Παρά το γεγονός ότι τα προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας είναι δομικά και οι αδυναμίες της χρόνιες ενώ εξαιτίας της Παγκόσμιας Οικονομικής Κρίσης διανύει εδώ και μια δεκαετία περίοδο Ύφεσης, οι ευθύνες της σημερινής Κυβέρνησης είναι πολύ μεγάλες. Είναι πολύ μεγάλες γιατί ανέλαβε σε μια κρίσιμη και επικίνδυνη για την ανάκαμψη της περίοδο. Μια περίοδο στην οποία οι πλήρους ερασιτεχνισμού και τζόγου κινήσεις της Ελληνικής Κυβέρνησης προκάλεσαν μεγάλη ζημιά εξανεμίζοντας τις μέχρι τότε θυσίες στις οποίες είχαν υποβληθεί οι φορολογούμενοι προκειμένου ν’ ανακάμψει η Οικονομική Δραστηριότητα, δηλαδή η Οικονομία.
Η ζημιά που προκάλεσε η σημερινή Κυβέρνηση δεν οφείλεται μόνο σ’ όσα έκανε, αλλά πολύ περισσότερο σ’ όσα δεν έκανε. Δεν ήταν μόνο η (σκόπιμα;) αποτυχημένη «διαπραγμάτευση» του α’ εξαμήνου του 2015. Δεν ήταν η μεγάλη αργοπορία στην ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης που στέρεψε μέχρι την επιβολή των capital controls (κεφαλαιακών ελέγχων) τις τράπεζες από ρευστό. Ούτε ήταν η υπερ-φορολόγηση που δυσκόλεψε την οικονομική ανάκαμψη. Ήταν πολύ περισσότερο (όπως αποδεικνύεται περίτρανα σήμερα) η μη χρησιμοποίηση όλου του διαθέσιμου ποσού για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Ήταν όλη η σειρά των (σκόπιμα;) λανθασμένων χειρισμών με τους οποίους οι μετοχές πέρασαν στα χέρια ξένων.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο η ελλιπής ανακεφαλαιοποίηση που πληρώνουν οι τράπεζες αυτή την περίοδο με την «επίθεση» που δέχονται οι μετοχές τους. Είναι πολύ περισσότερο η συνολική αμφισβήτηση από τις «αγορές» της οικονομικής επιτυχίας της σημερινής Κυβέρνησης. Ειδικά, τώρα που μετά την «καθαρή έξοδο» που στην ουσία σήμανε το τέλος του φθηνού δανεισμού. Οι «αγορές» δεν αμφισβητούν μόνο το «success story» του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Αμφισβητούν εξίσου (ίσως μάλιστα περισσότερο) την απόφαση των εταίρων μας στην Ε.Ε. οι οποίοι για τους δικούς τους λόγους αποφάσισαν πως το «πρόγραμμα» είχε ολοκληρωθεί επιτυχώς.
Βέβαια, η Κυβέρνηση γνωρίζοντας την πραγματικότητα ήθελε να είναι απολύτως σίγουρη για την «υποδοχή» που θα είχε από τις «αγορές» κάθε προσπάθεια της δανεισμού απ’ αυτές. Έτσι λίγο πριν τη λήξη του «προγράμματος» απευθύνθηκε στους φίλους της τραπεζίτες (αυτούς που είχε επισκεφθεί μυστικά στο Παρίσι ο Τσίπρας) για να βολιδοσκοπήσουν τις «αγορές». Άλλωστε, είχε και άλλους λόγους ν’ ανησυχεί κυρίως λόγω της οικονομικής και πολιτικής κατάστασης στην Ιταλία. Το αποτέλεσμα της «διερεύνησης» ήταν αρνητικό. Οι «καρχαρίες» των «αγορών» είχαν ήδη οσμιστεί αίμα και το επιτόκιο δανεισμού θα ήταν υψηλό. Ίσως έτσι να εκβίαζαν και την Ε.Ε. (κυρίως τους Γερμανούς και δευτερευόντως τους Γάλλους).
