Font Size

SCREEN

Cpanel
Νέα σε τίτλους:

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο. Η ΑΝΑΡΧΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ. (ΜΕΡΟΣ Αˊ)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο. Η ΑΝΑΡΧΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ. (ΜΕΡΟΣ Αˊ)

Μέχρι εδώ είδαμε ότι η βάση του εκάστοτε οικονομικού συστήματος (εσχάτως και του Καπιταλιστικού) είναι η έκδοση και η κυκλοφορία του χρήματος. Ωστόσο το χρήμα με οποιαδήποτε μορφή εκφράζει στην ουσία την χρηματική ποσότητα που θεωρεί ο πωλητής εύλογη και αντιστοιχεί στον χρόνο και την προσπάθεια που χρειάστηκαν για την παραγωγή του προϊόντος ή της υπηρεσίας. Στην ουσία αυτό που εμπορεύεται καθένας μας είναι ο χρόνος που απαιτήθηκε για να γίνει κάτι.

Αυτό γίνεται φανερό από έρευνες που κατά καιρούς γίνονται και στις οποίες μετράται «πόσος χρόνος εργασίας απαιτείται από έναν Γερνανό, Έλληνα, Ιταλό για να μπορέσουν νˊ αγοράσουν έναν καφέ (στην ίδια τιμή)»; Η απάντηση στην ερώτηση αυτή δείχνει πόσο «ισχυρή» είναι κάθε εθνική οικονομία. Με τον όρο «ισχυρή» εννοούμε στην πράξη ότι για την απορόφηση των προϊόντων της οικονομίας αυτής υπάρχει ένα σύνολο αγορών (συνήθως περιφερειακών) οι οποίες και χρηματοδοτούνται από τις τράπεζες της «ισχυρής» χώρας για τον σκοπό συτόν.

Έχει γίνει ελπίζω κατανοητό ότι ο Καπιταλισμός είναι ένα πλήρως άναρχο σύστημα το οποίο και είναι ανίκανο νˊ αυτορυθμιστεί παρά τα όσα γράφουν (ψευδώς) τα βιβλία και οι οικονομικοί συντάκτες. Η «επιτυχία» του Καπιταλισμού βρίσκεται στο γεγονός ότι αυτός λειτουργεί τρεφόμενος από τˊ ανθρώπινα αισθήματα όπως: τη ζήλια και τον φθόνο, την ακόρεστη επιθυμία, την επίδειξη και άλλα. Τˊαποτελέσματα των πράξεων που ξεκίνησαν από αυτά τα αισθήματα είναι μετρήσιμα από οικονομικής άποψης και αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία όλοι οι «παίκτες» καθορίζουν τις μελλοντικές τους στρατηγικές. Η «επιτυχία» στον Καπιταλισμό μετράται με την ποσότητα των χρημάτων που είναι σε θέση καθένας μας να σωρεύσει. Ακόμα και όταν μέρος των χρημάτων αυτών έχει στην πορεία μεταβληθεί σε μετοχές ή/και ακίνητα, προκειμένου να εξαχθούν μετρήσιμα και συγκρίσιμα συμπεράσματα, αυτά (μετοχές και ακίνητα) αποτιμώνται σε χρήμα.

