Font Size

SCREEN

Cpanel
Νέα σε τίτλους:

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Γ)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Γ)

Το βασικό δίδαγμα που μπορεί ν’ αντλήσει κάποιος από την Παγκόσμια Ιστορία και ειδικά αυτή των Μεγάλων και Ισχυρών Εθνών, είναι ότι αυτά κατέστησαν τέτοια επειδή είχαν αυτάρκεια πρώτων υλών αλλά και των βασικών καταναλωτικών αγαθών για τους υπηκόοους τους. Δεδομένου ότι για να έχει κάποιος επάρκεια και  πρώτων υλών αλλά και των στοιχειωδών (τουλάχιστον) για τη συντήρηση των υπηκόων του χρειάζεται η χώρα του να καταλαμβάνει αφενός μεν μεγάλη έκταση, αφετέρου να έχει και ποικίλο και διαφορετικό γεωγραφικό ανάγλυφο, φθάνουμε στο αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα ότι η επάρκεια κατορθώνεται είτε μέσω του εμπορίου είτε μέσω της στρατιωτικής ισχύος και επέκτασης.

Έτσι χτίστηκαν οι Αυτοκρατορίες του παρελθόντος. Είτε με «το καλό» (την πειθώ) είτε «με το στανιό» (στρατιωτική δύναμη) οι ισχυροί καθίσταντο ισχυρότεροι και οι αδύναμοι φτωχότεροι. Δεδομένου ότι η λέξη για την Αυτοκρατορία στα λατινικά είναι imperium η πρακτική αυτή έγινε γνωστή ως Ιμπεριαλισμός. Ο Ιμπεριαλισμός ανάλογα με τον τρόπο άσκησης του ελέγχου πάνω στις ξένες επικράτειες διακρίνεται σε οικονομικό, στρατιωτικό και όποιον άλλο τύπο μπορούμε να φανταστούμε.

Μετά την στρατιωτική κατάκτηση έρχεται η προσπάθεια του «θρησκευτικού προσηλυτισμού» (η οποία μπορεί και να έχει προηγηθεί κάποιες φορές) με την ταυτόχρονη «μεταλαμπάδευση» του νομικού συστήματος (είναι απαραίτητη η σύμπλευση ειδικά σε θέματα ιδιοκτησίας), και «των μέτρων και σταθμών» που θα διευκολύνουν τις εμπορικές συναλλαγές. Ακόμα όμως σημαντικότερο είναι για τον Ιμπεριαλιστή (ή Ιμπεριαληστή από το «ληστή») να «βάλει στο χέρι» τις πλουτοπαραγωγικές πηγές των κατακτημένων, με τέτοιο τρόπο ώστε η απεμπλοκή των κατακτημένων να είναι ουσιαστικά αδύνατη.

Τον μηχανισμό αυτό εξηγεί παραστατικά και απλά ο Μιχάλης Μοδινός (βλέπε εδώ) στο βιβλίο του «Από την Εδέμ στο Καθαρτήριο, η Γεωγραφία της Υπανάπτυξης» που εκδόθηκε το 1995 από τις εκδόσεις «Εξάντας». Στο βιβλίο του ο Μοδινός μετά τη μελέτη των στατιστικών (καμιά φορά βοηθάνε και αυτά) μετεορολογικών στοιχείων καταλήγει στο συμπέρασμα πως για τήν πείνα (λιμός) και τους χιλιάδες θανάτους (μέχρι να επέμβει η «ανθρωπιστική βοήθεια» της Δύσης μέσω Ο.Η.Ε.) τη δεκαετία του ’90 στην Αφρική δεν ευθυνόταν η ξηρασία και οι κλιματολογικές συνθήκες (οι οποίες με βάση τα στατιστικά στοιχεία δεν είχαν αλλάξει ουσιαστικά), αλλά η διάθεση χιλιάδων στρεμμάτων στην καλλιέργεια ειδών πρός εξαγωγή αντί της χρήσης τους για την παραγωγή τροφής.

