Οι Έλληνες (ειδικά οι μορφωμένοι) αν και είχαν απόλυτη αίσθηση της Εθνότητας τους (άρα και των διαφορών τους από τους Τούρκους) ΔΕΝ είχαν ωστόσο και πολύ όρεξη να ξεσηκωθούν εναντίον τους. Το επώδυνο πάθημα τους κατά τα «Ορλωφικά» (Φλεβάρης 1770 – Ιούνης 1771) όταν ξεσηκώθηκαν περιμένοντας την υπεσχεμένη υποστήριξη της Ρωσίας (που βρισκόταν σε πόλεμο με την Τουρκία) αλλά τελικά αφέθηκαν μονάχοι τους απέναντι στην εκδικητική μανία των Τούρκων ήταν σοβαρός ανασχετικός παράγοντας. Οι «Φιλικοί» και όσοι ήθελαν να δουν το Γένος (Έθνος) μας να ξεσηκώνεται έπρεπε εκτός από το ψέμα της υποστήριξης της Επανάστασης από την Ρωσία (στην οποία υποστήριξη παρέπεμπε ο Υψηλάντης) να πείσουν τους παπάδες και τους Προεστούς ότι τούτη τη φορά η υποστήριξη ήταν αληθινή και όχι «τζούφια» όπως 50 χρόνια πριν.
Στο κάτω-κάτω το ζήτημα ήταν να τεθεί η Επανάσταση σε κίνηση και όλα τα υπόλοιπα θα τα έβλεπαν στην πορεία. Θεωρούσαν πως αν η Επανάσταση εδραιωνόταν τότε και υποστήριξη απέξω θα έβρισκαν και θα επετύγχαναν την Εθνική απελευθέρωση. Ωστόσο, η κήρυξη ης Ελληνικής Επανάστασης έγινε σε μια «μαύρη περίοδο» που όλες οι «Μεγάλες Δυνάμεις» της εποχής είχαν ενωθεί ενάντια σε κάθε κίνημα αμφισβήτησης του status qvo. Προκειμένου να μην έλθουν μεταξύ τους σε ρήξη (όπως είχε γίνει όταν την Γαλλία κυβερνούσε ο Μ. Ναπολέων) είχαν αποφασίσει να κρατήσουν σταθερά και με κάθε κόστος τα εδάφη που καθεμιά τους κατείχε. Αυτή την ισορροπία δυνάμεων απειλούσε μόνο η κατάσταση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μετά την παγίωση και την αναγνώριση της Ρωσικής ηγεμονίας και κυριαρχίας στις παρα-Δουνάβιες ηγεμονίες κάθε άλλη αλλαγή απειλούσε τις μεταξύ τους σχέσεις, καθώς θα γινόταν προς όφελος μόνο της μιας τους και σε βάρος όλων των υπολοίπων.
Στην ουσία οι Άγγλοι (κυρίως) οι οποίοι ήταν πολύ μακριά και μπορούσαν να στηρίζονται μόνο στην ναυτική τους παρουσία στην περιοχή φοβόνταν τους Ρώσους που ήταν τόσο κοντά ώστε να μπορούν άμεσα να εκμεταλλευτούν την κατάσταση. Οι Γάλλοι μετά την οριστική πτώση του Μ. Ναπολέοντα προσπαθούσαν να παραμείνουν μια «υπολογίσιμη δύναμη». Τέλος οι Αυστριακοί αν και είχαν ήδη εκπληρώσει τις επιδιώξεις τους σε βάρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ωστόσο δεν ήθελαν την κατάρρευση της εξαιτίας των επιπτώσεων που αυτή θα είχε στις κτήσεις τους στα Βαλκάνια. Στο πλαίσιο αυτό ακόμα χειρότερη από μια Εθνικο-Απελευθερωτική Επανάσταση ήταν μια «κοινωνική» (όπως στην Ισπανία και την σημερινή Ιταλία) γιατί θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανάλογες κινήσεις αμφισβήτησης του κοινωνικού status qvo εντός των «Μεγάλων Δυνάμεων».