Μόνο θεωρητικά όπως αναφέραμε και παραπάνω ο Καπιταλισμός είναι αυτορυθμιζόμενος. Αν θα θέλαμε να τον περιγράψουμε με μιά αναλογία που θα μας έδινε μιά ακριβή εικόνα γιˊαυτόν, αυτή θα ήταν ενός παιδιού ηλικίας από 2 ως 5 ετών. Τα παιδιά (άρα και ο Καπιταλισμός) στην ηλικία αυτή, εκτός από τις κοινωνικές συμβάσεις αγνοούν τόσο τους κινδύνους που τα περιβάλλουν, όσο και τις πραγματικές τους δυνατότητες. Θεωρούν ότι όχι μόνο ξέρουν τα πάντα, αλλά και ότι μπορούν να καταφέρουν τα πάντα. Στην ηλικία αυτή έχουν την ανάγκη (ακόμα και όταν δεν το παραδέχονται) της βοήθειας από τους γονείς, μέσω της οποίας και μόνο μπορούν να την «βγάλουν καθαρή στο τέλος της ημέρας». Δεδομένου ότι τα παιδιά στην ηλικία αυτή εκπαιδεύονται για το μέλλον μέσω του παιχνιδιού, η διάθεση τους είναι όχι μόνο παιχνιδιάρικη αλλά ταυτόχρονα είναι και αντεξουσιαστική. Δηλαδή δεν δέχονται με ευκολία να υποταχθούν στους κανόνες, ακόμη και αν για μιά και μόνη στιγμή αναγνωρίζουν την σκοπιμότητα της ύπαρξης των κανόνων αυτών. Κοντολογίς τόσο τα παιδιά της ηλικίας 2 με 5 ετών όσο και οι Καπιταλιστές αν και είναι υπεύθυνα/νοι για τις ζημιές που κάνουν (επειδή δεν ακολουθούν τους κανόνες) είναι το ίδιο ανεύθυνα να συμμαζέψουν το χάλι που δημιούργησαν. Στην περίπτωση δε αυτή η ευθύνη εξˊ ολοκλήρου επιβαρύνει τους γονείς τους, οι οποίοι για τους σκοπούς της αναλογίας μας αντιστοιχούν στο Κράτος.

Περαιτέρω το Κράτος (γονείς) είδαμε ότι στην πράξη υπάρχει για δύο λόγους:

  • Προκειμένου να εξισορροπεί τα πράγματα όταν ο ανταγωνισμός μεταξύ των τάξεων πάει στˊ άκρα (δηλαδή με άλλα λόγια να καθαρίζει τα σπασμένα).
  • Να παρέχει στους Καπιταλιστές τις απαραίτητες πιστώσεις για την οικονομική τους επέκταση (προκειμένου να μην βάζουν πολλά από την τσέπη τους), την ίδια στιγμή που πρέπει να αναδιανέμει το εισόδημα (μειώνοντας έτσι τις ανισότητες) στην υπόλοιπη κοινωνία.

Για τον μεν πρώτο λόγο ύπαρξης του Κράτους είναι απαραίτητη η ύπαρξη ενός λειτουργικού νομικού πλαισίου, του οποίου την εφαρμογή θα πρέπει να είναι σε θέση να επιβάλλει. Το νομικό αυτό πλαίσιο οφείλει μέσω των διατάξεων του οι οποίες πρέπει να επικαιροποιούνται συχνά, να εξισορροπεί την οικονομική δύναμη των Κεφαλαιοκρατών με τα πολιτικά δικαιώματα (από την φορολόγηση και τις κοινωνικές παροχές ως την ισότητα των ευκαιριών) των πολλών με εγγυητή (εκούσια ή ακούσια) το Κράτος. Αυτό πού περιγράψαμε σε μία φράση είναι το γνωστό μας «Κοινωνικό Συμβόλαιο». Είναι δηλαδή οι «όροι» που τίθενται από τον λαό, προκειμένου αυτός να «κάθεται ήσυχος» και να πειθαρχεί στην πολιτική εξουσία, διατηρώντας το ισχύον Κοινωνικό Καθεστώς.

