Font Size

SCREEN

Cpanel
Νέα σε τίτλους:

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΑΜΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ Γ.Λ.Κ. ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΕΠΑΝΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΤΟΧΙΚΟ ΔΑΝΕΙΟ.

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. ΤΙ ΜΑΘΑΜΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ Γ.Λ.Κ. ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΕΠΑΝΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΤΟΧΙΚΟ ΔΑΝΕΙΟ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ «ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩ».

Υπάρχουν βιβλία τα οποία μας ψυχαγωγούν και άλλα που μας μορφώνουν. Τα τελευταία συνήθως μας μαθαίνουν νέα πράγματα ή απλώς επιβεβαιώνουν αυτά που γνωρίζαμε (έστω και διαισθητικά), ενώ κάποιες φορές μας εξοπλίζουν μ’ επιχειρήματα πάνω στο θέμα που διαπραγματεύονται. Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται η «Έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για τον προσδιορισμό των αξιώσεων από τις Γερμανικές επανορθώσεις και το κατοχικό δάνειο». Υπάρχουν όμως και βιβλία τα οποία σε αναγκάζουν να σκεφτείς πάνω στα γραφόμενα σ’ αυτά, αναγκάζοντας σε με τον τρόπο αυτόν να κάνεις ότι δεν έκανε ο συγγραφέας. Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται το βιβλίο με τίτλο «ΜΙΑ ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩ» που υπογράφουν οι Γιάνης Βαρουφάκης, Τζέιμς Γκαλμπρέιθ, και Στίουαρτ Χόλλαντ.

«Έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για τον προσδιορισμό των αξιώσεων από τις Γερμανικές επανορθώσεις και το κατοχικό δάνειο».

Όποιος νομίζει πως δεν υπάρχουν πράγματα να μάθει από ένα βιβλίο με τον παραπάνω τίτλο είναι πολύ γελασμένος. Η έκθεση αυτή περιέχει κάποια μικρά διαμάντια τα οποία είναι σε όλους μας χρήσιμα. Ξεκινώντας την απαρίθμηση και τον σχολιασμό τους με την σειρά που εμφανίζονται στην έκθεση (στην έκδοση του «Βήματος της Κυριακής») έχουμε:

Στη σελίδα 67 και στο 7ο κεφάλαιο με τίτλο Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ: 1928-1940 διαβάζουμε στην 3η παράγραφο (βλέπε εδώ) σχετικά με την νομισματική μεταρρύθμιση της εποχής εκείνης. Από το κείμενο προκύπτει ότι στις 12 Μάη 1928 η Δραχμή με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος (η οποία ιδρύθηκε το 1926) συνδέθηκε με την αγγλική Στερλίνα η οποία με τη σειρά της ήταν συνδεδεμένη με τον χρυσό (κάθε Στερλίνα αντιστοιχούσε σε ποσότητα χρυσού). Η ισοτιμία καθορίστηκε στις 375 Δραχμές ανά Στερλίνα 370 (η αρχική ισοτιμία Δραχμής/Ευρώ ήταν 357 Δραχμές πριν τελικά κλείσει στις 340,75). Τέλος η Τράπεζα της Ελλάδος ήταν υποχρεωμένη να διατηρεί το λεγόμενο κάλυμμα το οποίο αποτελούνταν από χρυσό και συνάλλαγμα και έφτανε στο 40% του χρήματος που ήταν σε κυκλοφορία.

Στη σελίδα 69 στο ίδιο κεφάλαιο διαβάζουμε στην 3η παράγραφο (βλέπε εδώ) διαβάζουμε για τα προβλήματα που είχαν δημιουργηθεί στην ελληνική οικονομία και τα οποία δεν μπορούσαν -λόγω της σύνδεσης της Δραχμής με την Στερλίνα- να λυθούν με υποτίμηση της Δραχμής.