Ο μηχανισμός ήταν και συνεχίζει να είναι ευφυής γιατί είναι ουσιαστικά απλός. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένα Ιμπεριαλιστικό Έθνος και η απόφαση ν’ αρπάξει τις πρώτες ύλες που του χρειάζονται. Για παράδειγμα η Αφρική μοιράστηκε μεταξύ των Αποικιοκρατικών Δυνάμεων της εποχής (εξ’ ου και τα σύνορα των κρατών πάνω στον χάρτη είναι ευθείες γραμμές). Η Αγγλία, η Γαλλία, το  Βέλγιο, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία (μόνο η Γερμανία έμεινε απέξω) είχαν μοιράσει όλη την ήπειρο. Η ουσία της εκμετάλλευσης είναι να παίρνεις φθηνά και να πουλάς ακριβά. Έτσι είτε απευθείας, είτε μέσω των υποτελών τους (της ντόπιας Άρχουσας Τάξης) έπρεπε να ελέγχουν την παραγωγή και τη διάθεση των πρώτων υλών. Εκτός όμως από την εξόρυξη κάποιες πρώτες ύλες έπρεπε να καλλιεργηθούν και στη συνέχεια να εξαχθούν. Ακόμα πρίν από κάποια χρόνια χρησιμοποιούνταν για τη γλύκανση του καφέ σας για παράδειγμα μόνο φυσικές πρώτες ύλες (ζαχαρότευτλα) και όχι χημικά ή/και συνθετικά υποκατάσταστα. Για την καλλιέργεια των ζαχαροκάλαμων όπως και του βαμβακιού απαιτούνται μεγάλες εκτάσεις (είναι αυτό που αποκαλούμε «εκτατικές καλλιέργειες»). Οι εκτάσεις όμως που χρησιμοποιήθηκαν για τις καλλιέργειες αυτές δεν ήταν χέρσες αλλά σ’ αυτές καλλιεργούνταν πρίν τρόφιμα για τοπική κατανάλωση.

Η συνέχεια είναι ένα πολύ καλό μάθημα (αν και οι ντόπιοι το πλήρωσαν και το πληρώνουν πανάκριβα) για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το «οικονομικό κύκλωμα» των ανεπτυγμένων οικονομικά (καπιταλιστικών θα έλεγαν οι Μαρξιστές) χωρών. Οι καλλιέργειες αυτές χρειάζονταν εφόδια (μηχανήματα, λιπάσματα) για να αποδώσουν, μιάς και το μόνο από το οποίο δεν είχαν έλλειψη ήταν τα «φθηνά εργατικά χέρια». Τα εφόδια αυτά προέρχονταν από το Αποικιοκρατικό Κράτος (Μητρόπολη) και τη χρηματοδότηση για την αγορά τους (μέσω δανείων) την παρείχαν οι τράπεζες της Μητρόπολης. Στον βαθμό που τα εξαγόμενα είδη είχαν «καλή τιμή» στην διεθνή αγορά (η οποία και πάλι ήταν «χαμηλή» για την ανεπτυγμένη Μητρόπολη) μπορούσε η Αποικία να πληρώνει μέρος των δανείων με τα οποία αγόραζε εφόδια και να πληρώνει και για την εισαγωγή των αναγκαίων τροφίμων για να θρέψει τους υπηκόους της (τα οποία κανονικά θα καλλιεργούσε στις ίδιες εκτάσεις που χρησιμοποιούνταν τώρα για τα εξαγόμενα είδη). Είτε εξαιτίας της συγκυριακής ανόδου των τιμών, είτε λόγω του ανταγωνισμού μεταξύ των ανεπτυγμένων κρατών ήρθαν στο προσκήνιο νέοι τρόποι παραγωγής (φθηνότεροι) των ίδιων προϊόντων ή νέα υποκατάστατα προϊόντα. Έτσι οι διεθνείς τιμές έπεσαν τόσο ώστε να καθίσταται αδύνατη η συνέχιση ης περαιτέρω καλλιέργειας χωρίς νέα χρηματοδότηση (την οποία και πάλι ήταν πρόθυμες να παράσχουν οι τράπεζες της Μητρόπολης). Έτσι όμως το χρέος της Αποικίας αυξανόταν σε μη διαχειρίσιμα επίπεδα, την ίδια στιγμή που η χρήση περισσότερων και καλύτερων εφοδίων (τα οποία γίνονταν ολοένα και ακριβότερα όπως και η εξυπηρέτηση των δανείων) δεν βοηθούσε ιδιαίτερα. Το χειρότερο όμως είναι πως πλέον η Αποικία δεν είχε λεφτά ούτε τρόφιμα ν’ αγοράσει (κάποια από τα οποία είχαν αρχίσει ν’ ακριβαίνουν κιόλας) για να θρέψει τους υπηκόους της.