Για τον δεύτερο λόγο ύπαρξης του Κράτους είναι απαραίτητη η ύπαρξη, η αναπροσαρμογή και η εφαρμογή ενός φορολογικού-«αναπτυξιακού» νομικού πλαισίου, η αποτελεσματικότητα του οποίου προσδιορίζεται ουσιαστικά από το ύψος και την ποιότητα (προέλευση) των φορολογικών εσόδων. Η αναδιανομή του εισοδήματος μέσω παροχών στην υπόλοιπη κοινωνία, στην πράξη δεν επαρκεί για να μειωθούν οι κοινωνικές (οικονομικές) ανισότητες, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου αυξάνονται αντί να μειώνονται τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Αυτό συμβαίνει γιατί τα κέρδη του Καπιταλιστή μπορούν να προέρχονται από «επενδύσεις» του στο εξωτερικό και να είναι τόσο μεγάλα που και μετά τη φορολόγηση τους να παραμένουν υψηλά. Έτσι μετά την αναδιανομή μέσω φορολογικών απαλλαγών και παροχών, οι οικονομικές ανισότητες μεγαλώνουν περισσότερο απˊότι θα συνέβαινε αν ο Καπιταλιστής δραστηριοποιούνταν μόνο εντός της χώρας του (Εθνική Αστική Τάξη) .

Ωστόσο ο Καπιταλισμός, αλλά και τα προηγούμενα οικονομικά συστήματα αποδεικνύουν ότι ακόμα και αν ευνοούν μια συγκεκριμένη τάξη (τους Κεφαλαιούχους) δεν μπορούν όμως να υπάρξουν αν δεν εξασφαλίσουν (κάτι παραπάνω από) την επιβίωση του συνόλου της κοινωνίας. Επειδή όμως οι Κεφαλαιοκράτες είναι έρμαια των παθών τους (όπως και τα παιδιά θέλουν όλο και περισσότερα), την εξασφάλιση της επιβίωσης του κοινωνικού συνόλου αναλαμβάνει το Κράτος. Με την την πάροδο των χρόνων όμως η «επιβίωση» του συγκεκριμένου κοινωνικού και οικονομικού καθεστώτος έγινε αυτοσκοπός, ο οποίος όταν δεν επιτυγχάνεται με το καλό, πρέπει να επιτυγχάνεται με «κάθε μέσο» (στρατό, αστυνομία, εκφοβισμό, προπαγάνδα κ.α.). Μεταβλήθηκε δηλαδή το Κράτος από εξισορροπιστή/διαιτητή των κοινωνικών ανταγωνισμών σε μηχανισμό που αναπαράγεται αυτόματα θεωρώντας ότι όλη η υπόλοιπη κοινωνία υπάρχει εξαιτίας του και για λογαριασμό του και πως εντέλει οι πολλοί υπάρχουν για να το υπηρετούν. Έχει δηλαδή καταργηθεί στην πράξη το «Κοινωνικό Συμβόλαιο», αφού άλλαξαν οι «ρόλοι» μεταξύ των «κοινωνικών εταίρων».

Μετά τα παραπάνω κάποιοι θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι «όλα (είναι) από χέρι χαμένα και τα σπίρτα μας βρεγμένα» (που τραγουδά και ο Β. Παπακωνσταντίνου) την ίδια στιγμή που κάποιοι άλλοι θα εύρισκαν αφορμή για νˊ αναλάβουν δράση (ακόμη και ακραία). Στην πραγματικότητα υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητα μας για να μειώσουμε κατˊαρχάς τις επιπτώσεις των παθογενειών του Καπιταλισμού πάνω μας και στη συνέχεια να είμαστε σε θέση να ζήσουμε με όσο το δυνατόν μικρότερη εξάρτηση (αν το επιθυμούμε) από το οικονομικό κύκλωμα.

Τα τελευταία χρόνια με αφορμή την οικονομική κρίση υπήρξε έντονος προβληματισμός για τα «μοντέλα οικονομικής ανάπτυξης» (προσωπικά προτιμούμε τον όρο «μεγέθυνση» που είναι πιό ακριβής σε σχέση με τον αντίστοιχο αγγλικό) και το πιό απˊόλα τα προτινόμενα είναι το «καλύτερο». Η σχετική συζήτηση -αν και ενδιαφέρουσα- είναι ωστόσο καταδικασμένη σε αποτυχία, αφού παραγνωρίζει ότι οι οικονομικές κρίσεις είναι τόσο παληές όσο και η κοινωνική οργάνωση μας. Οι οικονομικές κρίσεις δημιουργούνται σε όλες τις περιόδους και εποχές ασχέτως του οικονομικού και κοινωνικού «μοντέλου». Με αυτό όμως το θέμα θˊασχοληθούμε σε άλλο εμβόλιμο άρθρο.