Στη σελίδα 71 του ίδιου κεφαλαίου (και πάλι) στην 3η παράγραφο (βλέπε εδώ) διαβάζουμε για τον συνδυασμό της (σχετικής) υποκατάστασης των εισαγωγών, της υιοθέτησης του συστήματος εμπορικών συμψηφισμών (κλήρινκ) και της πολιτικής περιορισμού των εισαγωγών ο οποίος οδήγησε στην συγκράτηση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου (και την ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας).

Στην επόμενη σελίδα 72 στην 1η παράγραφο διαβάζουμε για τις είκοσι συμφωνίες εμπορικών συμψηφισμών (κλήρινκ) που είχε συνάψει η Χώρα μας εκείνη την περίοδο (βλέπε εδώ).

Τέλος στη σελίδα 162 στο κεφάλαιο 12 με τίτλο ΚΑΤΟΧΙΚΟ ΔΑΝΕΙΟ και στη 2η παράγραφο διαβάζουμε (βλέπε εδώ) ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται η Χρυσή Λίρα για να υπολογιστούν οι αξιώσεις μας σε βάρος της Γερμανίας, γιατί η Χρυσή Λίρα δεν είναι νόμισμα αλλά προϊόν και δεν υπάρχει ιστορικό επιτοκίων σχετικά μ’ αυτή.

Από τα παραπάνω προκύπτουν σαν συμπεράσματα πράγματα τα οποία έχετε εδώ και καιρό διαβάσει στην σειρά μας ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ.

Τα πρώτα δύο σημεία είναι αλληλένδετα και μας παρουσιάζουν δύο μεγάλες αλήθειες:

  • Κάθε φορά που μια χώρα με οικονομικά προβλήματα (ελλείμματα, υψηλός πληθωρισμός, υψηλό κόστος δανεισμού) θέλει να ορθοποδήσει συνδέει το νόμισμα της με κάποιο ισχυρότερο (όπως έκανε το Ισραήλ μετά τον Β’ Π.Π. όταν συνέδεσε το νόμισμα του με το Δολλάριο Η.Π.Α. ή όπως κάνει η Ζιμπάμπουε σήμερα).
  • Όταν συνδέεται ένα νόμισμα είτε με κάποιο άλλο «σκληρό» είτε με τον χρυσό (άμεσα ή έμμεσα) απεμπολείται η δυνατότητα της υποτίμησης του. Έτσι λοιπόν απομένει ως επιλογή μόνο η «εσωτερική υποτίμηση» κατά την οποία οι μισθοί μειώνονται σε ονομαστική βάση προκειμένου με τον τρόπο αυτό να επιτευχθεί μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα. Στην ουσία ούτε η υποτίμηση βοηθά πολύ όταν η χώρα είναι εξαρτημένη σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές για «είδη πρώτης ανάγκης» ή πρώτες ύλες. Επίσης αν και όταν επιλέγεται η υποτίμηση πρέπει -σύμφωνα με τους οικονομολόγους- να συνοδεύεται και από μέτρα απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας (αλλά και γενικότερη άρση των όποιων περιορισμών υπάρχουν στην κυκλοφορία κεφαλαίων και τις επενδύσεις).

Τα επόμενα δύο σημεία μας δίνουν μια εξήγηση της καλυτέρευσης της οικονομικής δραστηριότητας στα έτη 1933-1940. Η νομισματική πολιτική μείωσε μεν το κόστος δανεισμού αλλά ότι και να κατορθωνόταν μέσω της νομισματικής πολιτικής δεν θα είχε σημαντικό αντίκτυπο στα οικονομικά της Χώρας αν δεν συνοδευόταν από μείωση των εισαγωγών, υποκατάσταση των εισαγωγών από την εγχώρια παραγωγή και από την σύναψη συμφωνιών εμπορικών συμψηφισμών (κλήρινκ) με 20 χώρες.