Φυσικά η Μητρόπολη δεν θα τους άφηνε έτσι και συνέχισε να τους χρηματοδοτεί (αφού προηγουμένως είχε ρυθμίσει ή/και διαγράψει τμήμα του χρέους της Αποικίας, χωρίς όμως να βγαίνει ποτέ χαμένη) για να ζήσουν αυτή τη φορά. Σε κάθε περίπτωση έπρεπε να μπορεί να συνεχίσει να «βάζει χέρι» σε όσες από τις πλουτοπαραγωγικές πηγές της Αποικίας την ενδιέφεραν. Έτσι ακόμη και η «απαγκίστρωση» των Μητροπολιτικών κρατών που άρχισε την δεκαετία του ’60 δεν μετέβαλε ουσιαστικά την κατάσταση, αφού η Άρχουσα Τάξη κάθε Αποικίας όφειλε κυριολεκτικά την ύπαρξη της στα λεφτά που της δάνειζε η Μητρόπολη μέσω των τραπεζών της (μέρος των οποίων της γύριζε πίσω μέσω των καταθέσεων στις τράπεζες αυτές). Βέβαια για να είναι σε θέση να πληρώνουν τα επιτόκια με τα οποία δανείζονταν και να τους «μένει και κάτι στην άκρη» έπρεπε αυτή (η Άρχουσα Τάξη κάθε Αποικίας) να «στίβει» τους εργαζόμενους που χρησιμοποιούσε στις «φάμπρικες» της.

Θα μπορούσε κάποιος εύλογα ν’ αναρωτηθεί: «Απο πού προήλθαν τόσα πολλά και μάλιστα φθηνά εργατικά χέρια;». Η απάντηση είναι σοκαριστικά απλή. Όλα αυτά τα εργατικά χέρια είναι οι πρώην μικρο-καλλιεργητές οι οποίοι εκδιώχτηκαν από τις ιδιοκτησίες τους (χωρίς αποζημίωση) προκειμένου αυτές να δοθούν για τις «εκτατικές καλλιέργειες». Έτσι η μοναδική τους επιλογή επιβίωσης ήταν να μεταβληθούν σε «εργάτες γής» από μικρο-ιδιοκτήτες. Η «ειρωνεία» είναι ότι οι νόμοι δεν λειτουργούν στην δική τους περίπτωση, αν και προστατεύουν τις εταιρείες που νέμονται πλέον την περιουσία τους. Αντίστοιχα φαινόμενα βίωσαν οι πληθυσμοί των ευρωπαϊκών ανεπτυγμένων κρατών κατά το στάδιο μετάβασης από τη φεουδαρχία στην βιομηχανία (για την οποία μετάβαση θα μιλήσουμε άλλη φορά).

