Font Size

SCREEN

Cpanel
Νέα σε τίτλους:

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟIΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΕ ΑΥΤΟΝΟΜΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ Ή ΑΛΛΙΩΣ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ (ΜΕΡΟΣ Δ’).

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟIΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΕ ΑΥΤΟΝΟΜΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ Ή ΑΛΛΙΩΣ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ (ΜΕΡΟΣ Δ’).

Έχουμε ακούσει ή/και έχουμε διαβάσει για χωριά ή κωμοπόλεις στην Χώρα μας και το εξωτερικό που τα «έχουν καταφέρει» και στα οποία όλοι οι κάτοικοι τους έχουν δουλειά, ενώ σˊ αυτά η ανεργία δεν υφίσταται πλέον. Υποτίθεται ότι αυτές οι περιπτώσεις αποδεικνύουν ότι μπορεί να υπάρξει αυτό που η κλασσική θεωρία σαν άλλη «γη της επαγγελίας» υπόσχεται και δεν είναι άλλο από την «πλήρη απασχόληση». Άρα η λύση όλων των οικονομικών προβλημάτων μας και των κοινωνικών παθογενειών που τα συνοδεύουν βρίσκεται στην υιοθέτηση/αντιγραφή της επιτυχημένης συνταγής τους. Είναι όμως στˊ αλήθεια έτσι;

Όλα τα επιτυχημένα παραδείγματα σχετίζονται με χωριά και μικρές κωμοπόλεις οι οποίες κάτω από μιά «φωτισμένη ηγεσία» εκμεταλλεύονται πλήρως τις παρεχόμενες σαυτά διευκολύνσεις και χρηματοδοτήσεις, οι οποίες είναι διαθέσιμες εξαιτίας είτε των κρατικών προϋπολογισμών, είτε των προγραμμάτων και πιστώσεων υπερ-εθνικών οργανισμών (Ε.Ε., Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων κ.α.). Δίνουν προτεραιότητα στην προώθηση της ντόπιας παραγωγής, η οποία εκτός της τοπικής ιδιαιτερότητας των παραγόμενων προϊόντων είναι και πιστοποιημένη. Δεδομένου του μικρού μεγέθους της ντόπιας κατανάλωσης (εξαιτίας του σχετικά μικρού πληθυσμού) οι πρός εξαγωγή ποσότητες είναι αρκούντως μεγάλες και για ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα επαρκούν για την κάλυψη της ολοένα αυξανόμενης εξωτερικής ζήτησης. Στο σημείο αυτό αρχίζουν οι ιστορίες που όλοι μας έχουμε λίγο πολύ ακούσει. Σίγουρα έχετε ακούσει ότι τα καλύτερα αγγουράκια Κρήτης εξάγονται κατευθείαν στην Γερμανία, όπως επίσης και τα καλύτερα καρπούζια του Αστακού. Υποτίθεται ότι οι ξένοι πληρώνουν για το καλύτερο (μόνο όμως οι «δυτικοί»). Από την άλλη στους «ανατολικούς» στέλναμε τα χειρότερα, αφού δεν πληρωνόμαστε σε συνάλλαγμα αλλά εκκαθαρίζαμε τις συναλλαγές μας με τη μέθοδο του «κλήρινκ» (εκκαθάρισης).

Η Μαριναλέντα στην Ανδαλουσία της Ισπανίας είναι ένα χωριό 2.800 κατοίκων το οποίο είναι πλήρως αυτοδιαχειριζόμενο. Στο χωριό αυτό όλοι αμείβονται με τον ίδιο μηνιαίο μισθό ανεξαρτήτως της δουλειάς που καθένας τους επιτελεί. Τα σπίτια νοικιάζονται έναντι συμβολικού τιμήματος, όπως επίσης συμβολικό τίμημα πληρώνεται για παράδειγμα για τους παιδικούς σταθμούς. Τα έσοδα αυτά επανεπενδύονται στον τοπικό συνεταιρισμό για την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες οι οποίες ενδημούν στις κοινωνίες στις οποίες υπάρχει ανισότητα στην αμοιβή και ευνοείται η συγκέντρωση ατομικού πλούτου, δεν χρειάζεται η συντήρηση αστυνομικής δύναμης. Έτσι η Μαριναλέντα γλυτώνει ένα ποσό το οποίο σε ετήσια βάση έχει υπολογιστεί σε περίπου 280 χιλιάδες Ευρώ (350 χιλιάδες Δολλάρια). Σημαντική καινοτομία είναι ότι η γή δεν πωλείται και δεν αγοράζεται γιατί αποτελεί συλλογική ιδιοκτησία. Το γεγονός αυτό από μόνο του είναι αρκετό για να εξασφαλίσει κοινωνική ηρεμία, αφού από την αρχαιότητα μέχρι και πολύ πρόσφατα (ειδικά στην Ελλάδα) η κατοχή της γής από τους λίγους στερούσε τ’ απαραίτητα από τους πολλούς. Η ιδιοκτησία της γης από τους λίγους (οι οποίοι την είχαν πάρει εξαιτίας της αδυναμίας των ιδιοκτητών της ν’ αποπληρώσουν τα χρέη τους σ’ αυτούς) ήταν η αιτία κάθε εξέγερσης που εξελισσόταν σε εμφύλιο. Η Ελληνική Ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα τα οποία εκτείνονται σ’ όλη της τη διάρκεια από την αρχαιότητα ως το Κιλελέρ.