Η μείωση των εισαγωγών ως έννοια δεν χρειάζεται ιδιαίτερη εξήγηση. Υποκατάσταση των εισαγωγών από την εγχώρια παραγωγή σημαίνει ότι αντί της κατανάλωσης εισαγομένων ειδών είχαμε την κατανάλωση αντίστοιχων ελληνικών. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για την προώθηση όχι μόνο της εγχώριας παραγωγής, αλλά και την απόκτηση εμπειρίας στην παραγωγή συγκεκριμένων ειδών όπως επίσης και στην δημιουργία νέων οικονομικών κλάδων. Φυσικά είναι λογικό σε πολλές αν όχι σε όλες τις περιπτώσεις η ποιότητα των εγχώριων προϊόντων να μην είναι ισάξια αυτής των εισαγόμενων (ειδικά στην αρχή). Αν όμως δοθεί λίγος χρόνος στους εγχώριους παραγωγούς αυτοί θα βελτιώσουν σταδιακά την ποιότητα τους επιτυγχάνοντας μεγαλύτερες τιμές. Την εποχή εκείνη ήταν εύκολη η επιβολή υψηλών δασμών στα εισαγόμενα είδη καθιστώντας τα στην πράξη είδη πολυτελείας προσιτά μόνον σε όσους είχαν πολύ υψηλά εισοδήματα. Με τον τρόπο αυτόν δινόταν κάποιου είδους προβάδισμα στα εγχώρια είδη. Φυσικά με την επιβολή υψηλών δασμών στα είδη που εισάγονταν η Χώρα μας ήταν εκτεθειμένη σε ανάλογα αντίποινα από τις χώρες που πλήττονταν από τους υψηλότερους δασμούς.

Για το κλήρινγκ έχουμε γράψει πολλές φορές (αναλυτικότερα ωστόσο εδώ). Αυτό που πρέπει να γνωρίζει κάποιος είναι πως με το σύστημα των εμπορικών συμψηφισμών κάθε χώρα πληρώνει τους δικούς της παραγωγούς και στο τέλος της χρονιάς γίνεται εκκαθάριση (συμψηφισμός) του υπολοίπου το οποίο «κλείνει» με ίσης αξίας εισαγωγές ειδών από την χώρα η οποία εμφανίζει υπέρ της την διαφορά αυτή (έχει εισάγει περισσότερα απ’ όσα έχει εξάγει).

Το τελευταίο σημείο υποδεικνύει μια «κρυφή» ιδιότητα του χρήματος την οποία με κάθε ευκαιρία αναδεικνύουμε (για περισσότερα και αναλυτικότερα βλέπε εδώ). Η «κρυφή» ιδιότητα του χρήματος είναι ότι αυτό δεν είναι μόνο μέσο συναλλαγής όπως θέλουν κάποιοι να μας πείσουν, αλλά είναι και εμπόρευμα («προϊόν» στην έκθεση). Συνεπώς εκτός της ονομαστικής του αξίας το χρήμα έχει και μια «εμπορευματική αξία» η οποία καθορίζεται από τον όγκο του ο οποίος είναι κάθε στιγμή σε κυκλοφορία. Έτσι όταν υπάρχει μεγάλος όγκος χρήματος δημιουργείται μεγάλος πληθωρισμός (άνοδος των τιμών) μειώνοντας έτσι την αγοραστική του δύναμη. Το ακριβώς ανάποδο φαινόμενο (θεωρητικά) θα έπρεπε να παρατηρείται σε περιόδους με αρνητικό πληθωρισμό (αποπληθωρισμός). Παρότι λοιπόν τόσο στην Κατοχή όσο και μετά η Χρυσή Λίρα ήταν το βασικό νόμισμα με το οποίο υπολογίζονταν όλες οι σημαντικές συναλλαγές (αγοραπωλησίες, προίκες κ.α.) η επιτροπή που συνέταξε την έκθεση έπρεπε να μην την λάβει υπόψη της για τον καθορισμό του ύψους των ελληνικών απαιτήσεων γιατί δεν υπήρχαν αξιόπιστα (επίσημα, κρατικά) στατιστικά στοιχεία για την τιμή της (όπως για παράδειγμα υπάρχουν τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων).

«ΜΙΑ ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩ».

