Στα «δημόσια θεάματα» περιλαμβάνονται όσα διοργανώνονται από το κράτος αλλά και όσα χρειάζονται την κρατική άδεια για την πραγματοποίηση τους. Στην αρχαιότητα τα πράγματα ήταν μάλλον ξεκάθαρα. Υπήρχαν οι δημόσιες εκδηλώσεις προς τιμήν κάποιου θεού (οι οποίες περιλάμβαναν και λιτανεία του ξόανου ή αγάλματος του), όπως επίσης και οι αθλητικές διοργανώσεις και οι θεατρικοί και ποιητικοί αγώνες (όταν δεν γίνονταν στα πλαίσια θρησκευτικών εκδηλώσεων). Από κει και πέρα υπήρχαν (ειδικά στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία που ζούσε και ανέπνεε για τον πόλεμο) και οι «θρίαμβοι» οι οποίοι ήταν μεγαλειώδεις (πομπώδεις) στρατιωτικές παρελάσεις για τον εορτασμό μιας στρατιωτικής νίκης και οι οποίες απαιτούσαν κρατική άδεια.
Καθώς ο χαρακτήρας του κράτους με την υιοθέτηση του Χριστιανισμού ως κρατική θρησκεία μετεβλήθη σε θεοκρατικό (και θεοσεβούμενο) οι λιτανείες έγιναν συχνότερες και μάλιστα χρησιμοποιούνταν ως μέσο ανύψωσης του ηθικού των λαϊκών μαζών σε πολεμικές περιόδους, σε θεομηνίες (για να κατευναστεί η μανία του Θεού που τις έστειλε) και γενικά όποτε υπήρχε κίνδυνος. Με την συχνή χρήση των λιτανειών επιτυγχάνονταν δυο στόχοι. Από την μια υπογραμμιζόταν η ελέω Θεού ύπαρξη της πόλης ή του Βασιλείου/αυτοκρατορίας και από την άλλη θεραπευόταν η έλλειψη ετήσιων στρατιωτικών παρελάσεων προς τιμήν κάποιας σημαντικής νίκης.
Βέβαια κάθε τόσο η εξέλιξη των πραγμάτων αποδείκνυε πως ούτε με τις λιτανείες γινόταν δουλειά, αφού δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που πόλεις αλώθηκαν σε πείσμα των δοξολογιών και των λιτανειών. Στις περιπτώσεις αυτές προτιμούνταν μια από τις επόμενες ερμηνείες. Είτε ο Θεός ήταν πολύ τσαντισμένος (πάντα έφταιγε ένας «άθεος» ή «αιρετικός» ή «έκφυλος» Βασιλιάς/Αυτοκράτορας), είτε δοκίμαζε την πίστη τους σ’ Αυτόν. Βέβαια υπήρξαν και περιπτώσεις που η σωτηρία μιας πόλης ενώ έγινε από έναν συνδυασμό τύχης και αποφασιστικότητας αποδόθηκε έτσι κι’ αλλιώς στην θεϊκή παρέμβαση (βλέπε εδώ).
Στη σημερινή εποχή οι λιτανείες γίνονται μόνο όταν πανηγυρίζει ο Άγιος, ενώ έχουν καθιερωθεί και συγκεκριμένες ημερομηνίες στρατιωτικών παρελάσεων για κάθε κράτος που σέβεται τον εαυτό του εκτός από τις Η.Π.Α. (των οποίων ο στρατός είναι μονίμως απασχολημένος και δεν έχει χρόνο για παρελάσεις). Στην περίπτωση της Ελλάδας διοργανώνονται δυο στρατιωτικές παρελάσεις˙ η μια τον χειμωνιάτικη και η άλλη ανοιξιάτικη. Η χειμωνιάτικη λαμβάνει χώρα την 28η Οκτωβρίου στην Θεσσαλονίκη και η ανοιξιάτικη κάθε 25η Μάρτη στην Αθήνα.
Η ανοιξιάτικη παρέλαση της Αθήνας είναι μεν αφιερωμένη στην Επανάσταση του ’21, αλλά ειδικά φέτος (ίσως και του χρόνου αν παραμείνει η παρούσα κυβέρνηση) θα είναι αφιερωμένη στην Αντίσταση εναντίον των Γερμανών. Υποτίθεται ότι η παρέλαση ως «δημόσιο θέαμα» σκοπεύει να εξυψώσει το λαϊκό αίσθημα, ωστόσο σε κάποιες περιπτώσεις –όπως και η επικείμενη παρέλαση της ερχόμενης Τετάρτης- μπορεί να στοχεύει και στην εκτόνωση του. Αν η εκτόνωση του λαϊκού αισθήματος (το οποίο έχει καταπιεστεί πολύ τα τελευταία χρόνια) είναι πράγματι αυθόρμητη είναι θεμιτή. Όταν όμως γίνεται με βάση κρατικό σχεδιασμό και οργάνωση τότε τα πράγματα μπορεί είτε να εμφανίσουν επιπλοκές είτε να εκτραπούν προς τον λαϊκισμό και την κακογουστιά (κιτς στα γερμανικά).
Το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί είναι η κυβέρνηση να θεωρηθεί ηθική αυτουργός για όσα ακραία ειπωθούν ή ακουστούν από το πλήθος που θα πάει στην παρέλαση. Το γεγονός ότι όπως μας ενημερώνουν οι κυβερνητικές διαρροές μετά το τέλος της παρέλασης θ’ ακολουθήσει «λαϊκό γλέντι» στο οποίο θα συμμετάσχουν και οι στρατιωτικές μπάντες οι οποίες θα παιανίζουν εμβατήρια και δημοτικά τραγούδια εκτός του ότι εμφανίζει μια «κυβέρνηση που είναι για τα πανηγύρια» δίνει την εντύπωση πως ενδιαφέρεται μόνο για την εσωτερική πολιτική και «δεν δίνει δεκάρα» για τις πιθανές επιπλοκές στην εξωτερική της πολιτική.
Ειλικρινά ευχόμαστε να μην συμβούν πράγματα τα οποία θα μας εκθέσουν περισσότερο από την ως τώρα απαξιωτική προς όλους συμπεριφορά του Βαρουφάκη. Ευχόμαστε επίσης η συνολική εικόνα της παρέλασης (τόσο κατά την διάρκεια της όσο και μετά) να μην είναι αναπαραγωγή των εορτών «πολεμικής αρετής» που διοργάνωνε στο Καλλιμάρμαρο ο Γ. Παπαδόπουλος (βλέπε εδώ).
Υ.Γ.1. Ελπίζουμε όταν καταλάβουν ότι είναι πλέον στην κυβέρνηση και όχι στην αντιπολίτευση να μην είναι αργά τόσο για τους ίδιους όσο και για την Χώρα.
Υ.Γ.2. Ευτυχώς που παρά τον θρησκευτικό χαρακτήρα της Εθνικής μας Εορτής δεν διοργανώνεται και λιτανεία από την Μητρόπολη μέχρι τον Άγνωστο Στρατιώτη. Θα ήταν άλλωστε ευτράπελο τώρα που η Χώρα πάει «πρώτη φορά Αριστερά» να γινόταν επίκληση και του θρησκευτικού συναισθήματος των Ελλήνων (Ορθόδοξοι εναντίον Προτεσταντών) στο αγώνα για πολιτική και οικονομική επιβίωση ενάντια στην «κακή Γερμανία».
23 Μάρτη 2015
παρατηρητήριο.