Η Ελληνική Επανάσταση ΔΕΝ θα μπορούσε να είναι «κοινωνική» (όσο και αν το θέλουν κάποιοι) γιατί πρώτιστο μέλημα της ήταν η Εθνική απελευθέρωση και στη συνέχεια η αυτοδιοίκηση του νέου Έθνους-Κράτους από άτομα της ίδιας Γλώσσας και Θρησκείας. Μόνον αν και όταν αποτύγχανε αυτή η αυτοδιοίκηση και αναλόγως της οικονομικής προόδου (που είναι κατά τον Μάρξ απαραίτητη για την δημιουργία των Τάξεων και της «ταξικής συνείδησης») θα μπορούσε μια νέα εξέγερση να έχει «κοινωνικό περιεχόμενο». Προφανώς και κάθε «Τάξη» εκείνης της εποχής είχε τις δικές της επιδιώξεις τόσο κατά την διάρκεια όσο και μετά την επιτυχία της Επανάστασης. Αυτό, όμως, κάθε άλλο σημαίνει πως αυτή είχε όντως «κοινωνικά αιτήματα». Βασική επιδίωξη από τον απλό χωρικό (την πηγή της φορολογίας) ως τον παπά και τον Προεστό ήταν να δημιουργήσουν ένα νέο Έθνος–Κράτος στο οποίο η ζωή τους να μην κινδυνεύει κάθε στιγμή από την αυθαιρεσία ενός δυνάστη. Φυσικά και όλοι τους (εκτός από τον απλό χωρικό ο οποίος γνώριζε ότι δεν μπορεί) ήθελαν να κάνουν κουμάντο «την επόμενη μέρα».
Ο υποτιθέμενος «κοινωνικός» χαρακτήρας της Επανάστασης αποτελεί προβολή των επιθυμιών κάποιων με τον ίδιο τρόπο που η επίσημη ερμηνεία της άφησε εκτός τα μειονεκτήματα της φυλής μας που σχεδόν την οδήγησαν στην αποτυχία. Άφησε εκτός όλα όσα θα μπορούσαν ν’ αποτελέσουν χρήσιμα διδάγματα για το μέλλον (το παρόν) μας. Δημιούργησαν έτσι ένα εύπεπτο, ηρωικό μα καθόλου διδακτικό ανάγνωσμα για τους μαθητές όλων των βαθμίδων το οποίο τελικά είναι όχι μόνο ανωφελές μα και επιζήμιο αφού ΔΕΝ γίνεται να διδάσκεται η Ελληνική Επανάσταση σε περίληψη (αφήνοντας πολλές σημαντικές λεπτομέρειες της εκτός).
Πόσοι σήμερα για παράδειγμα ξέρουν ότι:
- Η Μαντώ Μαυρογένους πέθανε φτωχή επειδή εκτός της αγοράς και του εξοπλισμού δύο πλοίων πλήρωνε και τους μισθούς των πληρωμάτων τους;
- Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα πλήρωνε η ίδια τους μισθούς τόσο των πληρωμάτων των πλοίων της όσο και αριθμού στρατιωτών;
- Οι «οπλαρχηγοί» της Επανάστασης (πρώην «κλέφτες» και «αρματωλοί») ήταν αρχηγοί στρατιωτικών σωμάτων τα οποία ήταν μισθοδοτούμενα και τους μισθούς των οποίων είτε λάμβαναν από το πλιάτσικο είτε ζητούσαν από την «Κεντρική Διοίκηση» αλλιώς ΔΕΝ λάμβαναν μέρος στις επιχειρήσεις;
- Οι «οπλαρχηγοί» δήλωναν ότι είχαν περισσότερο στρατό απ’ όσο είχαν στην πραγματικότητα για να εισπράττουν περισσότερα από την «Κεντρική Διοίκηση» για την μισθοδοσία τους;
- Η Τρίπολη έπεσε όχι εξαιτίας της στρατιωτικής επιχείρησης (της πολιορκίας) αλλά επειδή οι Αρβανίτες (που υποτίθεται ότι την υπερασπίζονταν για λογαριασμό των Τούρκων) είχαν ανοίξει μια πόρτα για να βγουν εγκαταλείποντας τους πολιορκημένους με τις περιουσίες τους και σε συνεννόηση με τον Κολοκοτρώνη (τον οποίο θα πλήρωναν) να φύγουν μέσω του Ισθμού χωρίς να κινδυνέψουν; Ήταν τότε που το πλήθος των φτωχών το οποίο είχε μαζευτεί από τις γύρω περιοχές για το πλιάτσικο μπήκε μέσα και άρχισε την σφαγή.