Το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε με το «Έθνος της Κυριακής» και είναι των εκδόσεων ΠΟΤΑΜΟΣ και είναι το πρώτο βιβλίο της σειράς ΑΠΕΝΑΝΤΙ/ΟΧΘΗ. Υπογράφεται από τους Τζέιμς Γκαλμπρέιθ, Στιούαρτ Χόλλαντ και τον Υπουργό Οικονομικών (τουλάχιστον όταν γραφόταν το κείμενο) Γιάνη Βαρουφάκη.

Ο Τζέιμς Γκαλμπρέιθ είναι ο γιός του Κένεθ Γκαλμπρέιθ ο οποίος ήταν καθηγητής του Α. Παπανδρέου. Ο Στιούαρτ Χόλλαντ είναι Βρεττανός πολιτικός ο οποίος ανήκει στο Εργατικό Κόμμα. Συμμετείχε ουσιαστικά στις διεργασίες της δεκαετίας του ’80 σχετικά με την διαμόρφωση των οικονομικών θεσμών της τότε Ε.Ο.Κ. (νυν Ε.Ε.). (Σημειώνουμε ότι δεν κατέστη δυνατόν να βρεθούν βιογραφικά τους στα ελληνικά τα οποία να περιέχουν τ’ αναγκαία στοιχεία για να κατανοήσετε πλήρως την διαδρομή τους). Ο τρίτος συγγραφέας είναι ο «δικός μας» Γιάνης Βαρουφάκης.

Σύμφωνα με τον τίτλο του βιβλίου οι συγγραφείς φιλοδοξούσαν να παράσχουν μια «μετριοπαθή πρόταση για την επίλυση της κρίσης του Ευρώ» η οποία συνίσταται από τέσσερα μέτρα. Κάποιος που θ’ αφιέρωνε ένα δίωρο για να διαβάσει το βιβλιαράκι αυτό ενδεχομένως ν’ απογοητευόταν από την «μετριοπαθή» αυτή πρόταση η οποία θυμίζει περισσότερο την αγωνιώδη προσπάθεια κάποιων στελεχών των Βρυξελλών να δώσουν παράταση ζωής σε πρακτικές που έχουν αποτύχει αναβάλλοντας για το απώτερο μέλλον την οριστική λύση. Η «μετριοπαθής πρόταση» είναι δομημένη στα πρότυπα της Ε.Ε. όπου η αδυναμία να γείρει η πλάστιγγα ξεκάθαρα προς τη μία ή την άλλη πλευρά οδηγεί σε συμβιβαστικές αποφάσεις οι οποίες δεν επιτυγχάνουν τίποτα ουσιαστικό όταν εφαρμόζονται στην πράξη. Η αδυναμία της λήψης μιάς ξεκάθαρης απόφασης είναι προϊόν του διαφορετικού επιπέδου οικονομικής ανάπτυξης (και άρα του διαφορετικού τύπου αναγκών) των κρατών-μελών της.  

Το πρώτο ενδιαφέρον σημείο (και ίσως την μοναδική συνεισφορά των τριών συγγραφέων) βρίσκεται στην υποσημείωση της σελίδας 35 (βλέπε εδώ). Οι συγγραφείς θεωρούν πως ο όρος «φαινόμενο ντόμινο» είναι λάθος γιατί υποδηλώνει πως τα οικονομικά προβλήματα των κρατών-μελών οφείλονται στα οικονομικά προβλήματα των υπολοίπων τα οποία συμπαρασύρουν και τους υπόλοιπους. Προτείνουν αντί του όρου «φαινόμενο ντόμινο» να χρησιμοποιείται ο όρος «φαινόμενο ποπ-κόρν» με τον οποίο υπονοείται ότι ακόμα και αν το πιο αδύνατο κράτος-μέλος δεν ήταν στην Ευρωζώνη και πάλι τα υπόλοιπα κράτη-μέλη θ’ αντιμετώπιζαν μεγάλα οικονομικά προβλήματα.