Άρα με τον τρόπο αυτό εκλείπει η βασικότερη αιτία κοινωνικής και οικονομικής ανισότητας και αναταραχής κάτι που εξασφαλίζει τουλάχιστον από την αιτία αυτή την κοινωνική ειρήνη και σταθερότητα.

Από την άλλη και στη χώρα μας έχουμε το παράδειγμα της Ανάβρας στην Μαγνησία. Στην δική μας περίπτωση πρόκειται για ένα χωριό κτηνοτρόφων 700 κατοίκων. Το χωριό έχει οργανωθεί πάνω από 20 χρόνια τώρα με από έναν «πρωτευουσιάνο» ο οποίος γύρισε στο χωριό του. Στην περίπτωση της Ανάβρας το υψηλό εισόδημα των κατοίκων της προέρχεται από την κτηνοτροφία. Όπως κάθε τόπος που βασίζεται στην κτηνοτροφική παραγωγή είναι μεν πλούσιος αλλά δεν μπορεί να συντηρήσει μεγάλο αριθμό κατοίκων.

Η επιτυχία του «πρωτευουσιάνου» που γυρίζοντας στον τόπο του αναδεικνύεται συνεχώς Κοινοτάρχης από το 1979 (με διάλλειμα μόνο τεσσάρων ετών) ήταν ότι «έβαλε σε τάξη» τα πράγματα. Μέχρι εκείνη τη στιγμή καθένας από τους κατοίκους της Ανάβρας προσπαθούσε να τα «καταφέρει μοναχός του». Οι υποδομές του χωριού ήταν είτε ανύπαρκτες είτε υποτυπώδεις και σε κάθε περίπτωση ανεπαρκείς. Το νοικοκύρεμα και συμμάζεμα που κατάφερε με σωστή οργάνωση να επιτύχει ο Κοινοτάρχης (ως την κατάργηση της Κοινότητας με τον Καλλικράτη) Δ. Τσουκαλάς ήταν αρκετό για να δημιουργήσει πρόσθετη αξία η οποία οδήγησε σε αύξηση του εισοδήματος των κατοίκων της Ανάβρας (βλέπε εδώ).

Έτσι απλά στη σύλληψη τους έργα όπως η ασφαλτόστρωση των δρόμων του χωριού, η δημιουργία κτηνοτροφικών πάρκων, η δημιουργία αιολικού πάρκου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας βελτίωσε σημαντικά το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων.

Υπάρχουν βέβαια και άλλες παράμετροι οι οποίες επηρεάζουν την οικονομική ευρωστία κάποιων περιοχών και οι οποίες (παράμετροι) ενδέχεται να έχουν την ίδια σημασία και άρα επιρροή για μια σχετικά μεγάλη περίοδο. Τέτοιες παράμετροι είναι οι καταναλωτικές συνήθειες (ο τρόπος ζωής) των κατοίκων μιάς περιοχής.

Ένα παράδειγμα είναι η θέσπιση της νηστείας ως περιοδικής (κατά διαστήματα) υποχρεωτικής θρησκευτικής πρακτικής. Όπως σημειώνει ο Γιάννης Κορδάτος στην «Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας» και ειδικότερα στον 8ο τόμο (κεφάλαιο ΜΞ’ σελ. 422-428) οι νηστείες επιβλήθηκαν σε τόσο μεγάλο βαθμό στα χρόνια του Βυζαντίου προκειμένου αφ’ ενός να μειωθούν οι διαιρέσεις σε πλούσιους (οι οποίοι διατρέφονταν πλουσιοπάροχα) και σε φτωχούς (που διατρέφονταν όπως – όπως) Χριστιανούς. Πρέπει να έχουμε ακόμη υπόψη μας ότι τους πρώτους μετά Χριστόν αιώνες ο Χριστιανισμός συνέχιζε να είναι κοινοβιακά οργανωμένος (κατάλοιπο αυτής της οργάνωσης είναι οι σημερινές ενορίες) και η κάθε κοινότητα όφειλε να εξοικονομεί τ’ απαραίτητα τρόφιμα για όλους τους πιστούς.