- Ο δεύτερος ναυτικός αποκλεισμός του Μεσολογγίου μπορούσε να είχε «σπάσει» νωρίτερα, αλλά τα πληρώματα των πλοίων ΔΕΝ ξεκινούσαν αν δεν πληρώνονταν προκαταβολικά τους μισθούς τους για 3 μήνες;
- Κανένας από τους «οπλαρχηγούς» δεν ήθελε να γίνει αξιωματικός του «Τακτικού Στρατού» -ο οποίος όπως απέδειξε ο Ιμπραήμ της Αιγύπτου ήταν πλέον απαραίτητος μιας και οι ανεκπαίδευτοι στρατιωτικά Έλληνες δεν μπορούσαν να τα βάλουν με τον στρατό του- γιατί έτσι θα έχαναν καθένας τους τα πρωτεία και τον έλεγχο των χρημάτων που διαχειρίζονταν;
- Η απελευθέρωση συντελέστηκε ΜΟΝΟ ΜΕΤΑ την «Ναυμαχία του Ναβαρίνου» και την αποχώρηση των Αιγυπτίων από την Πελοππόνησο στην οποία οδήγησε η απόφαση κυρίως των Άγγλων και δευτερευόντως των Γάλλων και Ρώσων να δημιουργήσουν ένα μικρό και εύκολα ελεγχόμενο από αυτούς ανεξάρτητο Κράτος. Έτσι, οι Άγγλοι θα μπορούσαν είτε να διεκδικήσουν τα λεφτά των δύο δανείων του 1824 & 1826 είτε να τα χρησιμοποιήσουν ως μέσο πίεσης στο νέο Κράτος και ελέγχου του.
Τέτοιες λεπτομέρειες σε συνδυασμό με την «εξαφάνιση» των αιτίων των δύο εμφυλίων μεταβάλουν την Ελληνική Επανάσταση σε «ανωφελές διήγημα». Επιπλέον, η ωραιοποίηση του ρόλου των «οπλαρχηγών» τόσο από «Αριστερούς» όσο και από «Δεξιούς» έναντι ειδικά των Προεστών είναι από ιστορικής σκοπιάς αδικαιολόγητη. Τους Δεξιούς τους βολεύει γιατί παραπέμπει «στην Πολεμική Αρετή των Ελλήνων» της Αρχαιότητας. Μόνο που σε αντίθεση με τους «Αριστερούς» οι «Δεξιοί» βάζουν πλάι στους «οπλαρχηγούς» και τον «κλήρο» προσπαθώντας να πατήσουν και στις δύο βάρκες (από τη μια στην Αρχαιότητα και από την άλλη στον Χριστιανισμό).
Οι «Αριστεροί» από την άλλη ωραιοποίησαν τους «οπλαρχηγούς» γιατί μετά την Επανάσταση βρέθηκαν στο περιθώριο αποτυγχάνοντας να ελέγξουν τις εξελίξεις, τόσο γιατί από πολιτική δεν σκάμπαζαν γρι όσο και λόγω των προσωπικών αντιπαλοτήτων και της φιλαρχίας τους. Όσο «λαϊκή» και να ήταν η καταγωγή τους σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε πως στην καλύτερη περίπτωση θεωρούσαν τους εαυτούς τους «επαγγελματίες πολεμιστές» μια ιδιότητα που καμιά φορά μεταβιβαζόταν από γενιά σε γενιά και «βοσκούς» του «κοπαδιού» των απλών χωρικών οι οποίοι τους φοβόνταν και τους υπολείπονταν. Για τους «Αριστερούς» η ωραιοποίηση των «οπλαρχηγών» -σε συνδυασμό με το «κοινωνικό περιεχόμενο» της Επανάστασης- ήταν «μονόδρομος» όχι μόνο επειδή έτσι δικαιολογούσαν την από μέρους τους ένοπλη εξέγερση για την κατάληψη της εξουσίας (την οποία εμφάνιζαν ως «συνέχεια της Επανάστασης»), αλλά και γιατί σε σχέση με τους Προεστούς (πηγή της καταπίεσης του λαού) οι «οπλαρχηγοί» έμειναν εκτός του «συστήματος» και γενικώς κακόπαθαν.