Είναι προφανές, ότι αφού δεν μπόρεσαν να εκτονωθούν στα Ελληνικά Κρατικά Ομόλογα εκτονώνονται τώρα στις τραπεζικές μετοχές. Στο κάτω-κάτω στο Ελληνικό Χρέος έχουν προστεθεί -πλέον- και τα χρέη των τραπεζών. Γι’ αυτό και το συνολικό Χρέος σχεδόν διπλασιάστηκε. Και τώρα τι; Είναι η ερώτηση που έρχεται αβίαστα στο μυαλό μας.
Δυστυχώς, η απάντηση ΔΕΝ είναι «καλή». Η «επίθεση» στις τραπεζικές μετοχές δεν θα σταματήσει παρά μόνον όταν οι «αγορές» επιβάλλουν τους όρους τους. Είτε μιλάμε για επιτόκια δανεισμού στα Ελληνικά Κρατικά Ομόλογα είτε για τα οικονομικά των ίδιων των τραπεζών. Ο δανεισμός του Ελληνικού Κράτους μπορεί μεν να είναι (όχι πολύ) μακριά ακόμα, αλλά τα οικονομικά δεδομένα των τραπεζών είναι ήδη «πάνω στο τραπέζι». Δεν είναι τυχαίο ότι στην ανάπαυλα της επίθεσης στις μετοχές των τραπεζών εμφανίστηκε σε πρωτοσέλιδο του «Έθνους» στις 5 Οκτώβρη η είδηση για την «αντίδραση» Κράτους και τραπεζών (βλέπε εδώ). Το πρωτοσέλιδο μας πληροφορεί ότι: το Υπουργείο Οικονομικών εξετάζει τη δημιουργία «Φορέα Ειδικού Σκοπού». Σύμφωνα με τις διαρροές προς την εφημερίδα η «Ασπίδα για τις τράπεζες μετά το μεγάλο σορτάρισμα» θα βασιστεί σε τρείς άξονες:
- Σε μαζικές πωλήσεις «κόκκινων» δανείων.
- Εκτεταμένους πλειστηριασμούς.
- Τραπεζικό «ράλι» στο Χρηματιστήριο Αθηνών.
Αφήνοντας στην άκρη την δημιουργία του «Φορέα Ειδικούς Σκοπού» ας δούμε επιγραμματικά τις τρείς επιλογές τραπεζών και Κυβέρνησης (μην το ξεχνάμε ποτέ αυτό).
Η πρώτη επιλογή για μαζικές πωλήσεις «κόκκινων» δανείων αποτελεί μεν μια κάποια λύση, αλλά σε καμία περίπτωση ΔΕΝ θα σώσει τις τράπεζες γιατί ήδη έχει συμβεί σε κάποιο ποσοστό. Βέβαια, τώρα όπως μας πληροφορεί το «Έθνος» τώρα θα γίνει μαζικά. Βέβαια, δεν θα πουληθούν μόνο τα «πολύ κόκκινα» δάνεια. Θα γίνει μια επιλογή δανείων τόσο απ’ αυτά που θεωρούνται ανείσπρακτα στο σύνολο ή στο μεγαλύτερο ποσοστό τους όσο και απ’ αυτά από τα οποία μπορούν να εισπραχθούν κάμποσα λεφτά. Επιπλέον όσο και να βελτιώσει για τις «αγορές» τα οικονομικά τους δεδομένα ΔΕΝ θα έχει καμία ιδιαίτερη επίπτωση στην οικονομική κατάσταση της Χώρας, η οποία και επηρεάζει την εικόνα των τραπεζών.
