιούμενο είναι κεφαλαιώδους σημασίας. Έτσι ο μόνος τρόπος που έχουν τα κράτη ν’ ασκήσουν κάποιο έλεγχο είναι μόνο μέσω της ισοτιμίσς σύνδεσης του εγχώριου νομίσματος με το βασικότερο διεθνές ή με τα κυριότερα από αυτά. Ακόμη όμως και ο καθορισμός της ισοτιμίας σχετίζεται με την παραγωγική βάση της χώρας (τι παράγει τόσο για εσωτερική κατανάλωση όσο και για εξαγωγή) η οποία με τη σειρά της καθορίζει τον βαθμό διακύμανσης της με τα βασικά διεθνή νομίσματα. Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις όπως της Κίνας και της Βενεζουέλας όταν τα κράτη καταφέρνουν να έχουν σταθερές ή αλλιώς κλειδωμένες ισοτιμίες.

Η μεν Κίνα εξαιτίας του πολυπληθούς εργατικού δυναμικού, της επάρκειας τροφίμων, του πολιτικού συστήματος κατορθώνει μέχρι στιγμής να είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο. Δεδομένης της εισροής τόσου συναλλάγματος η Κίνα μπορεί να κρατά όχι μόνο σταθερή την ισοτιμία του έναντι του Δολλαρίου αλλά και ταυτόχρονα να είναι σκληρή, δηλαδή λίγα Γιουάν αντιστοιχούν σε ένα Δολλάριο. Με τη σκληρή αυτή ισοτιμία η Κίνα καταφέρνει να κρατά σταθερό το βιοτικό επίπεδο των πολιτών της (την αγοραστική δύναμη κυρίως του εργατικού δυναμικού που στελεχώνει τις εξαγωγικές βιομηχανίες) οι οποίοι ζούν με κάτι περισσότερο από 2-3 Ευρώ το μήνα κατά μέσο όρο.

Η περίπτωση της Βενεζουέλας αν και δεν είναι απολύτως ίδια, ωστόσο δεν είναι και πολύ διαφορετική. Ως εξαγωγέας πετρελαίου και εξαιτίας της αύξησης των τιμών πώλησης του ο Ούγκο Τσάβες ήταν σε θέση με τα έσοδα από αυτό να χρηματοδοτεί την δωρεάν διανομή τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης στους φτωχότερους πολίτες της χώρας. Έφτασε δε στο σημείο η Βενεζουέλα να χρηματοδοτεί τη διανομή δωρεάν πετρελαίου σε πολίτες του Σικάγο! Κάτι η μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου (ως παρεπόμενο της κρίσης) κάτι οι ελλείψεις σε εισαγόμενα είδη πρώτης ανάγκης (η αυτάρκεια για την οποία έχουμε ήδη μιλήσει) το σύστημα (όπως και η κυβέρνηση) αρχίζουν ν’ αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Άν όμως η μία λειτουργία των χρηματαγορών είναι ο καθορισμός των συναλλαγματικών ισοτιμιών, η κύρια λειτουργία τους (αποτέλεσμα της οποίας είναι ο καθορισμός των ισοτιμιών) είναι η ανεύρευση ευκαιριών επένδυσης για το πλεονάζον χρηματικό κεφάλαιο. Αν και η πλήρης ανάλυση της λειτουργίας του μηχανισμού είναι εκτός των επιδιώξεων αυτής της σειράς άρθρων, έχει όμως νόημα να σημειώσουμε ότι οι χρηματαγορές είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου μεταφέρεται το πλεονάζον κεφάλαιο από τα Καπιταλιστικά κέντρα όπου και συσσωρεύεται, στις χώρες της Καπιταλιστικής περιφέρειας όπου και τοποθετείται.

Προκειμένου να συντελεστεί η μεταφορά του πλεονάζοντος κεφαλαίου από το κέντρο στην περιφέρεια, πρέπει να πληρούνται κάποιες ελάχιστες προυποθέσεις όπως:

  • Ύπαρξη ελάχιστου νομικού πλαισίου σχετικά με την προστασία των επενδυτών (η προστασία των ντόπιων και των δικαιωμάτων τους στην ιδιοκτησία είναι αδιάφορη) .
  • Λειτουργία της χρηματαγοράς σύμφωνα με τα πρότυπα των αντίστοιχων ανεπτυγμένων αγορών.
  • Ύπαρξη των κατάλληλων φορολογικών και εργασιακών συνθηκών (ελαφρύνσεων για τις επιχειρήσεις και παράλληλη ύπαρξη ελαστικών εργασιακών σχέσεων).