Τα μηνύματα των κομμάτων για τη σημερινή ημέρα αποτελούν στην καλύτερη περίπτωση την προβολή όσων κάθε κόμμα θα ήθελε να ισχύουν. Στην χειρότερη περίπτωση είναι μια κατά περίπτωση μεγαλύτερη ή μικρότερη παραχάραξη της Ιστορίας. Αυτό που έχει νόημα να γνωρίζουμε για την Επανάσταση του 1821 είναι ότι αυτή ήταν το προϊόν ενός απαίδευτου στην πλειοψηφία του Έθνους το οποίο με όλες τις διαιρέσεις και τις αντιφάσεις του διεκδίκησε την Εθνική του Απελευθέρωση και τίποτα περισσότερο.
Όλα τα υπόλοιπα (μαζί και τα «κοινωνικά αιτήματα») έμεναν ν’ αντιμετωπιστούν στη συνέχεια και αφού το Έθνος διαμόρφωνε τους θεσμούς της διακυβέρνησης του. Ακόμη και τότε τα «κοινωνικά αιτήματα» θα παρέμεναν στη σφαίρα της φαντασίας κάποιων μιας και για να υπάρξουν προϋποθέτουν την ύπαρξη μεγάλης έκτασης μισθωτής εργασίας είτε ως υπαλλήλων (κύρια κρατικών εκείνη την περίοδο) είτε ως εργατών σε βιοτεχνίες και μικρού μεγέθους βιομηχανίες (που θα αργούσαν ακόμη αρκετά). Τουλάχιστον θα πρέπει τώρα να είναι καθαρό και κοινά αποδεκτό ότι αφού τα «κοινωνικά αιτήματα» έπονται της Εθνικής Απελευθέρωσης και προϋποθέτουν μια «ανώτερης μορφής» οικονομική οργάνωση, ότι η Επανάσταση του 1821 ήταν αποκλειστικά Εθνική-Απελευθερωτική. Όλα τα υπόλοιπα συμβάντα εκείνης της περιόδου είναι κατά μεγάλο μέρος δεκτικά σε διαφορετικές ερμηνείες αναλόγως της πολιτικής μας τοποθέτησης.
Έτσι, για μια διαφορετική «τιμή» στη σημερινή επέτειο επέλεξα να κλείσω το κείμενο με τις φωτογραφίες νομισμάτων της περιόδου της Επανάστασης από το Βασίλειο της Σαρδηνίας, την Ρωσία και την Αγγλία και τα Ισπανικά 8 Ρεάλια με κάποια από τα οποία (μαζί και με τα Οθωμανικά) συναλλάσσονταν οι Έλληνες. Αν και τα νομίσματα του Καποδίστρια είναι μεταγενέστερα, ωστόσο, κάποια εξαιρετικά δείγματα τους πιστεύω ότι είναι ότι πρέπει για την περίσταση.
- 1 σεντ Βασιλείου Σαρδηνίας 1826
- 3 σεντ Βασιλείου Σαρδηνίας 1826
- 5 σεντ Βασιλείου Σαρδηνίας 1826
- 5 Λίρες Βασιλείου Σαρδηνίας 1828
- 2 καπίκια Ρωσίας 1821
- 5 καπίκια Ρωσίας 1821
- 10 καπίκια Ρωσίας 1824
- 20 καπίκια Ρωσίας 1821
- 1 κορώνα Αγγλίας 1821
- 8 Ρεάλια Ισπανίας 1821
- 5 λεπτά 1828
- 10 λεπτά 1830
- 10 λεπτά 1831
- 20 λεπτά 1831
- 1 Φοίνικας 1828
25 Μάρτη 2021
«πουθενάς 1».