Η δεύτερη επιλογή των εκτεταμένων πλειστηριασμών είναι στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από την (υποτίθεται) κεντρική επιλογή του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., τού οποίου το σύνθημα «Κανένα σπίτι σε χέρια τραπεζίτη» ηχεί πλέον κακόηχα και κοροϊδευτικά στ’ αυτιά όσων είχαν την αφέλεια να το πιστέψουν. Οι πλειστηριασμοί σε όποια έκταση και αν γίνουν δεν είναι σίγουρο ότι θα έχουν την θετική επίπτωση που υπολογίζεται. Ωστόσο, μέχρι να έχουμε δεδομένα για τ’ αποτελέσματα των μέχρι τώρα διενεργηθέντων πλειστηριασμών δεν μπορεί να γίνει εκτίμηση για την επίπτωση της επέκτασης τους. Γιατί για να έχουν θετική επίπτωση στα οικονομικά των τραπεζών θα πρέπει στην αγορά ακινήτων να υπάρχει ζήτηση. Θα πρέπει, δηλαδή, κάποιοι να έχουν λεφτά για ξόδεμα και να επιθυμούν ν’ αγοράσουν ακίνητα. Τέλος, δεν πρέπει ν’ αγνοούμε την κοινωνική επίπτωση από την πιθανότητα μέσω των πλειστηριασμών να συγκεντρώνονται πολλές ιδιοκτησίες σε χέρια λίγων αετονύχιδων.
Η τρίτη επιλογή του τραπεζικού «ράλι» είναι παρεξηγήσιμη και τ’ αποτελέσματα της αναλόγως των γενικότερων (και διεθνών) συνθηκών εκτός του ότι ΔΕΝ είναι μόνιμα μπορεί να είναι και βραχυχρόνια. Για να υπάρξει τραπεζικό «ράλι» το οποίο θ’ απογειώσει τις τιμές των τραπεζικών μετοχών πρέπει η ζήτηση τους να μένει ανικανοποίητη από την προσφορά τους την ίδια στιγμή που οι μακροπρόθεσμες προοπτικές τους θα φαντάζουν (οικονομικά) ρόδινες. Η παρεξήγηση έγκειται στον τρόπο με τον οποίο θα πυροδοτηθεί το τραπεζικό «ράλι». Είτε θα είναι αποτέλεσμα των πολύ καλών οικονομικών δεδομένων και προοπτικών των τραπεζών, είτε κάποιος θα πρέπει να ρίξει αρκετό χρήμα στο Χρηματιστήριο Αθηνών με το οποίο θ’ αγοράσει όλες τις διαθέσιμες προς πώληση μετοχές δημιουργώντας έτσι «ανοδικό ρεύμα». Στην πρώτη περίπτωση η θετική οικονομική εικόνα των τραπεζών θα έχει προκληθεί από την «μαζική» πώληση «κόκκινων» δανείων και τους «εκτεταμένους» πλειστηριασμούς. Στην δεύτερη θα πρόκειται για το παιχνίδι κάποιων που θ’ αγοράσουν φθηνά για να πουλήσουν αργότερα στην χρηματιστηριακή «μαρίδα» αρκετά ακριβότερα απ’ όσο αγόρασαν. Στην πράξη μάλλον θα συμβούν και τα δύο ταυτόχρονα χωρίς για τον λόγο αυτό το τραπεζικό «ράλι» να είναι περισσότερο θετικό και λιγότερο ύποπτο ή χωρίς αρνητικές επιπτώσεις για την Κοινωνία.
Τρείς μέρες μετά την Δευτέρα 8 Οκτώβρη η ίδια εφημερίδα πρωτοσέλιδα μας πληροφορεί για το «Τελεσίγραφο του SSM για τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών» (βλέπε εδώ). Υποτίθεται πως με το τελεσίγραφο ζητείται να δοθεί λύση για τους «μεγάλους» (δηλαδή, για τα δάνεια τους) γιατί αλλιώς θα την πληρώσει η «μαρίδα». Επιπλέον μας ενημερώνει ότι θα γίνουν «Άμεσες κινήσεις και για την χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων».