Ωστόσο μιάς και αναφερθήκαμε στον τρόπο με τον οποίο οι Αποικιακές δυνάμεις οδηγούν με την πολιτική τους τους φτωχούς λαούς στην εξαθλίωση, καλό θα ήταν να αναφερθούμε και σε μια αντίστοιχη ελληνική περίπτωση. Έχουμε διδαχθεί ότι για την πείνα του χειμώνα του 1941 έφταιγαν οι Γερμανοί και οι διαταγές που είχαν λάβει να συγκεντρώνουν και ν’ αποστέλλουν στη Γερμανία τρόφιμα από τις κατεχόμενες χώρες. Ωστόσο η πραγματικότητα είναι αρκετά διαφορετική (βλέπε εδώ & εδώ). Από τη μια επιλογές δεκαετιών που σχετίζονταν με τις διεθνείς τιμές των προϊόντων προς εξαγωγή (καπνά, σταφίδα κ.α.) σε σχέση με την τιμή του σιταριού η οποία ήταν χαμηλή και την πολλή εργασία  που απαιτεί η καλλιέργεια του (σε σχέση με την τιμή) και από την άλλη ο αποκλεισμός των Άγγλων οι οποίοι αρνούνταν να στείλουν το παραγγελθέν (πριν την κατάρρευση του μετώπου τον Απρίλιο) σιτάρι εγκαίρως στην Ελλάδα. Με την πράξη τους αυτή σκόπευαν να οδηγήσουν σε ξεσηκωμό τον κόσμο και να εκμεταλλευτούν στρατιωτικά την κατάσταση. Επίτηδες δεν αναφερθήκαμε στα προβλήματα που προκάλεσε στην παραγωγή η επιστράτευση λόγω του πολέμου ανθρώπων, ζώων που τώρα  χρησιμοποιούνταν αντί για όργωμα για μεταφορά πολεμοφοδίων και όσων αυτοκινήτων και μηχανημάτων υπήρχαν τότε στην χώρα. Εκτός από τους νεκρούς, χιλιάδες υπήρξαν οι σακάτηδες (οι οποίοι τίθεντο πλέον εκτός παραγωγής), ενώ από τα ζώα και τα μηχανοκίνητα επέστρεψαν μετά τη συνθηκολόγηση μόνο το 1/3.

Θα πρέπει να έχει γίνει πλέον κατανοητό ότι τα κέρδη της Μητρόπολης από την εκμετάλλευση της Αποικίας δεν μετρώνται με τα χρήματα που έχει θησαυρίσει από τη δανειοδότηση της Αποικίας για την αγορά των απαραίτητων για την παραγωγή ειδών τα οποία μετά η Μητρόπολη εισάγει από αυτήν. Τα κέρδη της Μητρόπολης είναι από την απασχόληση του εργατικού δυναμικού της το οποίο μεταποιεί/μετασχηματίζει τις εισαγόμενες πρώτες ύλες και από το εμπόριο τους. Όμως υπάρχει και ένα μεγαλύτερο και κατά περίπτωση σημαντικότερο κέρδος αυτό της αποκλειστικής χρήσης αυτών των πρώτων υλών. Αυτό σημαίνει πως αυτές οι πρώτες ύλες δεν είναι διαθέσιμες σε κανέναν άλλο πλήν της Μητρόπολης. Αν δε το νόμισμα της Μητρόπολης είναι από τα πλέον χρησιμοποιούμενα διεθνώς ή το πλέον χρησιμοποιούμενο, τότε μιλάμε για διεθνή κυριαρχία.

Η συνέχεια την επόμενη βδομάδα καθώς θ’ αρχίσουμε ν’ ασχολούμαστε με τις καθεαυτού χρηματικές λειτουργίες του χρήματος.       

 

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

 

23 Ιούλη 2014.
παρατηρητής 1.

Διαβάστηκε 7959 φορές
 
 
   
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Παρατηρητηρίου ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο. ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ (ΜΕΡΟΣ Γ)