Έτσι με την επιβολή δύο ημερών νηστείας την εβδομάδα (Τετάρτη και Παρασκευή) και τον σταδιακό διπλασιασμό των ημερών νηστείας σε ετήσια βάση, δημιουργήθηκαν πλεονάσματα σε κατηγορίες τροφίμων για τα οποία πλέον είτε δεν απαιτείτο εισαγωγή είτε μπορούσε πλέον αυτό το πλεόνασμα να εξαχθεί. Κρατώντας δε χαμηλά την κατανάλωση αυτών των ειδών καθηλωνόταν και η τιμή τους (εκτός από τις περιόδους που εξαιτίας θεομηνιών ή πολέμων προκαλούνταν ελλείψεις).

Μέχρι εδώ όσα αναφέρθηκαν παραπάνω καταδεικνύουν ότι το μέγεθος παίζει σημαντικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα. Για παράδειγμα ο σχετικά μικρός αριθμός κατοίκων που ασχολούνται όλοι με τις γεωργικές ή συνεταταιριστικές τους δραστηριότητες δίνει άλλη δυναμική στον τόπο τους, η οποία όμως πέραν ενός ορίου σταματά πλέον ν’ αναπτύσσεται. Όσο μεγαλώνει πληθυσμιακά το χωριό ή η κωμόπολη τόσο περισσότεροι πόροι απαιτούνται για την διατήρηση του ίδιου βιοτικού επιπέδου. Η αναζήτηση αυτών των πόρων από ένα σημείο και ύστερα οδηγεί στην επέκταση των ορίων του χωριού ή της κωμόπολης (του «ζωτικού χώρου» τους) σε βάρος των γειτόνων τους. Όσο περισσότεροι ενσωματόνονται τόσο δυσκολότερη καθίσταται η ενσωμάτωση τους και στην πορεία δυσκολεύει και η οικονομική τους ενσωμάτωση, η οποία για τους νεοεισερχόμενους γίνεται με χειρότερους όρους.

Προσοχή όμως! Όσο και αν παίζουν σημαντικό ρόλο οι αριθμοί, τίποτα δεν αντικαθιστά την σωστή πολιτική οργάνωση και τις αποφάσεις με τις οποίες οι πολίτες οργανώνουν (διαφορετικά ενδεχομένως απ' ΄΄οτι σ' άλλες περιοχές) την καθημερινότητα τους.

Μιλήσαμε λοιπόν –έστω και περιληπτικά– για τις «οικονομίες κλίμακας» οι οποίες από κάποιους οικονομολόγους εμφανίζονται ως το φάρμακο για τις δυσλειτουργίες που εμφανίζονται κατά διαστήματα στην παραγωγή.

Οι καιρικές συγκυρίες, οι θεομηνίες καθώς και ασθένειες που πλήττουν την φυσική και την ζωική παραγωγή όπως η φυλλοξήρα επηρεάζουν την οικονομία μεγάλων περιοχών. Για παράδειγμα το 1879 η παραγωγή σταφίδας στην Γαλλία χτυπήθηκε καίρια από την φυλλοξήρα. Αυτή η κατάσταση η οποία διήρκεσε μιά δεκαετία έδωσε την ευακαιρία στους Έλληνες παραγωγούς μέσω εξαγωγών στην Γαλλική αγορά να καλύψουν το κενό αυξάνοντας έτσι το εισόδημα τους (έστω και μόνο για δέκα χρόνια).

Υπάρχουν όμως και επιλογές οι οποίες εφαρμοζόμενες δίνουν οικονομικά πλεονεκτήματα σε πόλεις και χώρες. Ένα από αυτά είναι ο σχεδιασμός των πόλεων, δηλαδή η πολεοδομία. Αυτά όμως στο επόμενο άρθρο μας.

 

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

 

7 Οκτώβρη 2014.
παρατηρητής 1.

Διαβάστηκε 11860 φορές
 
 
   
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Παρατηρητηρίου ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟIΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΕ ΑΥΤΟΝΟΜΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ Ή ΑΛΛΙΩΣ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ (ΜΕΡΟΣ Δ’).