Όλα τα παραπάνω για να γίνουν κατορθωτά εκτός από μία δυνατή (με μεγάλη πλειοψηφία) κυβέρνηση απαιτούν την πλήρη απορρύθμιση των κοινωνικών σχέσεων που προυπήρχαν. Η καταστροφή των προγενέστερων κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων είναι απαραίτητη προκειμένου να υπάρξουν οι αναγκαίες συνθήκες για την οικοδόμηση των νέων. Δεδομένου ότι το ζήτημα αυτό θ’ αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστού άρθρου μας πρός το παρόν αυτό που χρειάζεται να έχουμε υπόψη μας είναι ότι προκειμένου να εξασφαλιστούν οι προυποθέσεις για την βιομηχανική ανάπτυξη πρέπει εκτός της ύπαρξης των αναγκαίων κεφαλαίων να πληρούνται ακόμα δύο συνθήκες:

  • Η τροποποίηση της αγροτικής παραγωγής μέσω της εκμηχάνισης της από τη μια και της δέσμευσης (με ή χωρίς αποζημίωση των ιδιοκτητών) μεγάλων εκτάσεων για εκτατικού τύπου καλλιέργειες οι οποίες λόγω της εκμηχάνισης δεν χρειάζονται τόσα χέρια όσα στο παρελθόν. Με τον τρόπο αυτό χιλιάδες κάτοχοι μικρών εκτάσεων οι οποίες χρησιμοποιούνταν για ιδιόχρηση (αυτοκατανάλωση) μετεβλήθησαν από μικροιδιοκτήτες είτε σε εργάτες γής, είτε σε βιομηχανικούς εργάτες.
  • Η αλλαγή του θεμικού υποβάθρου, έτσι ώστε να υπηρετεί τις νέες παραγωγικές σχέσεις. Το πρώτο που πρέπει ν’ αλλάξει είναι η μορφή της οικογένειας η οποία για τη μετάβαση στη βιομηχανία από εκτεταμένη που ήταν πρίν αλλάζει σε πυρηνική. Έτσι από την οικογένεια που εκτός από τους γονείς και τα παιδιά τους και από άλλους συγγενείς (αποτελείται από δύο και πάνω πυρηνικές οικογένειες) η οποία ήταν η βάση της αγροτικής παραγωγής, περνάμε στην πυρηνική οικογένεια η οποία μπορεί και πρέπει να επιβιώσει (έστω και δύσκολα) μόνο με έναν μισθό βιομηχανικού εργάτη. Βέβαια και στην περίπτωση της εκτεταμένης οικογένειας υπήρχε περιορισμός στο πόσες οικογένειες θα μπορούσαν να ζήσουν από την καλλιέργεια της γής. Γι’ αυτό τον λόγο την γή κληρονομούσε μόνο ο πρωτότοκος και όλα τα υπόλοιπα αδέρφια έπρεπε είτε να φύγουν και ν’ αναζητήσουν αλλού την τύχη τους είτε να μείνουν ανύπαντροι και να δουλεύουν ως εργάτες γής.

Οι χρηματαγορές εκτός από το να λειτουργούν ως δίαυλοι για το πλεονάζον κεφάλαιο δημιουργούν παράλληλα αυτό το πλεονάζον κεφάλαιο μέσω της εμπορίας χρηματοπιστωτικών τίτλων (ομόλογα και τα παράγωγα τους) τα οποία οι λήπτες (αγοραστές) τα χρησιμοποιούν ως εγγύηση για να επεκτείνουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα μέσω της αύξησης της πίστωσης πρός τους πελάτες τους. Και αυτός όμως ο μηχανισμός θα είναι αντικείμενο ξεχωριστού άρθρου μας.

Ο παραπάνω μηχανισμός (και όχι μόνον αυτός) είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα αυξάνει κατά το δοκούν την «ταχύτητα κυκλοφορίας του χρήματος», η οποία με τη σειρά της παράγει μεγαλύτερη «ρευστότητα» που αυξάνει την «πιστωτική επέκταση», η οποία τελικά ευθύνεται γαι την «υπερθέρμανση» της οικονομίας και τις συνακόλουθες κρίσεις της. Οι δε κρίσεις αυτές οδηγούν τους ευηπόληπτους πρίν την κρίση επιχειρηματίες ν’ αθετούν τις υποσχέσεις τους και να οδηγούν τόσο τις επιχειρήσεις τους όσο και άλλες συνεργαζόμενες μ’ αυτούς στην χρεοκοπία.

Στο επόμενο άρθρο θ’ αρχίσουμε ν’ αναλύουμε τα πλέον ενδιαφέροντα φαινόμενα της Καπιταλιστικής (χρηματικής) οικονομίας σκοπεύοντας ν’ αναδείξουμε όσες περισσότερες μπορούμε από τις σχέσεις που τα διαμορφώνουν. Απώτερος σκοπός είναι μέσα από την απομυθοποίηση του οικονομικού κυκλώματος ο καθένας μας να καταλάβει πως επηρεάζει και επηρεάζεται από όσα συμβαίνου γύρω του.

 

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

 

1 Αυγούστου 2014.
παρατηρητής 1.

 

 

Διαβάστηκε 7073 φορές
 
 
   
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Παρατηρητηρίου ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Δ').