Στη σελίδα 40 στην 1η παράγραφο (βλέπε εδώ) διαβάζουμε ότι το κοινό νόμισμα επέτρεψε η ανισορροπία μεταξύ των κρατών-μελών να παραμείνει αόρατη εξαιτίας της ροής κεφαλαίων από τις ανεπτυγμένες χώρες στις λιγότερο ανεπτυγμένες (κυρίως του Νότου). Η αιτία αυτής της ροής κεφαλαίων ήταν τα υψηλότερα επιτόκια που εξασφάλιζαν οι κεφαλαιούχοι του Βορά για τα χρήματα τους στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου.

Πράγματι το Ευρώ έκρυψε την διαφορά του επιπέδου ανάπτυξης των κρατών-μελών αναμεταξύ τους (όπως και περιοχών της ίδιας χώρας π.χ. Ήπειρος σε σχέση με την Αττική). Έτσι παρά την χρήση του κοινού νομίσματος ο Έλληνας χρειάζεται όπως και πριν τον διπλάσιο χρόνο δουλειάς από τον Γερμανό για ν’ αγοράσει ένα χάμπουργκερ. Το Ευρώ εξασφάλιζε πρόσβαση των φτωχότερων κρατών-μελών σε φθηνότερο από πριν δανεισμό ο οποίος τροφοδοτούσε την κατανάλωση των πολιτών τους, οι οποίοι κατανάλωναν όλο και περισσότερο εισαγόμενα είδη (των χωρών που δάνειζαν κεφάλαια στην δική τους). Εξαιτίας της ανισορροπίας στο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης των κρατών-μελών η διαφορά των επιτοκίων δανεισμού των φτωχότερων σε σχέση με των πλουσιότερων ήταν από μόνη της κίνητρο για την μεταφορά τους στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια. Αυτό όμως συνέβαινε ανέκαθεν και δεν σχετίζεται με το Ευρώ (το οποίο διευκόλυνε μεν αλλά δεν καθόρισε την εξέλιξη) καθότι το μόνο κριτήριο για τους τραπεζίτες είναι η διαφορά των επιτοκίων, δηλαδή τα «περιθώρια κέρδους» τους.

Στη σελίδα 70 στην 1η παράγραφο περιγράφεται (βλέπε εδώ) ο τρόπος χρηματοδότησης του τρίτου (από τέσσερα) μέτρου της «μετριοπαθούς πρότασης». Η χρηματοδότηση θα προέλθει από ομόλογα που θα εκδώσουν η Ευρωπαϊκή Τράπεζα ΕΠενδύσεων (Ε.Τ.ΕΠ.) και το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Ταμείο (Ε.Ε.Τ.) με την αρωγή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Ε.Κ.Τ.).

Το τρίτο από τα τέσσερα συνολικά μέτρα αφορά την χρηματοδότηση μεγάλων έργων σ’ όλη την Ευρώπη. Η χρηματοδότηση (η οποία περιγράφεται αναλυτικότερα στις πριν και μετά σελίδες) θα προέλθει από τα «λιμνάζοντα» (γιατί δεν βρίσκουν «επενδυτικές ευκαιρίες») ιδιωτικά κεφάλαια τα οποία θ’ αγοράσουν τα ομόλογα των Ε.Τ.ΕΠ. και Ε.Ε.Τ. τα οποία είτε θα εγγυηθεί η Ε.Κ.Τ. είτε θα τ’ αγοράσει η ίδια με λεφτά που θα βρεί από την έκδοση (πώληση) δικών της ομολόγων! Με τον τρόπο αυτόν (και όχι μόνον) θα ξεπεραστεί -σύμφωνα με τους συγγραφείς- η κρίση του Ευρώ.