Τώρα όποιος (αφελώς) αναρωτιέται γιατί δεν έχει δοθεί λύση για τα δάνεια των μεγαλο-οφειλετών 3 χρόνια τώρα κακώς αναρωτιέται. Η απάντηση είναι γιατί μέχρι τώρα αφενός δεν έχει βρεθεί λύση που να τους βολεύει και αφετέρου επειδή η Κυβέρνηση θέλει να εκμεταλλεύεται προς όφελος της αυτές τις δανειακές εκκρεμότητες. Φυσικά, αν δεν προωθηθεί κάποια λύση που να φέρνει αρκετά λεφτά στις τράπεζες θα την πληρώσουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν επαρκώς (όχι ότι μέχρι τώρα χρηματοδοτούνταν). Από την άλλη όσες απ’ αυτές έχουν εκκρεμείς δανειακές υποχρεώσεις θα δεχτούν ακόμα μεγαλύτερη πίεση για την εξόφληση τους. Όσον αφορά το «χτύπημα» της πρώτης σελίδας για «Άμεσες κινήσεις και για την χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων» είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα του ρεπορτάζ με το οποίο επιχειρείται να δοθεί κάποιου είδους θετική προοπτική. Είναι μια προσπάθεια να υπάρξει μια αχτίδα αισιοδοξίας σε μια έτσι κι αλλιώς παρατεταμένη προεκλογική περίοδο. Είναι κατά το «Να σε κάψω Γιάννη, να σε αλείψω λάδι.».
Μια μέρα μετά το «Έθνος» «πανηγύριζε» γιατί ο οίκος αξιολογήσεων FITCH «αναβάθμισε» τις Ελληνικές τράπεζες (βλέπε εδώ). Πόσο αξίζει αυτή η αναβάθμιση μένει ν’ αποδειχθεί το επόμενο διάστημα.
Τώρα, αν μετά απ’ όλα τα παραπάνω συνυπολογίζοντας και την οικονομική ένταση και πίεση που προκαλεί η κόντρα Ιταλίας και Βρυξελλών μπορείτε να αισιοδοξείτε ότι οι τιμές των τραπεζικών μετοχών θ’ αρχίσουν να παίρνουν την ανηφόρα «σώζοντας» τις τράπεζες είστε πολύ αισιόδοξοι. Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι όλα τα αναφερόμενα από το «Έθνος» μέτρα αποδώσουν άμεσα και ανασχέσουν την επίθεση των «αγορών» αν δεν βελτιωθούν στο ίδιο χρονικό διάστημα οι οικονομικές επιδόσεις της Χώρας μας ΔΕΝ θα έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα παρά το κοινωνικό τους κόστος. Γιατί όπως αναφέρθηκε παραπάνω οι «αγορές» έχουν στόχο το ίδιο το Κράτος και όπως λέει η παροιμία «Τα λέω στη νύφη να τ’ ακούει η πεθερά.».
Κλείνοντας επιστρέφουμε στον θρύλο του «γιοφυριού της Άρτας» το οποίο χρειάστηκε για να ολοκληρωθεί την θυσία ενός σημαντικού ατόμου. Στην περίπτωση μας αυτός που θα θυσιαστεί θα είναι ο «Έλληνας φορολογούμενος» ο οποίος και θα πρέπει να πληρώσει τον «λογαριασμό» απ’ όποια πλευρά και αν το δούμε. Το ζήτημα είναι πόσες φορές θα θυσιαστεί για τον ίδιο λόγο. Γι’ αυτό και το οικονομικό «γιοφύρι της Άρτας» χρεώνεται στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ο οποίος είτε έκανε όσα δεν έπρεπε είτε ΔΕΝ έκανε όσα και όταν έπρεπε.
(Για τα προηγούμενα σχετικά μας κείμενα δείτε εδώ & εδώ).
13 Οκτώβρη 2018
παρατηρητής 1.
