Το τελευταίο διάστημα γίνεται πολύς λόγος για τον «πολυ-πολισμό», δηλαδή για την ύπαρξη και λειτουργία παραπάνω του ενός πόλων ισχύος. Υποτίθεται πως με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί η ισχύς των Η.Π.Α. Η προβολή της ισχύος γίνεται μέσω της στρατιωτικής παρουσίας, η οποία χρειάζεται πακτωλούς χρημάτων τόσο για να δημιουργηθεί όσο και για να συντηρηθεί. Έτσι προκειμένου ν’ αμφισβητηθεί η ηγεμονία των Η.Π.Α. οι χώρες που έχουν το μεγαλύτερο συμφέρον να το κάνουν (Ρωσία και Κίνα) ξεκίνησαν τον οικονομικό συνασπισμό που σήμερα μας είναι γνωστός ως BRICS (Brasil, Russia, India, China, South Africa). Ωστόσο, εντός του συγκεκριμένου οικονομικού συνασπισμού δεν υπάρχει κοινότητα συμφερόντων:
- Κίνα και Ινδία μάχονται τόσο για τον έλεγχο των νερών των Ιμαλαΐων (με την Κίνα να επικρατεί ως τώρα) όσο και τον έλεγχο του Ινδικού Ωκεανού. Στο πλαίσιο αυτό η Ινδία έχει ανάγκη τόσο τις θερμές σχέσεις με τη Ρωσία (της οποίας μέχρι τώρα ήταν από τους μεγαλύτερους πελάτες στην αγορά όπλων) όσο και από αντίστοιχα ζεστές σχέσεις με τις Η.Π.Α. (των οποίων το ναυτικό μαζί με αυτό των Ιαπωνίας, Βρετανίας, Νέας Ζηλανδίας και Αυστραλίας έχει μόνιμη παρουσία στην περιοχή.
- Κίνα και Ρωσία έχουν από παλιά εδαφικές διαφορές. Η Κίνα διεισδύει μέσω της μετανάστευσης και των «επενδύσεων» στις τυπικά Ρωσικές περιοχές κατά μήκος των συνόρων τους και τώρα που η Μόσχα πολεμά το Κίεβο το πάνω χέρι στη μεταξύ τους οικονομική σχέση το έχει το Πεκίνο.
- Η Ινδία με τη Ρωσία είναι πολύ κοντά και θα συνεχίσουν να είναι για όσο έχει να κερδίσει κάτι από τη σχέση αυτή. Όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται τόσο αδυνατίζει η ισχύς της Ρωσίας και κατά συνέπεια τόσο λιγότερο χρήσιμη καθίσταται στην Ινδία.
Προφανώς οι Η.Π.Α. δεν θ’ αφήσουν εύκολα την πρωτοκαθεδρία. Ήδη, έχουν αρχίσει να μεταφέρουν εκτός Κίνας την παραγωγή προϊόντων υψηλής τεχνολογίας προετοιμάζοντας την «επόμενη μέρα». Από την άλλη σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας της Κίνας 1 στις 5 θέσεις εργασίας αφορά εξαγωγές στις Η.Π.Α., οπότε η Κίνα δεν μπορεί να τραβήξει το σκοινί στ’ άκρα. Στο κάτω-κάτω στη σχέση εξαγωγέα-εισαγωγέα ή αν προτιμάτε πωλητή-αγοραστή ο αγοραστής (δηλαδή οι Η.Π.Α.) είναι πιο σημαντικός.
Η είδηση ενός ακόμα οικονομικού συνασπισμού θα έπρεπε να είναι μάλλον αναμενόμενη. Στο κάτω-κάτω για «πολυ-πολικό» κόσμο δεν γίνεται λόγος; Ο νέος συνασπισμός ονομάζεται VIPS από τα ονόματα των Vietnam, India, Philippines, Saudi Arabia). Η παρουσία της Ινδίας λόγω της εύθραυστης σχέσης με την Κίνα και την ολοένα αυξανόμενη αδυναμία της Ρωσίας να την βοηθήσει είναι όχι μόνο λογική, αλλά και αυτονόητη. Ο παλιός εχθρός (Βιετνάμ) γίνεται πλέον ένας χρήσιμος και σημαντικός οικονομικός σύμμαχος. Οι Φιλιππίνες βρίσκονται από τις αρχές του 20ου αιώνα στο άρμα των Η.Π.Α. Όσο για τη Σαουδική Αραβία η σχέση της με τις Η.Π.Α. είναι από παλιά πολύ στενή αφού αποτελούσε για δεκαετίες τον μεγαλύτερο προμηθευτή πετρελαίου.
Ο αγώνας είτε για την διατήρηση του status qvo είτε για την αλλαγή του θα είναι μακρύς και πολυεπίπεδος. Οι αναλύσεις που διαβάζετε (και θα διαβάζετε στο μέλλον) επηρεάζονται από την οπτική του αναλυτή, ο οποίος συχνά πέφτει θύμα λανθασμένων (αλλά μακρά εδραιωμένων) πεποιθήσεων. Για παράδειγμα ο αναλυτής-αρθρογράφος του άρθρου για τους VIPS σχολιάζει ότι η Σαουδική Αραβία με την απόφαση της να μειώσει την παραγωγή της οδηγώντας σε αύξηση την τιμή του πετρελαίου εξυπηρετεί με τον τρόπο αυτό τη Ρωσία.
Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι έτσι ακριβώς. Η βιομηχανία εξόρυξης πετρελαίου στη Σαουδική Αραβία οργανώθηκε από τις Η.Π.Α. και λειτούργησε υπό τον έλεγχο τους μέχρι το 1980 όταν και την πούλησαν στη Σαουδική Αραβία. Λίγα χρόνια μετά η ARAMCO άρχισε ν’ ανακοινώνει ολοένα και μεγαλύτερα αποθέματα από πεδία που ήδη λειτουργούσαν για χρόνια. Πλέον, ολοένα και περισσότεροι έχουν αρχίσει να ψελλίζουν ότι το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας ψευδόταν. Η πεποίθηση αυτή ενισχύεται από τη βιασύνη της μετάβασης σε μια άλλου τύπου οικονομική ανάπτυξη μέχρι το 2030 (VISION 2030) που δεν θα βασίζεται στα έσοδα από το πετρέλαιο. Υπό αυτό το πρίσμα κάθε ευκαιρία μείωσης της παραγωγής και αύξησης της τιμής πώλησης δίνει λίγους μήνες ζωής στην ARAMCO κρατώντας την μπλόφα της για λίγο ακόμα στο τραπέζι.
Περισσότερο από το να πιστεύουμε ότι μας σερβίρει κάθε Μ.Μ.Ε. και κάθε αναλυτής πρέπει να χρησιμοποιούμε τη λογική μας και τον χάρτη για να βγάλουμε κάποια άκρη. Φυσικά, έχουμε την εύκολη επιλογή να πιστεύουμε ότι ταιριάζει με την πολιτική μας τοποθέτηση μέχρι οι εξελίξεις να μας επιβεβαιώσουν ή να μας διαψεύσουν.
14 Οκτώβρη 2023
«πουθενάς 1».