Αυτό που φαίνεται να παραγνωρίζουν (σκόπιμα;) οι συγγραφείς είναι ότι τα μεγάλα έργα δεν πρόκειται να προσφέρουν μακροχρόνια αναθέρμανση της οικονομικής δραστηριότητας. Από τα έργα θα ωφεληθούν οι εργολάβοι και όσοι θα δουλέψουν σ’ αυτά όπως επίσης και οι εταιρείες οικοδομικών υλικών και κατασκευών. Προκειμένου να ωφεληθεί και η υπόλοιπη κοινωνία θα πρέπει εξαιτίας της κατασκευής τους να υπάρξει τέτοια διευκόλυνση του εμπορίου και των μετακινήσεων (μείωση κόστους μεταφοράς κυρίως) που να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση του εμπορίου και σε νέες θέσεις εργασίας κ.ο.κ. Αν δεν υπάρχουν παραγγελίες που θα πρέπει να εκτελεστούν δεν υπάρχει λόγος για νέα μεγάλα έργα (τα οποία άλλωστε πάντα ακολουθούν την αύξηση του εμπορίου. Σπανίως φτιάχνεται πρώτα η καινούρια Εθνική Οδός και μετά αυξάνονται οι εμπορικές μεταφορές τόσο που να δικαιολογούν την κατασκευή της). Αν ωστόσο το ζήτημα είναι τα «λιμνάζοντα κεφάλαια» να βρούν «διέξοδο» («επενδυτικές ευκαιρίες») τότε αυτή το «μέτρο» είναι ότι πρέπει.

Η σελίδα 80 έχει το πιο ενδιαφέρον από τα δυο σημεία για τα οποία θ’ άξιζε κανείς να διαβάσει αυτό το βιβλιαράκι. Στη σελίδα αυτή (βλέπε εδώ) αναφέρεται το λογιστικό σύστημα της Ε.Κ.Τ. TARGET 2 (αναβάθμιση του TARGET). Για το σύστημα αυτό (βλέπε εδώ & εδώ). Για όσους δυσκολεύονται με τ’ Αγγλικά θα περιγράψουμε συνοπτικά τη λειτουργία του συστήματος αυτού.

Το TARGET 2 είναι ένα λογιστικό σύστημα για την εκκαθάριση των συναλλαγών μεταξύ επιχειρήσεων που ανήκουν σε άλλο κράτος-μέλος σε πραγματικό χρόνο. Αναπτύχθηκε από την Ε.Κ.Τ. και χρησιμοποιείται αποκλειστικά από τις Κεντρικές Τράπεζες των κρατών-μελών. Η λογική ύπαρξης αυτού του λογιστικού συστήματος είναι ότι η εκτέλεση όλων των εμβασμάτων μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικών κρατών γίνονται μόνο μέσω της Κεντρικής Τράπεζας κάθε χώρας.

Για παράδειγμα όταν αγοράζεται με μετρητά (που προέρχονται από δάνειο) γερμανικό αυτοκίνητο από Έλληνα καταναλωτή η αντιπροσωπεία (αφού αφαιρέσει την προμήθεια της) πληρώνει με τη σειρά της τον εισαγωγέα ο οποίος (αφού αφαιρέσει τα αναλογούντα έξοδα και την προμήθεια του) εμβάζει τα υπόλοιπα λεφτά μέσω της Τράπεζας της Ελλάδος στην Γερμανία και ειδικότερα στην BUNDESBANK. Αυτή με τη σειρά της δημιουργεί πίστωση στ’ όνομα της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Καθ’ όλη τη συναλλαγή, η οποία είναι αποκλειστικά λογιστική, δεν υπήρξε φυσική μεταφορά χρημάτων από την Ελλάδα στην Γερμανία. Στο τέλος της χρονιάς θα υπάρξει εκκαθάριση του λογαριασμού μεταξύ των δυο Κεντρικών Τραπεζών και θα υπολογιστούν τόκοι σαν να επρόκειτο για δάνειο της μιας στην άλλη τράπεζα. Η τράπεζα η οποία λαμβάνει τους τόκους π.χ. η BUNDESBANK τους πιστώνει στον λογαριασμό της Γερμανικής κυβέρνησης που τηρεί η ίδια. Έτσι έχουμε μια μεταβίβαση πλούτου από την Ελλάδα στην Γερμανία για την οποία μάλιστα η Ελλάδα πλήρωσε και τόκους.            