Αφού λοιπόν οι κρίσεις είναι συνυφασμένες με την οικονομική δραστηριότητα και ειδικότερα είτε με το κεφάλαιο είτε με την παραγωγή και μέχρι νˊανακαλυφθεί (αν μπορεί να υπάρξει ποτέ) καλύτερο οικονομικό σύστημα μπορούμε άμεσα να προσανατολιστούμε σˊαυτά που ακολουθούν και τα οποία θα παρουσιάσουμε και θα σχολιάσουμε αναλυτικότερα και σε επόμενα άρθρα μας. Μιά πρώτη γνωριμία -αν και επιδερμική- με όσα ακολουθούν μπορεί νˊαποκτήσει κάποιος διαβάζοντας το βιβλίο του Ανδρέα Ρουμελιώτη με τίτλο: «Μπορώ και χωρίς ευρώ». Δυστυχώς τα ενδιαφέροντα σημεία του βιβλίου εξαντλούνται στις πρώτες 31 σελίδες. Το υπόλοιπο βιβλίο συνίσταται από τα κείμενα του δημοσιογράφου, τα οποία όμως δενμας κάνουν σε τίποτα σοφότερους. Χρήσιμες είναι οι ιντερνετικές διευθύνσεις που δίνονται (σελ. 34-59) και ενδιαφέρουσες είναι οι ανθολογήσεις ρήσεων (σελ. 110-117) διάσημων ανδρών σχετικά με την οικονομία και τις κρίσεις της.

Από το επόμενο άρθρο θ’ ασχοληθούμε αναλυτικότερα με έννοιες όπως:

  • Αλληλέγγυα Κοινωνική Οικονομία.
  • Ισοδίκαιο Ηθικό Εμπόριο
  • Γεωργία της Εγγύτητας και Αγορές Απευθείας Διάθεσης Τροφής.
  • Ανταλλακτικά Δίκτυα.
  • Χρονοτράπεζες.
  • Ηθικοί τραπεζίτες.

Αυτό που γενικά έχουμε να παρατηρήσουμε είναι ότι όλοι οι παραπάνω τρόποι αντιμετώπισης της κρίσης είτε καθένας μόνος του, είτε σε συνδυασμό βασίζονται σε παραδοχές που έχουμε ήδη αναφέρει και σχολιάσει/αναλύσει. Οι εισηγητές των τρόπων αυτών δεν πρωτοπορούν (ανακαλύπτουν την πυρίτιδα). Κινούνται μέσα στα ήδη υπάρχοντα πλαίσια. Στην προσπάθεια τους να μην επαναλάβουν τα «λάθη» που οδήγησαν στο πρόσφατο αδιέξοδο (κρίση) εισάγουν την ηθική στην οικονομική δραστηριότητα καθώς και άλλες «αξίες» (Αλληλεγγύη, Ισοδίκαιο, Ηθικό). Στο βαθμό που οι έννοιες αυτές («αξίες/αρχές») έχουν σχετικά σταθερό περιεχόμενο στο πέρασμα του χρόνου, η επίδραση τους στην οικονομική δραστηριότητα θα συνεχίσει να παράγει ωφέλιμα αποτελέσματα.

 

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

16 ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ 2014
παρατηρητής 1.

 

Διαβάστηκε 8963 φορές
 
 
   
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Παρατηρητηρίου ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο. Η ΑΝΑΡΧΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ. (ΜΕΡΟΣ Αˊ)