Το δεύτερο πιο ενδιαφέρον σημείο (από τα δυο) για το οποίο θ’ άξιζε η ανάγνωση αυτού του «βιβλίου τσέπης» εντοπίζεται στη σελίδα 91. Εκεί στην 4η και 5η σειρά της σελίδας (βλέπε εδώ) διαβάζουμε επί λέξη:

«Οι φορολογούμενοι των πλεονασματικών χωρών δεν έχουν κανένα λόγο να πληρώσουν για την επίλυση της κρίσης».              

Προτού συμφωνήσουμε με την άποψη αυτή ή την αναθεματίσουμε πρέπει να την εξετάσουμε λίγο παραπάνω. Σύμφωνα με τους συγγραφείς η παρούσα κρίση του Ευρώ είναι μεν απότοκη της αντίστοιχης Παγκόσμιας, αλλά πήρε τις διαστάσεις που έχει σήμερα επειδή υπάρχει μόνο κατ’ όνομα τραπεζική ένωση και γιατί μια από τις βασικές αρχές της Συνθήκης του Μάαστριχτ είναι ο διαχωρισμός των χρεών, δηλαδή κάθε χώρα είναι πλήρως υπεύθυνη για τα δικά της χρέη. Αυτός όμως ο διαχωρισμός δεν βοηθά από τη στιγμή που υπάρχει κοινό νόμισμα.

Τι σημαίνει όμως ότι υπάρχουν πλεονασματικές και ελλειμματικές χώρες; Η οικονομία (οικονομική δραστηριότητα) είτε σε επίπεδο επιχειρήσεων είτε σε επίπεδο χωρών είναι ένα «παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος». Αυτό θα όφειλε να το γνωρίζει ο Γ. Βαρουφάκης καθότι είναι ειδικός της Θεωρίας Παιγνίων. «Παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος» (zerosumgame) είναι αυτό στο οποίο το κέρδος του ενός είναι η χασούρα του άλλου. Συνεπώς όπως είναι κατανοητό το γερμανικό πλεόνασμα προέρχεται από τις πολεμικές επανορθώσεις που δεν πλήρωσαν, από τις εξαγωγές τους και από τις αποδόσεις των κεφαλαίων τους στο εξωτερικό. Αντίστοιχα οι πελάτες τους (αυτοί που εισήγαγαν τα γερμανικά προϊόντα) είναι ελλειμματικοί καθένας τους κατά το ποσό των εμπορικών συναλλαγών του με την Γερμανία. Βέβαια πλεονασματική χώρα δεν σημαίνει και πλούσιοι πολίτες (κάθε άλλο μάλιστα), ούτε και στις ελλειμματικές χώρες είναι άλλωστε όλοι τους φτωχοί.

Άρα η χρηματοδότηση (και μάλιστα θα έπρεπε να είναι άτοκη) των ελλειμματικών από τα πλεονασματικά κράτη θα έπρεπε να είναι το πρώτιστο μέλημα για τα δεύτερα, καθώς δίνοντας χρήματα τώρα χρηματοδοτούν την μελλοντική κατανάλωση των δικών τους προϊόντων από τους πολίτες-καταναλωτές των ελλειμματικών χωρών (η οποία κατανάλωση δίνει δουλειά στους εργαζόμενους όλων των εθνικοτήτων για τις γερμανικές επιχειρήσεις).

Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση των σημείων που θεώρησα άξια λόγου πρέπει να κάνω μόνο ένα σχόλιο. Το σχόλιο αυτό αφορά την «ΜΙΑ ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩ».

Η εφαρμογή των τεσσάρων μέτρων που προτείνουν οι τρείς συγγραφείς δεν πρόκειται να επιλύσει κανένα ουσιαστικό ζήτημα. Η πρόταση τους δεν αντιμετωπίζει (ούτε καν θίγει) το ζήτημα του ελέγχου της οικονομικής δραστηριότητας (της λήψης δηλαδή των απαραίτητων κάθε φορά μέτρων) από τα κράτη τα οποία έχουν εκχωρήσει από την δεκαετία του ’70 τον έλεγχο της οικονομίας στους ειδικούς (οικονομολόγους/τραπεζίτες). Από το ’70 ως σήμερα η σχέση μεταξύ κρατών και οικονομολόγων/τραπεζιτών ήταν κάθε άλλο παρά ετεροβαρής. Οι οικονομολόγοι/τραπεζίτες κράταγαν τα κέρδη για τους εαυτούς τους, ενώ απαιτούσαν από το κράτος (δηλαδή τους φορολογούμενους) να πληρώνουν κάθε φορά τον λογαριασμό για την διάσωση τους.

Δεδομένου ότι οι κρίσεις δεν μπορούν ν’ αποφευχθούν το μόνο που μπορεί να γίνει είναι να υπάρξουν παγκόσμιοι μηχανισμοί οι οποίοι ν’ αποτρέπουν την εξέλιξη των κρίσεων σε υφέσεις όπως η σημερινή. Για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει να υπάρχει ενότητα στην απόφαση και τις δράσεις κάτι το οποίο σημαίνει ότι η παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα θεωρείται ενιαία και εφ’ όσον όπως είπαμε παραπάνω η οικονομία είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος η Γερμανία οφείλει να ενδιαφέρεται για την οικονομική κατάσταση της Ζιμπάμπουε γιατί όπως αποδείχθηκε μετά την Παγκόσμια Οικονομική Κρίση του 2007 οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ τραπεζών και μεγάλων επιχειρήσεων είναι τόσες και τόσο πολύπλοκες που ακόμη και αν επιχειρήσεις να περιχαρακωθείς δεν μπορείς να προφυλαχθείς αποτελεσματικά.

Συνεπώς κάθε κείμενο-πρόταση που δεν προτείνει την ανάκτηση από τα κράτη του πραγματικού ελέγχου στην οικονομία δεν αποτελεί λύση˙ το πολύ να «δίνει μια ανάσα» για κάποια χρόνια δημιουργώντας τις συνθήκες για το ξέσπασμα μιας νέας κρίσης στο (όχι πολύ μακρινό) μέλλον.

 

Υ.Γ. Οι κρίσεις δημιουργούνται εξαιτίας ανεπαρκειών και ελλείψεων οι οποίες οφείλονται στο γεγονός ότι παίρνουμε κάθε μέρα τις αποφάσεις μας όχι πάντα με βάση το διαθέσιμο εισόδημα μας αλλά εκείνο που εκτιμάμε ότι θα έχουμε τον επόμενο μήνα ή χρόνο. Αν για παράδειγμα έχουμε ένα κομπόδεμα και τα δάνεια είναι φθηνά μπορεί ν’ αποφασίσουμε ν’ αγοράσουμε ένα διαμέρισμα για να ζούμε από το ενοίκιο που θα παίρνουμε γι’ αυτό. Στην περίπτωση που το πράξουν και άλλοι αυτό κάποια στιγμή οι διαθέσιμες προς ενοικίαση κατοικίες θα είναι περισσότερες από τους διαθέσιμους ενοικιαστές οδηγώντας τα ενοίκια αρχικά σε πτώση και στη συνέχεια την αγορά σε κρίση. Τελικά οι ιδιοκτήτες κατοικιών θα δουν το εισόδημα τους να μειώνεται και το επίπεδο διαβίωσης τους να πλήττεται ανάλογα. Αναλόγως της διαχείρισης και των εισοδημάτων τους κάποιοι θα επιβιώσουν της κρίσης και κάποιοι όχι. Αν αυτό το μεγεθύνετε σε επίπεδο κρατών έχετε μια απλή (αλλά όχι και πρόχειρη) εξήγηση της σημερινής κατάστασης.    

 

23 Μάρτη 2015
παρατηρητής 1.

Διαβάστηκε 2443 φορές
 
 
   
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Παρατηρητηρίου ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΑΜΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ Γ.Λ.Κ. ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΕΠΑΝΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΤΟΧΙΚΟ ΔΑΝΕΙΟ.